ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତିରେ ବିଭିନ୍ନ ମାସ ଓ ତିଥିରେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଉପାସନା କିପରି କରାଯିବା ଉଚିତ ଏବଂ ଏହାର ଫଳ କଣ ହୁଏ, ତାହା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସିଂହ ଅଥବା ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ ଯଦି ଉପାସନା କରାଯାଏ, ଏହା ବର୍ଷର ସମସ୍ତ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଶ୍ରବଣ ଆରମ୍ଭରୁ ରବିବାର ଦିନ ହସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ର ଥିବା ସପ୍ତମୀ ତିଥିରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀ ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଅଥବା ଭାଦ୍ରପଦ ମାସରେ, ଶ୍ରବଣ ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ଦ୍ବାଦଶୀ ତିଥିରେ ଏବଂ ସୋମବାର ଦିନେ ଉପାସନା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ଦ୍ବାଦଶୀ ତିଥିରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉପାସନା ଶୁଭ ଓ ମଙ୍ଗଳକାରୀ ବୋଲି ମନାଯାଏ, ଏହା ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ଶ୍ରାବଣ ମାସରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଉପାସନା ବିଶେଷ ଭାବେ ଆରୋଗ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ଦିନ ଗାଁଠି ଓ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ସହିତ ବାରଟି ବସ୍ତୁ ଦାନ କଲେ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦ୍ବାଦଶୀ ତିଥିରେ ହୋମ କରିବା ଫଳ ମିଳେ। ଏହି ଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବାରଟି ନାମ ଅନୁସାରେ ବାରଟି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଷୋଡଶୋପଚାରେ ପୂଜା କଲେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର କୃପା ଲାଭ ହୁଏ। ଏଭଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କର ବାରଟି ନାମ ଅନୁସାରେ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବାରଟି ରୂପରେ ଉପାସନା କଲେ ସେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। କର୍କଟ ମାସରେ, ସୋମବାର ଦିନ, ମୃଗଶିରା ନକ୍ଷତ୍ର ଯୁକ୍ତ ନବମୀ ତିଥିରେ, ଯେଉଁଠି ଭୋଗ ଫଳ ଚାହାଁନ୍ତି, ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଦାତ୍ରୀ ମାତାଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଆଶ୍ୱୟୁଜ ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ ତିଥି ମନୋବାଞ୍ଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, ବିଶେଷ ଭାବରେ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥି ଯଦି ରବିବାର ହୁଏ। ଆର୍ଦ୍ରା କିମ୍ବା ମହାର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଶିବଙ୍କର ଉପାସନା ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ; ମାଘ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନେ ଏହା ସମସ୍ତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହା ଦୀର୍ଘାୟୁ, ମୃତ୍ୟୁର ଦୂରୀକରଣ ଓ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ; ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସରେ ମହାର୍ଦ୍ରା ଦିନ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। କିମ୍ବା ମାର୍ଗଶିର୍ଷ ମାସରେ ଆର୍ଦ୍ରା ଦିନରେ ଷୋଡଶୋପଚାରେ ଶିବଙ୍କ ଏହି ବିଶେଷ ରୂପରେ ଉପାସନା କଲେ, ଭଗବାନଙ୍କ ଚରଣ ସ୍ନାନ ଦର୍ଶନ ହୁଏ। ଶିବଙ୍କର ପୂଜା ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ; ଦିନ ଅନୁଯାୟୀ ଦେବତାଙ୍କର ଉପାସନା, ବିଶେଷ ଭାବେ କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ, ବହୁତ ପ୍ରଶଂସିତ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସ ଆସିଲେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ, ତପ, ହୋମ, ଜପ ଓ ନିୟମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଷୋଡଶୋପଚାର, ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଇଲେ, ମନୋବାଞ୍ଛା ଓ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜା ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ, ରୋଗ ଦୂର କରେ, ଭୂତ-ପିଶାଚ ଉପଦ୍ରବ ନାଶ କରେ। କାର୍ତ୍ତିକ ରବିବାରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ତେଲ ଓ କପାସ ଦାନ କଲେ କୁଷ୍ଠ ଓ ଏପରି ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ। ହରୀତକୀ, କଳାମରିଚ, ବସ୍ତ୍ର, ଦୁଧ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଇ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା କଲେ କ୍ଷୟ ଓ ଶୋଷ ରୋଗ ନାଶ ହୁଏ। ଦୀପ ଓ ସୋରିଷ ଦାନ କଲେ ମୃଗୀ ରୋଗ ଦୂରିତି ହୁଏ; କୃତ୍ତିକା ମାଣ୍ଡେ ସୋମବାର ଦିନ ଶିବଙ୍କର ପୂଜା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି। ଏହା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର କରେ, ସମସ୍ତ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ; ଘର, ଜମି, ଗୃହସାମଗ୍ରୀ ଦାନ କଲେ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। କୃତ୍ତିକା ମଙ୍ଗଳବାରରେ ଶ୍କନ୍ଦଙ୍କୁ ଦୀପ, ଘଣ୍ଟା ଇତ୍ୟାଦି ଦାନ କଲେ ଶୀଘ୍ର ଵାକ୍ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। କୃତ୍ତିକା ବୁଧବାରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା ଓ ଦଧିଭାତ ଦାନ କଲେ ଉତ୍ତମ ସନ୍ତାନ ମିଳେ। କୃତ୍ତିକା ଗୁରୁବାରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା, ମଧୁ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଘୃତ ଦାନ କଲେ ଭୋଗ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ। ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ ଓ ଭୋଜନ ଦାନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଯେଉଁ ବନ୍ଧ୍ୟା ମହିଳା ସୁବର୍ଣ୍ଣ, ରୌପ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ତମ ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; କୃତ୍ତିକା ଶନିବାରରେ ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କର ପୂଜା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି। ଦିଗ୍ଗଜ, ନାଗ, ସେତୁ, ତ୍ରୟମ୍ବକ, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ପାପ ନାଶକଙ୍କ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ଜ୍ଞାନ ଦାତା ଧନ୍ୱନ୍ତରୀ, ଅଶ୍ୱିନୀକୁମାରଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ ରୋଗ, ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ହଠାତ୍ ଆପଦ ଶାନ୍ତି ହୁଏ। ଲୁଣ, କାଉ, ତେଲ, କଳା ଉଡଦ, ତିନି ପ୍ରକାର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଫଳ, ଗନ୍ଧ, ଜଳ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଇବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଫଳ ମିଳେ। ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାପରେ ଦାନ କଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ମାର୍ଗଶିର୍ଷ ମାସରେ ପ୍ରଭାତେ ପୂଜା କରିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅଛି। ଶିବ ଓ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ; ଚାଉଳ ଓ ହବିଷ ଖାଦ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଦାନ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି। ମାର୍ଗଶିର୍ଷ ମାସରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଭୋଜନ ଦାନ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ; ଏହି ମାସରେ ଅନ୍ନ ଦାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଚାହିଦା ପୂରଣ ହୁଏ। ପାପ ଦୂରିକରଣ, କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି, ଆରୋଗ୍ୟ, ଧର୍ମ, ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଓ ସଠିକ୍ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମିଳେ। ଏଠାରେ ଓ ପରଲୋକରେ ମହାଭୋଗ, ଶାଶ୍ୱତ ସଂଯୋଗ, ବେଦାନ୍ତ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ମାର୍ଗଶିର୍ଷ ମାସରେ ଚାଉଳ ଦାନରୁ ହୁଏ। ମାର୍ଗଶିର୍ଷ ମାସରେ ପ୍ରଭାତେ ତିନି ଦିନ କିମ୍ବା ତାହାଠାରୁ ଅଧିକ ଦିନ ଭୋଗ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ମାସିକ ଅର୍ଜୁନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସଂଯୋଗ ଅବସ୍ଥା ରହିଛି, ଧନୁର୍ମାସ ପାଳନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି; ଏହି ମାସରେ ଏକମାସିକ ଉପବାସ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିଗ୍ରହ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ବେଦମାତା ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପରେ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଠାରୁ ସପ୍ତାକ୍ଷରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ। ଏଭଳି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଶରୀର ଶେଷରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ତିନିଥର ସ୍ନାନ ଓ ଜପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ସଦା ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଜପ କଲେ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ମିଳେ; ଚାହିଁଥିବା ମନ୍ତ୍ର ସଦା ଜପ କଲେ ମହାପାପ ଦୂରିତି ହୁଏ।