ସେଇ ସ୍ନିଗ୍ଧ ହ୍ରଦର କୂଳେ, ଶାଖାମାନେ କୋଇଲିର ଡାକରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା, ଦିନ ରାତି ସେମାନେ ନିଜ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ତାପରେ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ। ସେହି ହ୍ରଦର ଉତ୍ତର କୂଳରେ, ଏକ କାମନାବୃକ୍ଷ ତଳେ, ହୀରା ମଣି ର ପୀଠାରେ, ମୃଦୁ ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ, ଏକ ନବଯୁବକ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ସନତ୍କୁମାର ବସିଥିଲେ। ସେ ଏମିତି ପ୍ରତିତି ହେଉଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମନ କେବେ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଏନି, ଧ୍ୟାନରୁ ଉଠି, ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତ ରେ ଥିଲେ। ମୁନିମାନେ ଓ ମହାଯୋଗୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଏହି ସନତ୍କୁମାରଙ୍କୁ ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ ଦେଖି, ଶିର ନମାଇ ନିକଟକୁ ଯାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଏଠାକୁ ଆସିବାର କାରଣ ପଚାରିବା ସମୟରେ ଆକାଶ ମଧ୍ୟରୁ ଦେବଦୁନିର ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱର ଶୁଣାଗଲା। ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍ ଏକ ବିମାନ ଦେଖାଦେଲା, ଶିବଙ୍କ ଗଣନାୟକମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ଏହି ବିମାନ ଦେବ ନାରୀମାନେ, ରୁଦ୍ରପୁତ୍ରୀମାନେ, ତାଳ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି, ଦ୍ୱନିମାଧୁର୍ୟ ଓ ବାଂଶୀ ତାନରେ ଉତ୍ସବମୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ମଣିମାଳା, ମୁକୁତ, ମଣିମୟ ଛତ୍ର ଓ ଚାମର ଦ୍ୱାରା ଅଲଙ୍କୃତ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଚାରଣ, କିନ୍ନରମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ବାଦ୍ୟଧ୍ୱନିରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନ ଓ ବିଦ୍ରୁମ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ, ମହାଦ୍ୱାର ଓ ପତାକା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ଥିଲା। ସେ ବିମାନ ମଧ୍ୟରେ, ମଣିମୟ ଛତ୍ର ଓ ଶୁଭ୍ର ଚାମର ତଳେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ଦିବ୍ୟ ସିଂହାସନରେ ତାଙ୍କର ଭାର୍ୟା ସହ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେବ ଉପବିଷ୍ଟ ଥିଲେ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଓ ତେଜସ୍ବୀ, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଗଳାରେ ସର୍ପ ଓ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଳଙ୍କାର ଭଳି ଅଭିଭୂଷିତ। ସେ ଶିବଙ୍କ ଗଣପତି, ଶିଳାଦପୁତ୍ର ନନ୍ଦି, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବରାହ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ମହାବଳଶାଳୀ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ କ୍ଷମା ବା ନିଗ୍ରହ ଦେବାର ସମର୍ଥ। ସେଉଁଠାରେ, ସନତ୍କୁମାର ଏବଂ ସାଥି ମୁନିମାନେ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଦର୍ଶନ ଦେଖି ଅନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସନତ୍କୁମାର ଉଠି, ହାତ ଜୋଡି ଶିବପୁତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ବିମାନ ଭୂମିକୁ ଅବତରିଲାପରେ, ସେ ଦେବଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ମୁନିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ—“ଏହି ଛଅ କୁଳ ନୈମିଷ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାଏ ଦୀର୍ଘଦିନ ଯଜ୍ଞ କରୁଛନ୍ତି, ଆରମ୍ଭରୁ ଏହି ଇଚ୍ଛା ରଖିଛନ୍ତି।” ବ୍ରହ୍ମପୁତ୍ରଙ୍କ ବଚନ ଶୁଣି, ନନ୍ଦି ମାତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ କାଟି, ଶୈବ ଧର୍ମ, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଦାନ କରି, ଦେବମାନଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ସନତ୍କୁମାର ଶ୍ରୀବ୍ୟାସଙ୍କୁ ନିଜେ କହିଥିଲେ, ଶ୍ରୀବ୍ୟାସ ଆମକୁ ଶିଖାଇଥିଲେ, ଏବେ ମୁଁ ସଂକ୍ଷେପରେ ତୁମକୁ କହିଛି। ଏହି ପୁରାଣ ରତ୍ନ ପ୍ରାଚୀନ ଭଗବାନଙ୍କ ନିୟମ; ଏହା ଅବେଦବିଦ୍ୟ, ଅନିଷ୍ଠାବାନ୍, କପଟୀ, ଅଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ, ମହେଶ ଭକ୍ତି ନଥିବା, କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ଧର୍ମ ଦେଖାଉଥିବାଙ୍କୁ କଦାପି କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହା ଭ୍ରମରେ କହିଲେ ନରକ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ଯେମାନେ ଭକ୍ତି ଓ ଶୁଭ ଆଚରଣ ସହିତ ଏହି ପଥରେ ଶ୍ରବଣ, ପାଠ କିମ୍ବା ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ହିଁ ସୁଖ, ଧର୍ମ ଦ୍ବାର, ତ୍ରିବର୍ଗ ଓ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ପୁରାଣ ପଥ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଉପକୃତ ହେଲୁ; ଏବେ ମୋର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ, ମୁଁ ବିଦାୟ ନେଉଛି; ସବୁବେଳେ ମାଙ୍ଗଳ୍ୟ ହେଉ। ଯଜ୍ଞ ସମାପ୍ତି ପରେ, ଋଷିମାନେ ନିଜ ନିୟମ ପୂରଣ କରି, କଳିଯୁଗରେ ଜନମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହେବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ବାରାଣସୀ ନିକଟେ ନିବାସ କରିଥିଲେ। ପରେ, ସଂସାର ବନ୍ଧନରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ଇଚ୍ଛାରେ, ପଶୁପତି ଭକ୍ତି ଓ ଜ୍ଞାନ-ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା, ସେମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପରମାନନ୍ଦ ଲାଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ଶିବପୁରାଣ ଏଠାରେ ସମାପ୍ତ; ଏହି ଉତ୍ତମ ଗ୍ରନ୍ଥ କ୍ଷମା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପଢ଼ିବା ଓ ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହା ଅନାସ୍ଥିକ, କପଟୀ, ଅଭକ୍ତ, କିମ୍ବା ବାହ୍ୟ ଧର୍ମିକଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହା ଏକଥା ଶୁଣିବାରେ ମାତ୍ର, ପାପ ଭସ୍ମ ହୁଏ; ଅଭକ୍ତ ଭକ୍ତି ପାଇ, ଭକ୍ତ ଭକ୍ତିର ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇ। ପୁନଃ ପୁନଃ ଶ୍ରବଣ କଲେ ସତ୍ୟ ଭକ୍ତି, ଆଉ ଅଧିକ ଶ୍ରବଣ କଲେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ; ତେଣୁ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକ ଏହା ପୁନପୁନି ଶୁଣିବା ଉଚିତ। ଏହି ପୁରାଣକୁ ପଞ୍ଚବାର ପାଠ କଲେ ଅତିଶୟ ଫଳ ମିଳେ; ଏହା ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ପୁରାତନ କାଳରେ ରାଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଣିକ୍ମାନେ ସାତ ବାର ପଢି ଶିବଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଭକ୍ତି ଓ ଭକ୍ତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି କଥା ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ ଏ ଜନ୍ମରେ ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହି ଶିବପୁରାଣ ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟତମ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାଏ, ବେଦ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଭକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଶିବଙ୍କ କୃପା ସଦା ବକ୍ତା, ଶ୍ରୋତା, ତାଙ୍କ ପରିବାର, ପରିଚାରକ, ପୁତ୍ର, ଜନନୀମାନଙ୍କୁ ମିଳୁ।