ପ୍ରଭାତବେଳେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ନେତୃତ୍ୱକାରୀ, ଭଗବାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ମଣିମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ସ୍ୱୀକାର କଲେ। ଏହିପରି ଭାବେ, ମୋର ଆଦେଶରେ ସନତ୍କୁମାର ମଧ୍ୟ ଏହି ଗଣର କୃପା ପାଇଁ ମେରୁ ପର୍ବତରେ ତିବ୍ର ତପସ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ଗଣେଶଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପୂର୍ବରୁ, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଦରକାର; ଶୀଘ୍ର ଏହି କୃପା ଲାଗି, ନନ୍ଦି ସେଠାକୁ ଆସିବେ। ଏପରି ଯୋଗୀଶ୍ୱରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଋଷିମାନେ ତ୍ୱରିତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗି, ମେରୁ ପର୍ବତର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା କୁମାର ଶୃଙ୍ଗକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ବିଶାଳ ଜଳାଶୟ ଅଛି—ସ୍କନ୍ଦ ସରସ୍—ଯାହା ସାଗର ସମାନ ବିସ୍ତୃତ, ମଧୁର ଓ ଶୀତଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, କେଉଁଠି ଗଭୀର ଓ କେଉଁଠି ଉପରି-ନିମ୍ନ। ସେ ହ୍ରଦର ଚାରିପଟେ ରତ୍ନପ୍ରଭା କ୍ରିଷ୍ଟାଲ ପାହାଡ଼ ରହିଛି, ତଟରେ ସମସ୍ତ ଋତୁର ଫୁଲ ଫୁଲି ରହିଛି। କାଇ, ନୀଳ କମଳ, ଲାଲ କମଳ, ଧଳା କମଳ ଏବଂ ଶ୍ୱେତ କୁମୁଦ ତାରାର ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ, ମେଘ ସଦୃଶ ତରଙ୍ଗରେ ଦୀପ୍ତିମାନ—ମନେ ହେଉଥିଲା ଆକାଶ ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ନମିଆସିଛି। ପ୍ରବେଶ ଓ ପ୍ରସ୍ଥାନ ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ସ୍ଥାନ, ନୀଳ ପାଥରର ଘାଟ ଓ ସିଢ଼ି, ଆଠୁ ଦିଗରେ ଚମକୁଛି। ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ଜଳରେ ନାହାଇ ବାହାରୁଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧଳା ଉପବୀତ, ଧଳା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଚୀର ଓ ବଲ୍କଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି। ମୁଣ୍ଡା ଜଟା, କେଉଁଠି କ୍ଷୁର କଟା ମୁଣ୍ଡ, ମାଥାରେ ତିନି ଅଡ଼ିଆ ଭସ୍ମ ଲାଗିଛି, ମୁହଁରେ ବିରକ୍ତିର ହାସ୍ୟ—ଯୁବ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଅଛନ୍ତି। କେଉଁଠି ଜଳପାତ୍ର, କେଉଁଠି ପଦ୍ମପତ୍ର ମାନ୍ଦ, ଶୁଭ ପାତ୍ର, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାତ୍ର ଓ ଚମଚ ହାତରେ ଧରିଛନ୍ତି। ନିଜ ପାଇଁ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ, ବିଶେଷକରି ଦେବତାମାନେ ପାଇଁ ସେମାନେ ନିରନ୍ତର ଜଳ ଓ ତରୁଣ ଫୁଲ ଆଣୁଥିଲେ। କେଉଁଠି ଜଳରେ ଡୁବିଥିବା ପାଥର ଉପରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ, ନିମ୍ନଜାତିଙ୍କୁ ଛୁଅନ୍ତିନାହିଁ, ଶୁଭ୍ର ଭସ୍ମରେ ଶରୀର ଏବଂ ଶିଷ୍ଟ ଆଚରଣରେ ଅଟୁଟ। ଅନ୍ୟଠାରେ କେଉଁଠି ଜଳରେ ଡୁବିବା କିମ୍ବା ବାହାରୁଥିବା, କେଉଁଠି ପାଥର ଉପରେ ବସି, ତିଳ, ଫୁଲ, ଦୁବ ଓ ତୃଣ ଅର୍ପଣ କରୁଥିଲେ। ଦେବ, ଋଷି ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରି, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଦୈନିକ ନାହାଇବାକୁ ଆସୁଥିଲେ, ସେମାନେ ଜଳ ଦେଉଥିଲେ। ପ୍ରତି ସ୍ଥାନରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ଚମର ଡୁଲାଇ, ସୂର୍ୟଜଳ ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ଦିରରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। କେଉଁଠି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହାତୀ ଝୁଣ୍ଡ ଜଳରେ ଡୁବି ବାହାରୁଥିଲେ, କେଉଁଠି ହରିଣ, ଶରଭ, ଘୋଡ଼ା ପିଆସାରେ ଆସୁଥିଲେ। ଅନ୍ୟଠାରେ ମୟୂର ଓ ଉତ୍ତମ ହାତୀ ପିଇ ଆସୁଥିଲେ, କେଉଁଠି ବୃଷଭ ତଟକୁ ମାରି ଏକାପେକି ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ। କେଉଁଠି ଦାତିର ହାଙ୍କାର, କେଉଁଠି ବକ ଚିତ୍କାର, କେଉଁଠି କୋଇଲାର କୁହୁକ, କେଉଁଠି ମଧୁମକ୍ଷିକାର ଗୁଞ୍ଜନ ଶୁଣାଯାଉଥିଲା। ଗଛରେ ବସୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେ ନିରନ୍ତର ନାହାଉଥିଲେ, ପିଇଥିଲେ, ଏବଂ ଆପସରେ ମଧୁର କଥା ହେଉଥିବା ପରି ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ତଟର ଶାଖାରେ କୋଇଲା ଦିନ ଓ ରାତି ନିରନ୍ତର ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଥିଲେ, ତାପରେ କ୍ଳାନ୍ତ। ସେହି ହ୍ରଦର ଉତ୍ତର ତଟରେ, ଚିନ୍ତାମଣି ବୃକ୍ଷ ତଳେ, ହୀରା ମଞ୍ଚରେ, ମୃଗଚର୍ମ ଉପରେ ସନତ୍କୁମାର ବସିଥିଲେ—ସଦା ଯୁବକ ସ୍ୱରୂପ, ଏମିତି ବେଳେ ଧ୍ୟାନରୁ ଉଠିଛନ୍ତି, ଚିତ୍ତ ଅଚଞ୍ଚଳ। ସେଠାରେ ଋଷି ଓ ମହାୟୋଗୀମାନେ ପୂଜିଥିଲେ, ନୈମିଷାରଣ୍ୟର ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନମସ୍କାର କରି ନିକଟକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ତାଙ୍କ ଆଗମନର କାରଣ ପଚାରୁଥିବା ସମୟରେ, ଆକାଶରେ ଦେବାଦି ଢୋଳ ରବ ହେବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଗଲା। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦୀପ୍ତିମାନ ବିମାନ ଦେଖାଦେଲା—ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଚମକ, ଚାରିପଟେ ଅନେକ ଶିବଗଣନାୟକ ଘେରିଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ଦେବକନ୍ୟାମାନେ, ରୁଦ୍ରପୁତ୍ରୀମାନେ, ଢୋଳ ଓ ମୃଦଙ୍ଗ ଧ୍ୱନି, ବାଂଶୀ ଓ ବୀଣା ରବ ଚାରିଦିଗରେ। ନାନା ମଣିମାଳା, ମୁକ୍ତା ଝାଲର, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ଯକ୍ଷ, ଚାରଣ, କିନ୍ନରମାନେ ପରିଚର୍ଯ୍ୟା କରୁଛନ୍ତି। ନୃତ୍ୟ, ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ହେଉଛି, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନ ଓ ବିଦ୍ରୁମ ଦଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ। ବିମାନର ମଧ୍ୟରେ ମଣି ଦଣ୍ଡ ଓ ଧଳା ଛତା ତଳେ, ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି, ଦିବ୍ୟ ସିଂହାସନରେ ତାଙ୍କ ମହାଶକ୍ତି ସହ ବସିଛନ୍ତି। ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପ, ଚାରିପଟେ ପ୍ରଭାବ ଓ ଶିବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଚିହ୍ନ। ମନେ ହେଉଥିଲା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଅମୋଘ ଆଜ୍ଞା ନିଜେ ଆସିଛି, ଶିବଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମ କୃପା ସାକ୍ଷାତ୍ ହୋଇଛି। ଶିଳାଦ ପୁତ୍ର ନନ୍ଦି, ତ୍ରିଶୂଳ ଓ ବରାହାୟୁଧ ଧାରଣ କରି, ଶିବଙ୍କ ଗଣପତି, ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶ୍ୱନାଥ ପରି। ସେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଦମନ କିମ୍ବା ଅନୁଗ୍ରହ କରିପାରିବେ, ଚାରିଭୁଜା, ଉତ୍ତମ ଶରୀର, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶୋଭିତ। ଗଳାରେ ସର୍ପ ଓ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦ୍ର, ଅଧିକାର ଓ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଟ। ମୁକ୍ତି ଏଠି ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବଜ୍ଞତା ଦୃଶ୍ୟମାନ—ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ର ସନତ୍କୁମାର ଓ ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ସେ ହାତ ଜୋଡି ଉଠି, ନିଜକୁ ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ବିମାନ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରିଲାପରେ, ଦେବଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି, ନନ୍ଦି ଋଷିମାନେ କହିଲେ—“ଏହି ଛଅ କୁଳ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ନୈମିଷ ଯଜ୍ଞରେ ଲିନ, ଏହି ଆଶାରେ ଆରମ୍ଭରୁ ଏଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଆସିଛନ୍ତି।” ବ୍ରହ୍ମାପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ନନ୍ଦି ମାତ୍ର ଦୃଷ୍ଟି ପାତ୍ରେ ସେମାନଙ୍କର ବନ୍ଧନ କାଟି ଦେଲେ, ଶୈବ ଧର୍ମ, ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଦାନ କରି, ପୁନଃ ଦେବମଣ୍ଡଳରେ ଚଲିଗଲେ।