ଶିଵପୁରାଣମ୍
Partial text — Vidyeśvara and Vāyavīya Saṃhitās only
ମୁଁ ଏହି ଶିବ ପୁରାଣର ମହିମାର କିଛି ଅଂଶ ଆପଣମାନେକୁ କହିବି, ଯାହାକି ଏକଦିନ ବ୍ୟାସଦେବ ମୋତେ କହିଥିଲେ। ଆପଣମାନେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ଯେଉଁଠି ଏହି ଶିବ ପୁରାଣର କେବଳ ଏକ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ବି ଭକ୍ତିସହିତ ପାଠ କରେ, ସେ ତୁରନ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ, ଯେତେକି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, ଏହି ପୁରାଣ ପଢ଼େ, ସେ ଜୀବନ୍ତାବସ୍ଥାରେ ମୁକ୍ତ ମନାଯାଏ। ଯିଏ ଏହି ପୁରାଣକୁ ଦିନେ ଦିନେ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଏହି ପୁରାଣକୁ ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି, ସାଧାରଣ ସ୍ଥାନରେ ବସି ଯିଏ ଶୁଣେ, ସେଥିରୁ ମୁଁ ସେଠି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି। ଯିଏ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୁରାଣକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜିଥିବାର ଫଳ ପାଏ। ଏବେ ଆପଣମାନେ ଶୁଣନ୍ତୁ, ଯିଏ ନିଜେ ଏହି ପୁରାଣକୁ ଲେଖି ଏକ ଗ୍ରନ୍ଥ ତିଆରି କରି ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ ଏହି ଲୋକରେ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟାର ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ ପାଏ। ଯିଏ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସ କରି, ଶିବଭକ୍ତଙ୍କ ଏକ ସଭାରେ ଏହି ପୁରାଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ, ସେ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ ମନାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପାଇଁ ଗାୟତ୍ରୀ ପୁରଶ୍ଚରଣ ଫଳ ମିଳେ, ଏହି ଲୋକରେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଭୋଗ କରି, ଶେଷରେ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସ ଓ ରାତିରେ ଜାଗି ଏହି ପୁରାଣ ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବାର ଯେଉଁ ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଛି, ତାହା ମୁଁ କହିବି। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଭଳି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ସେ ଯେଉଁ ଫଳ ଲାଭ କରେ, ସେଇ ଫଳ ଏହି ପୁରାଣ ପାଠରେ ମିଳେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ, ବିଶେଷକରି ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ଦାନ କଲେ ସେଉଁଠି ମିଳୁଥିବା ଫଳ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମିଳିଥାଏ। ଯିଏ ଦିନ ଓ ରାତି ଏହି ପୁରାଣ ଗାଏ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଏହି ପୁରାଣ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ କୃତ କାର୍ଯ୍ୟ କୋଟିଗୁଣ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ପୁରାଣର ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର ସଂହିତା ଯିଏ ଧ୍ୟାନପୂର୍ବକ ପଢ଼େ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ପାପ ମଧ୍ୟ ତିନି ଦିନରେ ଶୁଧ୍ଧ ହୁଏ। ଯିଏ ମୌନ ଅବସ୍ଥାରେ ଦିନେ ତିନିଥର ଭୈରବ ପ୍ରତିମା ପାଖରେ ଏହି ରୁଦ୍ର ସଂହିତା ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ବଟ ବା ବିଲ୍ୱ ବୃକ୍ଷ ପରିକ୍ରମା କରି ଏହି ସଂହିତା ପଢ଼ିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟାର ପାପ ମୁଚ୍ୟାଯାଏ। ଏଠାରେ କୈଳାସ ସଂହିତାକୁ ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ମନାଯାଏ, ଏହା ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱରୂପ ଓ ଓଁକାର ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରାଏ। ଏହି କୈଳାସ ସଂହିତାର ମହିମା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶଙ୍କର ଜାଣନ୍ତି, ବ୍ୟାସ ତାହାର ଅର୍ଧ ଜାଣନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ତାହାର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଜାଣେ। ଏଠିରେ ମୁଁ କିଛି ଅଂଶ କହିପାରିବି, ସବୁ କହିପାରିବିନାହିଁ; ଏତିକି ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ। ଏହି ପୃଥିବୀରେ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଖୋଜିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂହିତା ଯେଉଁ ପାପ ଦୂର କରିପାରେନି, ଏମିତି କୌଣସି ଅପରାଧ ଦେଖିନାହିଁ। ଏହି ସଂହିତା ଉପନିଷଦ ମହାସାଗରରୁ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ କୁମାରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯିଏ ଏହି ଅମୃତକୁ ପାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଅମରତ୍ୱ ପାଏ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା ଭଳି ମହାପାପ ପାଇଁ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ଏହି ସଂହିତା ଏକ ମାସ ପଢ଼େ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଅନୁଚିତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ, ଅଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ କଥା କହିବା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ପାପ ମଧ୍ୟ ଏହି ସଂହିତା ଏକଥର ପଢ଼ିଲେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଯିଏ ଏହି ସଂହିତାକୁ ଶିବମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ବିଲ୍ୱ ଉଦ୍ୟାନରେ ପଢ଼େ, ସେ ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଫଳ ପାଏ। ଯିଏ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏହି ସଂହିତା ପଢ଼ି ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଅବସରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୋଜନ କରାଏ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପରମଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରନ୍ତି। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସରେ ବିଲ୍ୱ ମୂଳରେ ଏହି ସଂହିତା ପଢ଼ିଲେ, ଶିବ ଦେବ ଦେବତାମାନେ ସହିତ ନିଜେ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏହି ସଂହିତା ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ସଂହିତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଚାହିଦା ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି, ଦୁଇଁଟି ଉତ୍ତମ ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଖେଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହିପରି ଶୈବ ପୁରାଣ ବେଦ ସମ୍ମାନର, ପ୍ରଥମେ ନିଜେ ଶିବ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମ ସହିତ ସମ୍ମତିରେ ହୋଇଥିଲା। ଏଠିରେ ବିଦ୍ୟେଶ, ତାର-ରୌଦ୍ର, ବୈନାୟକ, ଓଁମିକ, ମାତୃ, ଏଗାରୋଟି ଭାଗରୁ ଗଠିତ ରୁଦ୍ର, କୈଳାସ ଓ ଶତରୁଦ୍ର—ଏହି ସଂହିତାମାନେ ଅଛନ୍ତି। କୋଟିରୁଦ୍ର, ହଜାର କୋଟିରୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ, ଏବଂ ବାୟବୀୟ, ଯାହା ଧର୍ମ ନାମରେ ପରିଚିତ—ଏହି ସବୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପୁରାଣ। ମୋତେ ଜଣେଇବାକୁ ଦିଅ, ଏଠିରେ ଦ୍ୱାଦଶ ସଂହିତା ଅଛି, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ମୁଁ କହୁଛି, ଆପଣମାନେ ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣନ୍ତୁ। ବିଦ୍ୟେଶରେ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ଏହିପରି ରୁଦ୍ର, ବୈନାୟକ, ଓଁମିକ, ମାତୃ ପୁରାଣରେ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଏଗାରୋଟି ରୁଦ୍ର ସଂହିତାରେ ତେର ହଜାର; କୈଳାସରେ ଛଅ ହଜାର; ଶତରୁଦ୍ରରେ ତାହାର ଅର୍ଧ। କୋଟିରୁଦ୍ର ତେର ହଜାରର ତିନି ଗୁଣା; ସହସ୍ରକୋଟିରୁଦ୍ରରେ ଏକ ହଜାର ଦଶ ମିଲିଅନ୍ ରୁଦ୍ର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ବାୟବୀୟ ଏକ ଶତ ଗୁଣା ସାଗର; ଘର୍ମା ଏକ ହଜାର ଗୁଣା ସୂର୍ଯ୍ୟ; ଏଭଳି ଶୈବ ଗଣନାରେ ତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଏକ ଲକ୍ଷକୁ ପହଞ୍ଚିଥାଏ। ବ୍ୟାସ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି ଚବିଶ ହଜାର କଲେ; ଏହିମଧ୍ୟରେ ଶୈବ ପୁରାଣ ଚତୁର୍ଥ, ସାତଟି ସଂହିତା ରହିଛି। ପୂର୍ବେ ଏହି ପୁରାଣ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିନ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ଶ୍ଲୋକ ସଂଖ୍ୟାରେ ଏହା ଆରମ୍ଭରେ ଏକ ହଜାର ଦଶ ମିଲିଅନ୍ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ବହୁତ ଅଂଶ ଭୁଲିଯାଇଥିଲା। ଡ୍ୱାପର ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଗରେ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ଅଠାର ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କରି ଚାରି ଲକ୍ଷ ଶ୍ଲୋକ କରିଥିଲେ।