ଏକ ସମୟର କଥା, ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଉଥିବା ଶାସ୍ତ୍ର କହିଲେ—ଯଦି ଦାତା ଶୁଦ୍ଧ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ଦ୍ୱିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ ଚାରିଭାଗ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ; କିନ୍ତୁ ଆପତ୍କାଳ ଆସିଲେ, ସେଠି ଅର୍ଦ୍ଧାଂଶ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଅନୁଚିତ କିମ୍ବା କଠିନ ଦାନ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ଏହି ଦାନ ସମୁଦ୍ରରେ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ଯେତେବେଳେ ଆହ୍ୱାନ ହୁଏ, ସେତେବେଳେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯାହା ଚାହିଁଲେ, ଜେଉଁଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ଭବ, ଦେଇବା ଉଚିତ; ଯଦି ଦେଉନାହାଁତି, ତେବେ ପରଜନ୍ମରେ ଋଣୀ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ଦୋଷ କେବେ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ବିଶେଷକରି ଯେଉଁ କଥା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ଦେଖିବା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମ୍ପର୍କରେ କେବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ପଣ୍ଡିତ ଲୋକେ କେବେ ଏମିତି କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯାହା ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ହୃଦୟରେ କ୍ରୋଧ ଜନ୍ମାଏ। ସେମାନେ ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ହୋମ କରିବେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମୃଦ୍ଧି ମିଳେ। ଯଦି କେହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଚାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ତିନିଏ ଅନ୍ୟ ଅନ୍ନ, ଧାନ, ଘିଅ, ଫଳ, ମୂଳ ଆଦି ଅଗ୍ନି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ନିୟମିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଏକ ମାଟିର ହଣ୍ଡିରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରନ୍ଧା ଖାଦ୍ୟ ତିଆରି କରି ଦେବା, କିମ୍ବା ଯଦି ଏହା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ତେବେ ମୁଖ୍ୟ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି କ୍ରିୟାକୁ ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଧନ କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିତ୍ୟ କରିବାକୁ ଜାଣନ୍ତି। କିମ୍ବା କେବଳ ଜପ କିମ୍ବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା କରିବା ମଧ୍ୟ ଚାଲିବ। ଏହିପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ଉନ୍ନତି ଚାହାନ୍ତି, ଧନ ଅଭିଲାଷୀ, ସେମାନେ ଏହିପରି କରିବେ। ଯେଉଁମାନେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ଓ ଦେବପୂଜାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଏହି କ୍ରିୟା କରିବେ। ଯେଉଁମାନେ ଅଗ୍ନିପୂଜା, ଗୁରୁପୂଜାରେ ନିତ୍ୟ ଲାଗି ରହନ୍ତି, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସ୍ୱର୍ଗର ଅଂଶୀ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିବେଳେ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦୟାକରି ଆମକୁ ଅଗ୍ନିହୋମ, ଦେବୟଜ୍ଞ, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ, ଗୁରୁପୂଜା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣସନ୍ତୁଷ୍ଟିର ବିଧି କ୍ରମରେ କହନ୍ତୁ।” ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପିତ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଅଗ୍ନିହୋମ କୁହାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀମାନେ ଇଂଧନ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଇଂଧନ ଦେବା, ପ୍ରଥମ ନିୟମ ଓ ବିଶେଷ କ୍ରିୟାମାନେ ଗୃହସ୍ଥ ଆଶ୍ରମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୁଏ। ଵାନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ସନ୍ନ୍ୟାସୀମାନେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ଭିତରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମଧ୍ୟମ ଖାଦ୍ୟ ଠିକ ସମୟରେ ଭୋଜନ କରିବା ଏଠି ଅର୍ପଣ। ଯେଉଁ ଉପାସନା ଅଗ୍ନି ଆରମ୍ଭ ଓ ରକ୍ଷା କରାଯାଏ, ସେଠି ତାହାକୁ ନିତ୍ୟ କୁହାଯାଏ। ରାଜା ଓ ଦେବ ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, କେବେ ଅଗ୍ନି ଭିତରେ, କେବେ ଅରଣ୍ୟରେ ରହିପାରେ; ଯଦି ଅଗ୍ନି ତ୍ୟାଗର ଭୟ ଥାଏ, ତେବେ ଅଗ୍ନି ଭିତରେ ସ୍ଥାପିତ କୁହାଯାଏ। ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଅଗ୍ନିକୁ ଯେଉଁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହା ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଥାଏ; ପ୍ରଭାତେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଅର୍ପଣ କରାଯାଏ, ତାହା ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେଉଥାଏ। ଏହି ଅଗ୍ନିହୋମ ଦିନେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ପରେ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ନାମରେ ପରିଚିତ। ଦେବପୂଜାରେ ଖିରା ଭାତ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ଚୌଳାଦି କ୍ରିୟା ଗୃହଅଗ୍ନିରେ କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିଜ ଜନେ ଏକଥର ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବେ, ଯାହା ବେଦାଧ୍ୟୟନ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏହା ନିତ୍ୟ ମାସିକ କ୍ରିୟା, ଏହିପାଇଁ ଅଗ୍ନି ବିନା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏବେ ଦେବପୂଜା ଅଗ୍ନି ବିନା କିପରି କରାଯାଏ, ତାହା ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶୁଣ। ସୃଷ୍ଟି ଆରମ୍ଭରେ ସର୍ବଜ୍ଞ, କରୁଣାମୟ ମହାଦେବ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ସପ୍ତାହର ଦିନମାନେ ନିର୍ମାଣ କଲେ। ସମସ୍ତ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସକ ମହାଦେବ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ଦିନକୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଦାୟକ କଲେ। ପରେ ନିଜ ଶକ୍ତି ମାୟା ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ଏବଂ ଏକ ବର କଲେ; ତା’ପରେ ଜନ୍ମ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ନିବାରଣ ପାଇଁ କୁମାର ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଆଳସ୍ୟ ଓ ଅପମୃତ୍ୟୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଦିନ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱର କ୍ଷେମ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଏକ ଦିନ ଦେଲେ। ପୋଷଣ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ମାଣ କଲେ; ଦୀର୍ଘାୟୁ ଦେବା ପାଇଁ ଜୀବନଦାତାଙ୍କୁ ଏକ ଦିନ ଦେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଏକ ଦିନ ଦେଲେ, ଯାହା ତିନି ଲୋକର ଆୟୁର୍ଦ୍ଧି ପାଇଁ ଥିଲା। ତିନି ଲୋକର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେବାବେଳେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମଙ୍କୁ ଏକ ଦିନ ଦେଲେ। ଭୋଗ, ମୃତ୍ୟୁ ନିବାରଣ ଓ ଲୋକପାଳନ ପାଇଁ ଏକ ଦିନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କଲେ। ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ଦିନ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସୁଖ ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ଦିନପତିମାନେ ଦୀପ୍ତିର ଚକ୍ରରେ ନିଶ୍ଚିତ ହେଲେ। ନିଜ ନିଜ ଦିନରେ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ଫଳ ମିଳେ। ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ସମୃଦ୍ଧି, ରୋଗ ଶାନ୍ତି, ପୋଷଣ, ଦୀର୍ଘାୟୁ, ଭୋଗ, ମୃତ୍ୟୁ ନିବାରଣ—ଏହି ସମସ୍ତ ଫଳ କ୍ରମେ ମିଳେ। ଦିନର ଫଳ ପ୍ରଧାନତଃ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଲେ ମିଳେ; ଶିବ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜାର ଫଳ ମଧ୍ୟ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଦେବତାଙ୍କ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ପାଇଁ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରରେ ପୂଜା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ—ମନ୍ତ୍ର ଜପ, ହୋମ, ଦାନ, ତପସ୍ୟା। ମାଟି ତଳ, ପ୍ରତିମା, ଅଗ୍ନି କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପରେ ଦେବପୂଜା କରିବା ଉଚିତ, ଷୋଡଶୋପଚାର ସହିତ। ପୂର୍ବ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହେଲେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ମାଧ୍ୟମ ଚୟନ କରିବା, ଏହା ପୂର୍ବପ୍ରତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ। ଏହି ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ, ମୁଣ୍ଡ ଓ କୁଷ୍ଠ ରୋଗ ଶାନ୍ତି ହୁଏ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୂଜା ପରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇଲେ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏକ ଦିନ, ମାସ, ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତିନି ବର୍ଷ ଯାଏଁ ହୋଇପାରେ। ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଓ ଦୃଢ଼ କର୍ମ, ଯଥା ରୋଗ ଆଦି, ନିଜ ଇଷ୍ଟଦେବତା ଉପାସନା ଓ ଜପ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ସପ୍ତାହ ଦିନର ଉପବାସ ଫଳ ଏଭଳି ମିଳେ।