ପଞ୍ଚ ଅଂଶର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ପରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ମୁହଁ କରି, ହାତ ଜୋଡି ଶିବ ଏବଂ ଦେବୀଙ୍କୁ ସାକ୍ଷାତ୍କାର କରିବା ଉପରେ ଦ୍ରଢ଼ ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଦରକାର। ଏହି ସମୟରେ, ବୃଷଭରାଜା ଉପରେ ବସି କିମ୍ବା ଦିବ୍ୟ ରଥରେ ଆକାଶରୁ ଅସ୍ତିରେ, ଶିବ ଏବଂ ଦେବୀ ଭଳି ଅଲଙ୍କୃତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଧ୍ୱନି ଏବଂ ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଦେବତା ଦେବୀଙ୍କ ସହ ଅନୁସ୍ମରଣ କରିବା ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଶିବ ଦେବତାଙ୍କୁ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ମହେଶ୍ଵର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଇନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତା ଦେମନ୍ସମାନେ ଚାରିପାଖରେ ଘିରି ରହିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଶରୀର ଆନନ୍ଦରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ହାତ ଏବଂ ମୁଣ୍ଡ ନମ୍ରତାରେ ନମାଇ ରହିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରୁଛନ୍ତି, ନୃତ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରୁଛନ୍ତି। ପଞ୍ଚ ନିବେଦନ କରିବା ପରେ, ଉପାସନା ଦ୍ରଢ଼ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚ ନିବେଦନର ଉପାସନାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ। ଲିଙ୍ଗ ପରି ଚିତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। ଚିହ୍ନ ଦେବା ସମୟରେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲିବା ଦରକାର; ପାଣିରେ ବିଳୀନ କରିବା ପରେ, ଚିତ୍ରକୁ ଉପରେ ମୁହଁ ଦେଇ ଶୟନ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ହୃଦୟରେ ଏକ ଜଳପାତ୍ର ଉପରେ ଶୟନ କରିବା ରୂପେ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ଚିତ୍ରର ଅବସ୍ଥା ଯଥାଯଥି ଅଟୁଟ ଅଟେ, ଏହାକୁ 'ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ' କୁହାଯାଏ; ନାହିଁ ହେଲେ 'ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ'। ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ଅଛି, ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉପାୟ କରିବା ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ; ନାହିଁ ହେଲେ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଚିତ୍ରକୁ ଅପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଭଳି ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଦରକାର। ପରେ, ଶିବ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ। ଘରେ ଉପାସନା ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଧି ଆଉ ଏକଥିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି। ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ, ଏକ ଛୋଟ ଚିତ୍ର କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ଯଥାଯଥି ଚିହ୍ନ ସହିତ ତିଆରି କରି, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉତ୍ତରାୟଣ କୁ ଯାଏ, ଶୁଭ ଦିନ ଏବଂ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷରେ, ଦେବୀକୁ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଏକ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କରି, ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ରଖି, ମଧ୍ୟରେ ଏକ କଳଶ ରଖିବା ଉଚିତ। ଚାରିପାଖରେ ଚାରି କଳଶ ଦିଗରେ ରଖି, ପଞ୍ଚ କଳଶରେ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ବୀଜ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଦରକାର। ଏହାକୁ ପୂଜା କରି, ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ, ସୁରକ୍ଷିତ କରି, ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଚିତ୍ରକୁ ପୂର୍ବରୁ ମାଟି, ପାଣି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବସ୍ତୁ ସହିତ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ତା'ପରେ ଏହାକୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନରେ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଫୁଲ ଦେଇ ରଖି, ଶିର ଉପରେ ଫୁଲ ରଖି, ଅଭିଷେକ ପାଣି ଦେଇ ଶିରାଯାଏ। ଏହାକୁ ଫୁଲ ଦେଇ ପୁନଃ ପୂଜା କରି, ବିଜୟ ଧ୍ୱନି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଭ ଶବ୍ଦ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଇଶାନ ଏବଂ ବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ର, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କଳଶ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚ ଅଂଶର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ ପୂଜା ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି, ତେଣୁ ଏଠାରେ ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଶିବ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେବୀ ସହ ସଦା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ବିକଳ୍ପ ଭଳି, ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଏକ କଳଶ ରଖି, ତା'ପରି ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ଶୁଦ୍ଧ କରି ପୁନଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଦରକାର; ଅଳ୍ପ ନଷ୍ଟ ହେଲେ କେବଳ ଅଭିଷେକ ଏବଂ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। 'ବାଣ' ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ନା କରିବା ଦୁଇଟି ଉଚିତ; ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଚାଲିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ, 'ବାଣ' ଭଳି ଦେଖାଯାଏ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଦିବ୍ୟ କିମ୍ବା ଋଷିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଅସନ ନାହିଁ, ଏକ ଅସନ ରଖି, ନିୟମିତ ଅଭିଷେକ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ଏଠାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଏହା ପାଇଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। ଲିଙ୍ଗ ଜଳିଗଲା, ଢିଲା ହେଲା, କିମ୍ବା ଭାଗ ଭାଗ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏହାକୁ ଜଳାଶୟରେ ବିସର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଜୋଡ଼ି ଦେଇ ମରମତି କରିପାରିବେ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ଚିତ୍ର କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦେବତାକୁ ଯଥାଯଥି ପୂଜା କରି ବିସର୍ଜନ କରିବା, କିମ୍ବା ହୃଦୟରେ ଏକତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଦିନ ଉପାସନା ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ଦୁଇ ଗୁଣା ଉପାସନା କରିବା ଦରକାର; ଦୁଇ ଦିନ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, ବଡ଼ ପୂଜା ଏବଂ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ମାସରୁ ଅଧିକ ଦିନ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲେ, କିଛି ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଆବଶ୍ୟକ କୁହନ୍ତି, ଅନ୍ୟ ଜଣେ ଅଭିଷେକ ବିଧି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି। ଅଭିଷେକ ବିଧିରେ, ଦେବତାକୁ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଲିଙ୍ଗରୁ ବିସର୍ଜନ କରି, ମାଟି-ପାଣି ସହିତ ଅଠି-ପଞ୍ଚ ଧାରା ଅନୁସାରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଗୋଦ୍ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରି, ଦର୍ଭା ଜଳରେ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାଣି ଦେଇ, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଏକଶ ଅଠ ଥର ପଠିବା ଉଚିତ। ଫୁଲ ଓ କୁସା ହାତରେ ଧରି ଲିଙ୍ଗ ଶିର ଉପରେ ରଖି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଏକଶ ଅଠ ଥର, ପାଞ୍ଚ ଥର ପରିସ୍କାର କରିବା ଦରକାର। ପରେ, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଶିରରୁ ଅସନ ଯାଏ ଛୁଇଁ, ବଡ଼ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦେବତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିହେବା ଯାଏ, ଶିବଙ୍କୁ ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଆକାଶରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି, ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା ଏବଂ ଚରିତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ନିକ୍ଷେପ କରି, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ, ସମସ୍ତ କଥା ଶିବଙ୍କୁ କହିଲେ ଏବଂ ମୁଁ ଶୁଣିଲି, ଯାହା ବେଦ ସମାନ। ଏବେ ମୁଁ ଯୋଗ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ, ତାହାର ଉପାୟ, ଅଙ୍ଗ, ବିଧି ଏବଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସହ। ଯଦି ଯୋଗ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଉଛି, କିଛି ଉପାୟ ଅଛି କି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟ ତୁରନ୍ତ ଲାଭ କରିପାରିବ, ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ଛଡ଼ା? ତୁମେ ଏହାର କାରଣ, ସମୟ ଏବଂ ଉପାୟ, ତାହାର ପ୍ରକାର ଏବଂ ତାଲିକା ସଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବା ଉଚିତ।