ଏକ ଦିନ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧେଶ୍ୟ କରି ଜିଜ୍ଞାସୁ ଭାବରେ କେହି ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପନା କିପରି ହେଉଥିଲା, ଏହାର ପରମ ପ୍ରକ୍ରିୟା କ’ଣ, ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।” ତାହାପରେ ଏହି ଉତ୍ତର ମିଳିଲା—ଉତ୍ସବ ଦିନରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଶିବ-ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ନିୟମରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ ଏକ ଶୁଭ୍ର ସ୍ଥାନ ଚୟନ କରି, ମାଟି ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରି, ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନ ଦେଖି ଦଶ ପ୍ରକାର ପୂଜା କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଏହା ପରେ, ଏହି ସ୍ଥଳକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି ସମ୍ବନ୍ଧିତ କ୍ରିୟା କରି, ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନସ୍ଥଳକୁ ନେବା ଦରକାର। ତାପରେ ମୂର୍ତ୍ତିଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ତାହାର ପୀଠିକାକୁ ଆଠ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମାଟି, ପାଣି ଏବଂ ଗୋମୟ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ପୀଠିକା ସହିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରି, ଦିବ୍ୟ ଜଳପାତ୍ର ନେଇ, ଏଠାରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଦେଵଗୃହରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଶୃଙ୍ଗାର ଏବଂ ଦର୍ଭା ମାଳା ସହିତ, ଦ୍ୱାର ତଥା ବାହାର ଘେରା ରହିଥାଏ। ଏଠି ଆଠ ଟି ଦିଗ୍ଗଜ, ଆଠ ଟି ଦିଗ୍ପାଳ ପ୍ରତି ଘଡ଼ା, ଆଠ ଟି ଶୁଭ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଦିଗ୍ପାଳଙ୍କ ପୂଜା ହୁଏ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ସୁନା କିମ୍ବା କାଠରେ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନିତ ଆସନ ଏବଂ ଏକ ବଡ଼ ମଞ୍ଚ ରଖିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ସମୁଦ୍ର, ବିଭଦ୍ର, ସୁନନ୍ଦ, ବିନନ୍ଦକ ଦ୍ୱାରରକ୍ଷକଙ୍କୁ କ୍ରମେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ପୀଠିକାକୁ ସ୍ନାନ ଓ ପୂଜା କରି, ଦୁଇଟି ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଦୁଇଟି କୁଶ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ଚାରିପାଖରେ ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଧୀରେ ଧୀରେ ଜଳ ପ୍ରବାହ କରି, ମଞ୍ଚ ଉପରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପଶାଇବା; ଏହାର ମୁଣ୍ଡ ତାଳପୂର୍ବକ ତାଳଦିଗକୁ, ତଳେ ଦୋରି, ପଶ୍ଚିମେ ପୀଠିକା ରଖିବା ଦରକାର। ସମସ୍ତ ଶୁଭ୍ର ଚିହ୍ନ ଯୁକ୍ତ ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ପଞ୍ଚ ରାତି, କିମ୍ବା ତିନି ରାତି, କିମ୍ବା ଏକ ରାତି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧି ଓ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା, ଏହି ପ୍ରକାରେ ପୂଜା କରି, ଉତ୍ସବ ନିୟମାନୁସାରେ ଏହାକୁ ଶୟନଗୃହକୁ ନେବା ଦରକାର। ଶୟନଗୃହର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶୟନସ୍ଥଳ ନିର୍ମାଣ କରି, ଶୁଦ୍ଧ ଜଳରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଏବଂ କ୍ରମାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତରପୂର୍ବ କୋଣରେ, ଶୁଦ୍ଧ ଭୂମିରେ ପଦ୍ମ ଅଙ୍କିତ କରି, ଶିବଘଡ଼ାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ବେଦିର ମଧ୍ୟରେ ଧଳା ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କରିବା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଚଣ୍ଡିକା ପଦ୍ମ ଅଙ୍କିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଲିନେନ ବସ୍ତ୍ର, ଫୁଲ ବା ଦର୍ଭା ଉପରେ ଶୟନ ଶଯ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ତାହାରେ ସୁନା ଫୁଲ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏଠିରେ, ଶୁଭ୍ର ଧ୍ୱନି ସହ ଲିଙ୍ଗକୁ ଆଣି, ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ କୁଶ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ବାନ୍ଧିବା ଦରକାର। ପୀଠିକା ସହିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ବାନ୍ଧି, ପ୍ରଥମେ ପଦ୍ମ ଚିତ୍ରାଙ୍କନ କରି, ପତ୍ର ଉପରେ ଏହାକୁ ରଖିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ସହ ଶିବୀ, ବର୍ଧନୀ ପାତ୍ର ରଖି, ତିନି ପଦ୍ମ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରମାନୁସାରେ ହୋମ କରନ୍ତି। ଏଠିରେ ଆଠ ଟି ରୂପ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଚାରିପାଖରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ହୋଇଥାଏ; ଚାରିଟି କିମ୍ବା ଦିଗ୍ଦେଶରେ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଯାଏ। ବିରିଞ୍ଚି ଆଦି ଚାରି ରୂପକୁ ହୋମ ଦେଇ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ, ଗୁରୁ ପ୍ରଥମେ ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ବା ପଶ୍ଚିମରେ ଏହା କରନ୍ତି। ଗୁରୁ ଏଠିରେ ସାତ ପ୍ରକାର ଦ୍ରବ୍ୟରେ ମୂଳ ହୋମ କରନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ବା ଅର୍ଧ ହୋମ କରନ୍ତି। ଏଠିରେ ମୁଖ୍ୟ ହୋମ ଏକଥର କରିବା ଉଚିତ, କିମ୍ବା ଗୁରୁ ପ୍ରଥମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ, ପରେ ଘିଅ ଦ୍ୱାରା ୧୦୮ ଥର କରନ୍ତି। ଗୁରୁ ଶିବଙ୍କ ହସ୍ତକୁ ଲିଙ୍ଗ ମୂଳରେ ରଖି, ସତ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଥାଂଶ ହୋମ କରନ୍ତି। ହୋମ ସମ୍ପାଦନ କରି, ପୁନି ପୁନି ଲିଙ୍ଗ ଓ ବେଦିକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରି, ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥାନ୍ତି। ଗୁରୁ ପ୍ରମାଣର ଚତୁର୍ଥାଂଶ ବା ଅର୍ଧ ଅଫିସିଆଣ୍ଟ ଏବଂ ଯଜ୍ମାନଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି; ଅନ୍ୟାନ୍ୟଙ୍କୁ ଯଥାସମ୍ଭବ ଦିଅନ୍ତି। ଏହା ପରେ, ଗର୍ତ୍ତରେ ସୁନା ବୃଷଭ କିମ୍ବା ଦର୍ଭା ଚୁଁଆ ରଖି, ମାଟି, ପାଣି, ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଏବଂ ପୁନି ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ଦେଇ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି। ଶୁଦ୍ଧ ଚନ୍ଦନ ଲିପ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଶିଳାକୁ ଗର୍ତ୍ତରେ ରଖି, ନବ ଶକ୍ତି ନାମର ହସ୍ତ ନ୍ୟାସ କରନ୍ତି। ଏହାପରେ, ଶିବଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ହରିତାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଧାତୁ, ବୀଜ, ଗନ୍ଧ ଓ ଔଷଧ ଆଦିକୁ ବ୍ରହ୍ମଶିଳା ଉପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରନ୍ତି। ଉପଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ଗଛର ଦୁଧ ଢାଳି, ସ୍ଥିର ହେଲେ ଏହି ଉପଲିଙ୍ଗକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୂଳ ଲିଙ୍ଗକୁ ବ୍ରହ୍ମଶିଳା ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜଳକୁ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେଇ, ପୀଠିକା ଯୋଗ କରି, ଶାକ୍ତ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ କରିବା ଦରକାର। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉପକରଣରେ ବନ୍ଧନ କରି, ସ୍ଥଳ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଫୁଲ ଦେଇ, ପୁନି ପରଦା ଲଗାଇବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ଲିଙ୍ଗ ସାମ୍ନାରେ, ଅଭିଷେକ ଆରମ୍ଭରୁ, ଶୟନସ୍ଥଳରୁ ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଆଣି କ୍ରମାନୁସାରେ ରଖିବା ଦରକାର। ତାପରେ, ମହାପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରି, ଦଶ ପାତ୍ରକୁ ପୂଜା କରି, ଶିବମନ୍ତ୍ର ସ୍ମରଣ ସହିତ ଶିବଘଡ଼ାର ଜଳ ମଧ୍ୟରେ କରିବା ଉଚିତ। ଅଙ୍ଗୁଠି ଓ ଅଙ୍ଗୁଳି ମିଶାଇ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ତରପୂର୍ବ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ରଖିବା ଦରକାର। ଶିବଶକ୍ତି, ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ବିଦ୍ୟାନାଥଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ମୂଳରେ ଯଥାକ୍ରମେ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶିବଜଳ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ଅଭିଷେକ କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ପୀଠିକା ବଡ଼ କରିବାକୁ ହୁଏ, ତେବେ ପୀଠିକା ଏବଂ ଲିଙ୍ଗକୁ ବିଦ୍ୟାନାଥଙ୍କ ଘଡ଼ାରେ ଅଭିଷେକ କରି, ପରେ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଦରକାର। ଏହି ପ୍ରକାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନାର ପରମ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ।