ସୃଷ୍ଟି ଓ ପ୍ରଳୟର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ, ଛଅଟି ମାର୍ଗର ସ୍ୱରୂପ, ତାପରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଦ ଏବଂ ଏହି ପଦକୁ ଧାରଣ କରୁଥିବା ପୁରୁଷ—ଏହି ସମସ୍ତ ରହସ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ, ଯିଏ ଅଂଶରହିତ, ଶିବ, ଏହି ବନ୍ଧନ ଓ ବନ୍ଧିତ ଜଗତର ଶାଶ୍ୱତ ନାୟକ, ସେଇ ପରମ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥିତି ଅଛନ୍ତି। ସେ ଅବିଭାଜ୍ୟ, ନିର୍ଭୟ, କ୍ଷୟ-ବୃଦ୍ଧି ରହିତ, ଅବିନାଶୀ, ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଗତ ସମସ୍ତକୁ ବ୍ୟାପିଥିବା, କିନ୍ତୁ ସେଠାରୁ ମୁକ୍ତ। ସେ ଅତିରିକ୍ତ ଆକୃତିରୁ ମୁକ୍ତ, ସମସ୍ତ ଜଗତରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର, ଚିହ୍ନ ରହିତ, ବର୍ଣ୍ୟନାତୀତ, ମନ ଓ ଭାଷାର ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ। ସେ ଏକମାତ୍ର ଦୀପ୍ତିମୟ ସ୍ୱରୂପ, ଶାନ୍ତ, ଶିତଳ, ଚିରଦୀପ୍ତ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ନିବାସ, ଏବଂ ଏପରି ଶକ୍ତିର ଧାରକ। ଏପରି ଦେବତା ବିରୂପାକ୍ଷଙ୍କୁ ଜାଣି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ, ଭୟଭିତ ହୋଇ, ହାତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ଭକ୍ତି ସହିତ କହିଲେ: "ହେ ଦେବ, ଅଜ୍ଞାନ ବା ଜ୍ଞାନ ଯେଉଁଠାରେ ଥାଉ, ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛୁ; ଏପରି ଅଜ୍ଞାନରେ ପଡି, ଦୋଷ କାହାର? ମୋର ଅଜ୍ଞାନ ରହିଲା ଚାଲିବ, ଯେଉଁଠାରେ ଆପଣ ଅଛନ୍ତି; ନିର୍ଭୟ ହୋଇ କିଏ ନିଜ ବା ଅନ୍ୟର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କଥା କହିପାରିବ? ଆମେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ବିବାଦ ହେଲା, ତାହା ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଳମୟ, କାରଣ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣରେ ବନ୍ଦନା କଲେ ସେଇ ଫଳ ମିଳେ। ଦେବ, ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବା ପାଇଁ ଶବ୍ଦ ଅପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ, କିଛି ଆପଣଙ୍କ ମହିମାକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କରିପାରେ ନାହିଁ; ଭକ୍ତମାନେ ଆପଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନିରବ ରହିଲେ ଏହା ଅପରାଧ ନୁହେଁ। ଏଠାରେ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ ଜାଣିନାହିଁ, ଯାହା ମନେ ଆସେ ତାହା କହୁଛି, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି। କାରଣତ୍ମକତା ଆପଣ ଦେଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଆପଣଙ୍କ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଭୁଲିଗଲି; ମୁଁ ଭ୍ରମିତ ଓ ଅଭିମାନୀ ହୋଇ, ପୁନି ଆପଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷିତ ହେଉଛି। ବହୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟାର କଣ ଆବଶ୍ୟକ? ମୁଁ ଗଭୀର ଭୟଭିତ, କାରଣ ଅପରିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଆପଣଙ୍କୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି। ମହାଦେବ, ଭୟଭିତଙ୍କ ଦୁଃଖ ନାଶକ, ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରନ୍ତି; ତେଣୁ, ଆଜି ମୋ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ, ହେ ଶଙ୍କର।" ଏପରି ଦୁଇଁ ଦେବତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମହାଦେବ ଦୟାଳୁ ହସି, କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ, ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣ ମୋ ମାୟାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲା, ନିଜ ଶକ୍ତିର ଅଭିମାନରେ ଏକାପର ଉପରେ ଶତ୍ରୁତା ଧାରଣ କଲା। ତୁମେ ବିବାଦ କରିଲା, ଯାହା ଯୁଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଲା, ତଥାପି ରୁକିଲା ନାହିଁ; ଏହିପରି ଦୁଇଁଜଣ ଜଗତର କାରଣ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିର କ୍ରମ ବିଘ୍ନିତ ହେଲା। ଅଜ୍ଞାନ ଓ ଅଭିମାନରୁ ବିରୋଧ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା; ଏହା ଦୂର କରିବାକୁ ମୁଁ ନିଜେ ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଭିମାନ ଓ ମୋହ ଆଣିଲି। ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗର ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ବାନ୍ଧି ରଖିଲି; ଏହିପରି ସମସ୍ତ ବିବାଦ ଓ ଲଜ୍ଜା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ତ୍ୟାଗ କର। ଏବେ ଦୁଇଁଜଣ ଇର୍ଷ୍ୟା ରହିତ ହୋଇ, ପୂର୍ବବତ୍ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କର, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଓ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସହିତ। ତୁମେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ କାରଣତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ, ମୁଁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ରୂପୀ ସୂତ୍ର ମଣି ଦେଇଥିଲି। ମୁଁ ଯାହା ଶିଖାଇଥିଲି, ଏହି ସମସ୍ତ ଆଜି ତୁମେ ଭୁଲିଯାଇଛ; ଏବେ ପୁନି ଆଗରୁ ଦେଉଛି, ମୋ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ। ଏହା ବିନା ତୁମେ ସୃଷ୍ଟି କିମ୍ବା ପାଳନ କରିପାରିବ ନାହିଁ।" ଏପରି କହି, ମହାଦେବ ନାରାୟଣ ଓ ପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ମନ୍ତ୍ରମଣି ଦେଲେ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ମହାମନ୍ତ୍ର ଓ କଳାବିଦ୍ୟା ପାଇ, ସେମାନେ ଦେବାଦିଦେବଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏବେ ସେମାନେ ଭୟରହିତ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଶାନ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦିବ୍ୟ ମାୟାମୟ ଲିଙ୍ଗ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲା। ସେମାନେ ସେଇ ଲିଙ୍ଗକୁ କେଉଁଠି ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେଣୁ ଦୁଃଖରେ "ହାୟ!" ବୋଲି ଅନୁତାପ କରିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ମୋହ ଭଙ୍ଗ ହେଲା। ପରସ୍ପରକୁ "ଏହି କି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା?" ବୋଲି କହି, ଶିବଙ୍କ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ମହିମା ଚିନ୍ତା କରି, ସେମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ଅନ୍ତ ହେଲା। ଏହିପରି ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମିତ୍ରତା ଲାଗିଲା, ଏବଂ ଏକାପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ସେମାନେ ଜଗତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗିଗଲେ। ସେଇ ଦିନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଅସୁର, ଋଷି, ମନୁଷ୍ୟ, ନାଗ, ନାରୀମାନେ ନିୟମାନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନା କରି, ତାହାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଏଠିରେ ଶୌନକ ମୁନି କହିଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଲିଙ୍ଗ କେମିତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା, ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି କଣ, ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।" ତେଣୁ କହାଯାଉଛି, ଶୁଭ ଦିନରେ, ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷରେ, ଶିବଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମାନୁସାରେ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପାଇଁ ଏକ ଶୁଭ ସ୍ଥାନ ବାଛି, ଭୂମି ଯାଞ୍ଚ କରି, ଦଶ ପୂର୍ବକ୍ରିୟା କରିବାକୁ ହୁଏ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବ। ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର କରି, ସମ୍ପୃକ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ନାନସ୍ଥଳକୁ ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ଚିହ୍ନଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ କରିବା ଦରକାର। ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠିକାକୁ ଅଷ୍ଟ ବା ପଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ମାଟି ଓ ଜଳ, ଗୋମୟ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ପୀଠିକା ସହିତ ଲିଙ୍ଗର ପୂଜା କରି, ଦିବ୍ୟ ଜଳପାତ୍ରକୁ ନେଇ, ସେଠାରେ ଅଭିଷେକ କରିବା ଦରକାର। ପରିଷ୍କୃତ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ମଣ୍ଡପରେ, ସମସ୍ତ ଭାବେ ଶୋଭିତ, ତୋରଣ, ବାଡ଼, ଦର୍ଭୀ ମାଳା ସହିତ ଶୃଙ୍ଗାରିତ କରିବା ଉଚିତ। ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳ, ଅଷ୍ଟ କଳଶ, ଅଷ୍ଟ ମଙ୍ଗଳଦ୍ରବ୍ୟ, ଦିଗପାଳଙ୍କ ପୂଜା ସହିତ ସଜାଇବା ଦରକାର। ମଧ୍ୟରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ବା କାଠର କମଳଚିହ୍ନିତ ଆସନ ଓ ବଡ଼ ମଞ୍ଚ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହିପରି ଶିବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମହାଦେବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ଲାଭ ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜଗତ ମଧ୍ୟେ ଶିବାରାଧନା ନିୟମ ହୋଇ ରହିଛି।