ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଗୁପ୍ତ ନିୟମ, ଶିବ ଲିଙ୍ଗର ମହାବ୍ରତ, ଯେଉଁଥିରେ ଯେଉଁ ଭକ୍ତ ଏହାକୁ ପାଳନ କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଶିବଙ୍କ ଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ଏହି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରତ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି, କିନ୍ତୁ ଏହା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏହା କେବଳ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଦିଆଯିବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଆଦିକାଳରେ ନିଜେ ଶିବ କହିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଘୋର, ନିୟମିତ, ଅନୁଷ୍ଠାନିକ ଓ ଆକାଙ୍କ୍ଷିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତା ଘୋଷିତ; ଏହି ସବୁ ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ସତ୍ୟସତ୍ଵ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଲିଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ସମସ୍ତ କିଛି ଲିଙ୍ଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ; ତେଣୁ ଯେତେବେଳେ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଏ, ସମସ୍ତ କିଛି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ତାଙ୍କ ନିଜ ଉପାଧି ପାଳନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠାକୁ ବାଦ ଦେଇଥାଆନ୍ତି, ତେବେ କଣ ଅନ୍ୟ କଥା କୁହିବି? କାରଣ ନିଜେ ଶିବ ଏହି ଲିଙ୍ଗ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ। ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ, ଏଠା କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ, ଶ୍ରେୟସ୍ ପାଇଁ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। କିଏ ଏହି ଲିଙ୍ଗ? କିପରି ମହାଦେବ ଲିଙ୍ଗଧାରୀ? ସେ କିପରି ଏହି ଲିଙ୍ଗ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ କାହିଁକି ଶିବଙ୍କୁ ଏହି ରୂପରେ ପୂଜା କରାଯାଏ? ଲିଙ୍ଗକୁ ଅପ୍ରକଟ ବୋଲାଯାଏ, ଏହା ତିନୋଟି ଗୁଣରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଆଦି ନାହିଁ, ଶେଷ ନାହିଁ, ଏହା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ମୂଳ କାରଣ। ଏହି ଅଦୃଶ୍ୟ ମୂଳ ପ୍ରକୃତି, ମାୟା ଯାହା ଆକାଶ ସ୍ୱରୂପ, ତାହାରୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏହି ମୂଳରୁ ତିନି ପ୍ରକାର—ଅଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧ, ଓ ମିଶ୍ର—ସେଠାରୁ ଶିବ, ମହେଶ, ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ବ୍ରହ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ। ପଞ୍ଚମହାଭୂତ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ନେଉଛି, ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଏଠାରେ ଲୟ ହୁଏ; ଏହିପରି ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ଲିଙ୍ଗ, କାରଣ ଲିଙ୍ଗ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଏହି ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ବିନା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୁଏନାହିଁ, ଏହିଠାରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିବା ବିଶ୍ୱର ଲୟ ମଧ୍ୟ ଏଠିରେ ହୁଏ। ଏହିପରି ତାଙ୍କର ଲିଙ୍ଗତ୍ୱ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ; ଏହି ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିଙ୍କ ଦେହ, ଦୁହେଁ ଏହାରେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ତେଣୁ, ସେଠି ଶିବ ସହ ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ସଦା ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ବେଦି, ମହାଦେବୀ ଓ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ସାକ୍ଷାତ୍ ପରମେଶ୍ୱର। ଦୁହେଁକୁ ପୂଜିଲେ, ଦୁହେଁ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି; ପ୍ରକୃତରେ, ଲିଙ୍ଗର କୌଣସି ଦେହୀୟ ରୂପ ନାହିଁ। ଏହି ଦୁହେଁ ଶୁଦ୍ଧ, ତାଙ୍କର ଦେହ ଉପମାତ୍ମକ; ଏହା ହେଉଛି ଶିବଙ୍କ ପରାଶକ୍ତି, ପରମ ଆତ୍ମା। ଶକ୍ତି ଆଜ୍ଞା ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଏହି ଶିବଙ୍କ ମହିମା ଶତ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିହେବ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଶିବଙ୍କ ମାୟାରେ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ମୋହିତ ହୋଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଏହି ତିନି ଲୋକର ପ୍ରଳୟ ଆସିଥିଲା। ବିଷ୍ଣୁ ଜଳରେ ଶୟନ କରୁଥିଲେ, ଗଭୀର ନିଦ୍ରାରେ ଅଚଳ ଥିଲେ; ସେଠାକୁ ବ୍ରହ୍ମା, ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କ ପିତାମହ, ଏକାଏକି ଆସିଲେ। ସେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ପଦ୍ମନେତ୍ର ଦେଖିଲେ; ଶିବଙ୍କ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ। କ୍ରୋଧରେ ବ୍ରହ୍ମା ମାଧବଙ୍କୁ ଚେତନ କରି, ତାଙ୍କୁ ଜଗାଇ, ପଚାରିଲେ: "ତୁମେ କିଏ? କୁହ!" କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହାତରେ ଦୃଢ଼ ଆଘାତ ପାଇ, ବିଷ୍ଣୁ ତୁରନ୍ତ ଜାଗିଲେ। ସେ ଉଠି ବସି, ପରମେଷ୍ଠିନ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ହରି ମନେ କ୍ରୋଧ ରଖି, ବାହ୍ୟରେ ଶାନ୍ତ ଭାବେ କହିଲେ: "ତୁମେ କେଉଁଠାରୁ ଆସିଛ? କାହିଁକି ଏପରି କଲ? କୁହ।" ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମ-ଅଧିପତ୍ୟର ଇଙ୍ଗিত ଥିଲା, ବ୍ରହ୍ମା ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ପୁଣି କହିଲେ: "ତୁମେ ମୋତେ 'ଶିଶୁ' କାହିଁକି କହିଲ? ଶିକ୍ଷକ ନିଜ ଶିଷ୍ୟ କୁଁ ଯେପରି କହେ!" "ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରଭୁ ବୋଲି ଚିହ୍ନିନାହ? ଏହି ସୃଷ୍ଟି ମୋର; ମୁଁ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଏହି ଜଗତ ତିଆରି କରିଛି, ପାଳନ କରୁଛି।" "ମୁଁ ଏକା ଲୟ କରେ; ଏହି ଜଗତରେ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ନାହିଁ।" ଏହିପରି କହିବା ସହ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଏକା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସଂହର୍ତ୍ତା, ପାଳକ; ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ମୋର ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।" "ମୋର ଆଜ୍ଞାରେ ତୁମେ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ତିନି ଲୋକ ସୃଷ୍ଟି କର, ପାଳନ କର, ଶେଷରେ ପୁଣି ଲୟ କର।" "ତୁମେ ନାରାୟଣ, ନିର୍ମଳ ପ୍ରଭୁ, ଏବଂ ମୋ, ତୁମ ନିଜ ପ୍ରଜାପତି—ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୁଲିଯାଇଛ।" "ତୁମେ କୌଣସି ଅପରାଧ କରିନାହ, ମୋର ମାୟାରେ ମୋହିତ ହେଉଛ; ମୋର କୃପାରେ ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତି ଶୀଘ୍ର ଦୂର ହେବ।" "ଚାରିମୁଖା, ସତ୍ୟ ଶୁଣ: ମୁଁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ ଓ ସଂହର୍ତ୍ତା; ମୋ ସମ କୌଣସି ଶକ୍ତି ନାହିଁ।" ଏହିପରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଏକ ଭୟଙ୍କର, ରୋମାଞ୍ଚକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ଦେଖି ଦେହ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହେଉଥିଲା। ଦୁହେଁ ରାଗ ଓ ଦ୍ୱେଷରେ ଏକାପେକି ଘୁଞ୍ଚି, ମୁଠି ମାରି ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ; ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ତାଙ୍କର ଅହଂକାର ଭଙ୍ଗ ଓ ଜାଗୃତି ପାଇଁ ହେଉଥିଲା। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ, ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକଟ ହେଲା, ଯାହା ହଜାର ହଜାର ଦହୁଁଥିବା ଅଗ୍ନିଶିଖାରେ ଶୋଭିତ, ଅପରିମିତ ଓ ଅଦ୍ୱିତୀୟ। ଏହି ଲିଙ୍ଗ ବୃଦ୍ଧି-ହ୍ରାସ ଶୂନ୍ୟ, ଆରମ୍ଭ, ମଧ୍ୟ, ଶେଷ ନାହିଁ; ଏହାର ହଜାର ଅଗ୍ନିଶିଖା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁହେଁ ଅଚମ୍ଭିତ ହେଲେ। ଯୁଦ୍ଧ ଛାଡ଼ି, ସେମାନେ ଚିନ୍ତା କଲେ—"ଏହିଟି କ'ଣ?" କିନ୍ତୁ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ବୁଝିପାରିଲେ ନାହିଁ। ତେବେ ଦୁହେଁ ଏହାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଖୋଜିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ସେଠାରେ, ବ୍ରହ୍ମା ହଁସର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଚାରିଦିଗକୁ ପଖିଲା ଖୋଲି, ମନ ଓ ବାୟୁରେ ଚାଲି, ଉପରକୁ ବଢ଼ିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ।