ଯଦି କେହି ଅନ୍ୟ କାହାରି ବିରୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଏହା ପରି କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତେବେ ସେ ଅନୁତାପରେ ପୀଡିତ ହୋଇ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା ପାଇଁ ଧନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ ଯେଉଁହେଉନା କାହାରି ହେଉ, ପଥରର ଲିଙ୍ଗ, ସ୍ୱୟଂଭୂ ଲିଙ୍ଗ, ଋଷିମାନେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବା ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ବେଦମୟ ଲିଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଉପାସନା କରିପାରିବେ। ଯଦି ସୁନା କିମ୍ବା ମଣି ମିଳିଲା ନାହିଁ, ତେବେ ମନରେ କିମ୍ବା ବଦଳା ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। କିଛି ଅଂଶ କରିପାରିଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ୟ ଅଂଶ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେଉଁଠାରେ ସମ୍ଭବ, ସେଠାରେ ଉପାୟ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ଫଳ ମିଳିଯିବ। ଯଦି ଉପାସନା ପରେ ଫଳ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ, ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନିଥର ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏଭଳି କେତେବେଳେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଖାଯିବ। ଉପାସନାରେ ବ୍ୟବହୃତ ସବୁ ଉତ୍ତମ ଦ୍ରବ୍ୟ, ସୁନା, ମଣି ଆଦି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏକା ଶିକ୍ଷାଦକ୍ଷିଣା ମଧ୍ୟ ଦେବା ଦରକାର। ଯଦି ଗୁରୁ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେସବୁ ଶିବଙ୍କୁ କିମ୍ବା ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠାରେ ନିଜେ ଶକ୍ତିରେ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରେ, ଗୁରୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେନାହିଁ, ସେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଦାନ ନିଜ ପାଇଁ ପୁଣି ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯଦି କେହି ଲୋଭରେ ପୂଜାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଉତ୍ତମ ଦ୍ରବ୍ୟ ନିଜେ ନେଇଥାଏ, ସେ ମୂଢ଼ ବ୍ୟକ୍ତି କ୍ଷିତିଜ ଫଳ ପାଇବେ ନାହିଁ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯଦି ନୂତନ କିମ୍ବା ପୂର୍ବରୁ ପୂଜିତ ଲିଙ୍ଗକୁ ନେଇ ସେଥିରେ ନିୟମିତ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତେବେ ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରାଯିବା ସମ୍ଭବ। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବିଚଳିତ ହୋଇନାହିଁ କରିବା ଉଚିତ; ଯଦି ଫଳ ବଦଳାଏ ନାହିଁ, ତେବେ ଆଉ ଉତ୍ସାହ ଦେବା ଦରକାର କାହିଁକି? ତଥାପି, ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବି—ଶତ୍ରୁମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଉ କିମ୍ବା ଅନେକ ରୋଗରେ ପୀଡିତ ହେଉ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ମୃତ୍ୟୁ ସମୀପରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ; ଦରିଦ୍ର ପୂଜିତ ହୁଏ, ଶୂନ୍ୟହସ୍ତ କୁବେର ସମାନ ହୁଏ। ଅଙ୍ଗବିକଳ ଲୋକ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୁଏ, ବୃଦ୍ଧ ଯୁବକ ହୁଏ; ଶତ୍ରୁ ମିତ୍ର ହୁଏ, ବିପକ୍ଷୀ ଦାସ ହୁଏ। ମରଣଶୀଳ ଅମର ହୁଏ, ବିଷ ଅମୃତ ହୁଏ; ସାଗର ଜମି ହୁଏ, ଜମି ସାଗର ହୁଏ। ଖାଇଁ ଗହ୍ୱର ପର୍ବତ ହୁଏ, ପର୍ବତ ଗହ୍ୱର ହୁଏ; ପଦ୍ମସର ଅଗ୍ନି ହୁଏ, ଅଗ୍ନି ଵୈଶ୍ୱାନର ସରସ୍ୱତୀ ହୁଏ। ଜଙ୍ଗଲ ଉଦ୍ୟାନ ହୁଏ, ଉଦ୍ୟାନ ଜଙ୍ଗଲ ହୁଏ; ଦୁର୍ବଳ ହରିଣ ସିଂହ ହୁଏ, ସିଂହ ହରିଣଙ୍କ ଖେଳନା ହୁଏ। ନାରୀମାନେ ଉତ୍ସୁକ ପ୍ରେମିକା ହୁଏ, ଧନ ଧର୍ମ ହୁଏ, ବାଣୀ ଅନୁଗତ ଦାସୀ ହୁଏ, ଖ୍ୟାତି ବିଶ୍ୱାସଘାତିନୀ ହୁଏ। ବୁଦ୍ଧି ସ୍ୱଇଛାଶକ୍ତି ହୁଏ, ମନ ଅଟୁଟ ହୁଏ, ଶକ୍ତି ବଡ଼ ପବନ ହୁଏ, ବଳ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ସମାନ ହୁଏ। ଦୃଢ଼ ପ୍ରୟାସରେ ବିପକ୍ଷୀ କାର୍ଯ୍ୟ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୁଏ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁ ମିତ୍ର ହୁଏ। ଶତ୍ରୁମାନେ ଜୀବନ୍ତ ଓ ପରିବାର ସହିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶବ ଭଳି ହୁଏ; ବିପଦ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ ଏବଂ ନିଜେ ଅମର ହୁଏ। ସଦା ଅପଥ୍ୟ ଖାଇଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ପୋଷ୍ଟିକ ହୁଏ; ନିତ୍ୟ ଭୋଗ କଲେ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ ନୂତନ ଲାଗେ। ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ, ବର୍ତ୍ତମାନ ସମସ୍ତ କଫଳ ହସ୍ତେ ଫଳ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ; ଅଣିମା ଆଦି ସିଦ୍ଧି ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତଃଫଳ ଭଳି ମିଳେ। ଅଧିକ କହିବାକୁ କଣ? ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ଓ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ହୁଏ, କୌଣସି ଅସାଧ୍ୟ ନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ଶୁଦ୍ଧ ଆଲୌକିକ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ କହିବି; ତିନି ଲୋକରେ ଏହା ସମାନ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ନାହିଁ। ଏହା ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁଣ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ଦେବତା—ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଓ ବିଶେଷକରି ରୁଦ୍ର—ଏହା କରିଛନ୍ତି। ଇନ୍ଦ୍ର, ଅନ୍ୟ ଲୋକପାଳ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆଦି ନବଗ୍ରହ, ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ ଋଷିମାନେ ଯଥା ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ବଶିଷ୍ଠ, ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱତର, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଦଧୀଚି ଏବଂ ଆମେ ଯେଉଁମାନେ ଶିବଭକ୍ତ, ଗଣପତିମାନେ ଯଥା ନନ୍ଦୀଶ୍ୱର, ମହାକାଳ, ଭୃଙ୍ଗି, ପାତାଳବାସୀ ଦୈତ୍ୟ, ମହାନାଗ ଯଥା ଶେଷ, ସିଦ୍ଧ, ଯକ୍ଷ, ଗନ୍ଧର୍ବ, ରାକ୍ଷସ, ଭୂତ, ପିଶାଚ—ସମସ୍ତେ ଏହି କ୍ରିୟା କରି ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଦେବତା ଦେବତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମା ବ୍ରହ୍ମାପଦ, ବିଷ୍ଣୁ ବିଷ୍ଣୁପଦ, ରୁଦ୍ର ରୁଦ୍ରପଦ, ଇନ୍ଦ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରପଦ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଗଣେଶ ମଧ୍ୟ ଏହିପଦ୍ଧତି ଦ୍ୱାରା ଗଣେଶପଦ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି—ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ଶୀତଳ ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ, ଶୁଭ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକାଶିତ ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ଓ ପ୍ରଣାମ କରି। ସେଠାରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପଦ୍ମାସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଉଚିତ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ସୁନା କିମ୍ବା ମଣି ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ଯାହା ଉପଲବ୍ଧ। ପଦ୍ମର ମଧ୍ୟଯୁଗୁରେ ଛୋଟ ଲିଙ୍ଗ, ଆଙ୍ଗୁଠି ଆକାରର, ସୁଗନ୍ଧିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଡାହାଣପଟେ ରଖି ବିଳ୍ୱପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଡାହାଣପଟେ ଅଗୁରୁ ଓ ପଶ୍ଚିମେ ରାଲ ରଖିବା ଦରକାର। ଉତ୍ତରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ପୂର୍ବେ ହରିତାଳ ଦେଇବା ଉଚିତ। ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ମନୋହର ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ପୂଜା କରିବା ଚାହିଁ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ କଳା ଅଗୁରୁ ଓ ଗୁଗୁଳୁ ଧୂପ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଅତି ଉତ୍ତମ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ବସ୍ତ୍ର ଦାନ କରିବା ଦରକାର। ଘିଅ ମିଶା ଖିର ଓ ଘିଅ ଦୀପ ଦେଇ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସମସ୍ତ ଦିଆଯିବା ପରେ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରିବା ଉଚିତ। ଭକ୍ତି ସହିତ ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ ଓ ସ୍ତୁତି କରି, ଶେଷରେ ଖ୍ଷମା ଚାହିଁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଏକାଠି କରି ଲିଙ୍ଗକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖ ଶିବମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ପଞ୍ଚସୁଗନ୍ଧି ତିଆରି ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏଭଳି ପୂଜା କରେ...