ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ଶିବପୁରାଣର ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଆମେ ସ୍ୱୟଂ-ପ୍ରଭା, ସଂହାରକ ଭଗବାନ୍ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ଶିଖିଲୁ। ସେ ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର ସମସ୍ତ କ୍ରିୟାର ଅଧିପତି। ଏହି ଭାବକୁ ମନେ ରଖି, ଜୀବନର ଚାରିଟି ପ୍ରମୁଖ ଲକ୍ଷ୍ୟ—ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ—ପ୍ରତି ସଦା ପ୍ରେରିତ ହେବା ଉଚିତ୍। ବୁଦ୍ଧିଠାରେ ଏହି ଅର୍ଥକୁ ଚିନ୍ତନ କଲେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ପ୍ରତିଦିନ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି, ବିଶେଷକରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଲୋକେ କ୍ଷମତାଅନୁଯାୟୀ ଏହା କରିବା ଉଚିତ୍। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପ୍ରଭାତେ ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ହଜାରଥର ପାଠ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ; ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶତବାର, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଦ୍ୱାଦଶବାର ଏବଂ ଏହି ପାଠକୁ ଅଷ୍ଟ ଚୂଡ଼ା ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ମୂଳାଧାର ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଜ୍ଞାନର ଅଧିପତି ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଜୀବାତ୍ମା ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଏକତ୍ର କରି ‘ସୋହଁ’ ଧ୍ୟାନ କରି ଏହି ମନ୍ତ୍ରକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଧ୍ୟାନ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ୟ ଓ ଶରୀର ଚୟାରେ ବିକାଶିତ ହୁଏ। ମହାତ୍ତ୍ୱ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶରୀରର ହଜାର ଭିନ୍ନ ଭାଗ ପ୍ରତି ଏକଥର କରି ପାଠ କରିବା, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ପୂରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ଜୀବାତ୍ମାକୁ ପରମାତ୍ମା ସହିତ ଏକତ୍ୱ କରିବାକୁ ମନ୍ତ୍ରାନୁଷ୍ଠାନର ସାର ମନାଯାଇଛି। ଶରୀରକୁ ଏଠାରେ ଏକଶେ ଦଶ ଅଂଶ ଓ ଅଷ୍ଟ ଚୂଡ଼ାର ଶୋଭାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ମନ୍ତ୍ର ପାଠର ଏହି ଅନୁକ୍ରମକୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ହଜାର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଶତ ଭାବରେ ଗଣନା କରାଯାଇଛି। ଆତ୍ମାକୁ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମୁହଁ କରି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସଦା କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି। ଯେଉଁଠାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଲକ୍ଷ ପାଠ କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ; ଶତ ହଜାର ଠାରୁ କମ୍ ଗାୟତ୍ରୀ ପାଠକୁ ବେଦିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ସପ୍ତଦିନ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ପ୍ରଭାତେ ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ପ୍ରଣବ ପାଠ କରି ବିଦ୍ୟାର୍ଥୀ ବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥାନ୍ତି। ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନ ନିୟମିତ ଭାବରେ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମାସ ଆରମ୍ଭ ଓ ସମାପ୍ତିରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ପଞ୍ଚାଶି ହଜାର ପାଠ ନିଷ୍ପାଦନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହା ପରେ ପୁନଃ ପ୍ରେଷଣ କରିବା ଉଚିତ୍, ଏହିପରି କଲେ ଦୋଷ ଶାନ୍ତି ହୁଏ, ନହେଲେ ରୌରବ ନାମକ ନରକ ଗମନ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଯେଉଁଠାରେ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଲାଗି ଆଶା ରହିଛି, ସେଉଁଠି ଉଦ୍ୟମ କରିବା ଉଚିତ୍; ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଥ, ଅର୍ଥ ଦ୍ୱାରା କାମ, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ବିରାଗ ଆସିଥାଏ। ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଲାଭିଥିବା ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିରାଗ ଉପଜେ; ଅନ୍ୟଥା ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆସକ୍ତି ଉପଜିଥାଏ। ଧର୍ମ ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଶାରୀରିକ; ଦ୍ରବ୍ୟ ମାନେ ଦାନ, ହୋମ ଇତ୍ୟାଦି, ଶାରୀରିକ ମାନେ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ। ଧନ ଦ୍ୱାରା ଧନ ଲାଭ, ତପ ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଶରୀର ଲାଭ। ନିରାଶା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧି ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ନିଶ୍ଚିତ। କୃତଯୁଗରେ ତପସ୍ୟା, କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଧର୍ମ ପ୍ରଶଂସିତ। କୃତଯୁଗରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ସିଦ୍ଧି, ତ୍ରେତାରେ ତପସ୍ୟା, ଦ୍ୱାପରରେ ପୂଜା, କଳିରେ ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜା ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ଲାଭ। ଯେଉଁପରି ନିୟମ ଅନୁସାରେ କରାଯାଏ, ତେଣୁ ସେହିପରି ଫଳ ମିଳେ—ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଶରୀର ଅନୁସାରେ ଲାଭ, ହାନି, ନାଶ ଘଟେ। ଅଧର୍ମ ହେଉଛି ହିଂସାର ରୂପ, ଧର୍ମ ହେଉଛି ଆନନ୍ଦର ରୂପ। ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ମିଳେ। ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ, ଚିତ୍ତ ଓ ଜ୍ଞାନ ଅନୁସାରେ ଉଚିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ଉପଜେ। ଏହିପରି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଅର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି କେହି ଚାରି ଜଣ ଭଳି ପରିବାର ସହିତ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଜୀବିକା ଦେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ, ସେ ଶତବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କଲେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଲାଭ କରେ। ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ମିଳେ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ହଜାର ପରିବାରକୁ ଜୀବିକା ଦେଇ ସେଇ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଦେବତାଙ୍କ ନାମରେ ଦଶ ହଜାର ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଦାନ କଲେ ବ୍ରହ୍ମଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ; ଏହି ଦାନ ଇନ୍ଦ୍ରଲୋକ ଦିଏ। ବେଦଜ୍ଞମାନେ କହନ୍ତି, ଯେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦାନ ଦିଆଯାଏ, ସେଇ ଲୋକ ମିଳେ। ଯେଉଁଠାରେ ଧନ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍। ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଓ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଷୟ ସୁଖ ମିଳେ। ଏବେ ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବା ଉପାୟ ଶିଖାଯାଉଛି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶୁଦ୍ଧ ଉପାୟରେ—ଯଥାଯଥ ଦାନ ଗ୍ରହଣ, ଯଜ୍ଞ କରାଇବା—ଧନ ଅର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ଭିକ୍ଷା ବା ଅତି କଠିନ କାମରେ ନୁହେଁ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ, ବୈଶ୍ୟ କୃଷି ଓ ପଶୁପାଳନ ଦ୍ୱାରା ଧନ ଅର୍ଜନ କରି, ଧର୍ମପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଦାନ କଲେ ସଫଳତା ମିଳେ। ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ, ଗୁରୁଙ୍କ କୃପାରେ ଏହା ସମ୍ଭବ। ମୋକ୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ ଓ ପରମାନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧି ହୁଏ। ଏହି ସମସ୍ତ ଲାଭ ସଦ୍ସଙ୍ଗରେ ହୁଏ; ଗୃହସ୍ଥ ଲୋକେ ସମସ୍ତ ଧନ, ଧାନ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁ କ୍ଷଣରେ ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଫଳ, ଧାନ୍ୟ ମିଳେ, ତାହା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ ମଙ୍ଗଳ ହୁଏ। ପାନୀୟ ଓ ଖାଦ୍ୟ, ଭୂମି, ଧାନ୍ୟ, ପାକା ଖାଦ୍ୟ, ଚାରି ପ୍ରକାର ଖାଦ୍ୟ ଦେଇ ଭୋକ ଓ ରୋଗ ନିବାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିଆଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରାଯାଏ, ଏହା ପ୍ରସଂଗ ଚାଲିଥାଏ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦାତାଙ୍କୁ ଅର୍ଦ୍ଧ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ।