ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶିବପୁରାଣ ପ୍ରଚାର ହେଉନଥିଲେ, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରମାନେ ଆପଣାପଣିରେ ବିବାଦ କରିଥାନ୍ତି। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପବିତ୍ର ଆସନମାନେ, ଦାନ-ଧର୍ମମାନେ, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଶିବପୁରାଣ ଘୋଷିତ ହେଉନଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆପଣାପଣିରେ ବିବାଦ କରିଥାନ୍ତି। ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ଦର୍ଶନମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ବିବାଦରେ ଜଡିତ ରହିଥାନ୍ତି, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବପୁରାଣ ପୃଥିବୀରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏନି। ହେ ଦ୍ୱିଜଜନ, ଏହି ଶିବପୁରାଣ ପାଠ ଓ ଶ୍ରବଣ କରିବାର ଫଳ କେତେ ଅଦ୍ଭୁତ ଓ ଅପାର, ତାହାକୁ ମୁଁ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିପାରିବି ନାହିଁ, ହେ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ। ତଥାପି, ଏହାର କିଛି ମହିମା ମୁଁ କହିବି, ତୁମେ ମନ ଦେଇ ଶୁଣ, ଯାହା ବ୍ୟାସଦେବ ମୋତେ କହିଥିଲେ। ଯେ କୌଣସି ଭକ୍ତିରେ ଏହି ଶିବପୁରାଣର ଏକ ଶ୍ଲୋକ କିମ୍ବା ଅର୍ଧ ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼େ, ସେ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ନିୟମିତ ଭାବରେ ଏହି ପୁରାଣକୁ ଭକ୍ତିସହିତ ପଢ଼େ, ସେ ଜୀବନମୁକ୍ତ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଯିଏ ଦିନେ ଦିନେ ଏହି ପୁରାଣକୁ ଭକ୍ତିରେ ଉପାସନା କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏକ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞର ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯିଏ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଠାରୁ ସାଧାରଣ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପୁରାଣ ଶୁଣେ, ସେ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ଦୂରରୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ପୁରାଣକୁ ନମସ୍କାର କରେ, ସେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ପୂଜାର ଫଳ ପାଏ। ଏବେ ଶୁଣ, ଯିଏ ନିଜେ ଏହି ଶିବପୁରାଣକୁ ପୁସ୍ତକ ଆକାରରେ ଲେଖି, ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦାନ କରେ, ସେ କେମିତି ଫଳ ପାଏ। ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ଯେ ଦୁର୍ଲଭ ଫଳ ମିଳେ, ଏହି ଶିବପୁରାଣ ଲେଖି ଦାନ କରିବାରେ ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି, ଶିବଭକ୍ତମଣ୍ଡଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପୁରାଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପରେ ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୁଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପାଠରେ ଗାୟତ୍ରୀ ପୁରଶ୍ଚରଣର ଫଳ ମିଳେ, ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ ହୋଇ, ଶେଷରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ଯିଏ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀରେ ଉପବାସ କରି ରାତି ଜାଗି ଏହି ପୁରାଣ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ କେତେ ମହାପୁଣ୍ୟ ପାଏ, ତାହା ମୁଁ କହୁଛି। କୁରୁକ୍ଷେତ୍ର ଭଳି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ କିମ୍ବା ସୂର୍ୟଗ୍ରହଣ ସମୟରେ, ସେ ଯଦି ନିଜ ସମାନ ଧନ ଦାନ କରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ବିଶେଷକରି ବ୍ୟାସ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ, ସେ ଫଳ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଏଉଁ ଫଳ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ପାଏ। ଯିଏ ଦିନ ଓ ରାତି ଏହି ଶିବପୁରାଣ ଗାୟନ କରେ, ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି। ଯିଏ ନିତ୍ୟ ଏହି ପୁରାଣ ପଢ଼େ କିମ୍ବା ଶୁଣେ, ସେ କୃତ୍ୟ ମଧ୍ୟ କୋଟିଗୁଣିତ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଶ୍ରୀ ରୁଦ୍ର ସଂହିତା ଏହି ପୁରାଣର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଧ୍ୟାନସହିତ ପଢ଼ିଲେ, ଯଦି ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ କରିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ମଧ୍ୟ, ତିନି ଦିନରେ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ଯିଏ ମୌନ ରହି ଦିନେ ତିନିଥର ଭୈରବ ମୂର୍ତ୍ତି ସାମ୍ନାରେ ଏହି ରୁଦ୍ର ସଂହିତା ପଢ଼େ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିପାରିବ। ବଟ ଓ ବିଲ୍ବ ଗଛକୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି ଏହି ସଂହିତା ପଢ଼ିଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନର ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଏଠାରେ କୈଳାସ ସଂହିତାକୁ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ରହ୍ମତ୍ୱ ରୂପ ଏବଂ ଓଁକାର ଅର୍ଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ। ଏହି କୈଳାସ ସଂହିତାର ମହିମା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶଙ୍କର ଜାଣନ୍ତି, ବ୍ୟାସ ତାହାର ଅର୍ଧ ଜାଣନ୍ତି, ଏବଂ ମୁଁ ତାହାର ଅର୍ଧ ଅଂଶ ଜାଣେ। ମୁଁ ଏଠାରେ କିଛି କହିବି, ସବୁ କହିପାରିବି ନାହିଁ; ଏହି କିଛି ଜାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ମନ ପବିତ୍ର ହୁଏ। ହେ ଦ୍ୱିଜଜନ, ଏହି ସଂହିତା ଏମିତି କୌଣସି ପାପ ନାହିଁ, ଯାହାକୁ ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂହିତା ନାଶ କରିପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ସଂହିତା ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉପନିଷଦ୍ ସାଗରରୁ ଆନନ୍ଦରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ କୁମାରଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯିଏ ଏହି ଅମୃତ ପାନ କରେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଅମର ହୁଏ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହନନ ଭଳି ପାପର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ କରିବାକୁ ଏହି ସଂହିତା ଏକ ମାସ ପଢ଼େ, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ। ଅନୁଚିତ ଦାନ ଗ୍ରହଣ, ଅପବିତ୍ର ଭୋଜନ କିମ୍ବା ଦୁଷ୍ଟ ଭାଷା ଦ୍ୱାରା ହୋଇଥିବା ପାପ ମଧ୍ୟ ଏକଥର ପାଠରେ ନାଶ ହୁଏ। ଯିଏ ଶିବମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ବିଲ୍ବବନରେ ଏହି ସଂହିତା ପଢ଼େ, ସେ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଫଳ ଲାଭ କରେ। ଯିଏ ଭକ୍ତିରେ ଏହି ସଂହିତା ପଢ଼ି, ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଖାଇବାକୁ ଦେଇଥାଏ, ସେ ତାଙ୍କର ପୂର୍ବଜମାନେ ଶିବଙ୍କ ପରମଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯିଏ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଉପବାସରେ ବିଲ୍ବ ଗଛ ମୂଳରେ ଏହି ସଂହିତା ପଢ଼େ, ସେ ନିଜେ ଶିବ ଓ ଦେବମାନେ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସଂହିତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ଇଛିତ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; ଏହି ଦୁଇଁଟି ସଂହିତା ସବୁଠାରୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଜ୍ଞାନର ଲୀଳାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏପରି ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାନୁସାରେ ପ୍ରଥମେ ରଚିତ, ବେଦ ସମାନ ଶିବପୁରାଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି। ଏହି ପୁରାଣର ବିଶେଷ ନାମ ହେଉଛି—ବିଦ୍ୟେଶ, ତାର-ରୌଦ୍ର, ବୈନାୟକ, ଓଁମିକ, ମାତୃ, ଏଗାରୋଟି ଅଂଶରୁ ଗଠିତ ରୁଦ୍ର, କୈଳାସ ଓ ଶତରୁଦ୍ର। କୋଟିରୁଦ୍ର, ହଜାର କୋଟିରୁଦ୍ର ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇ, ବାୟବୀୟ ଯାହାକୁ ଧର୍ମ କୁହାଯାଏ—ଏହିମାନେ ପ୍ରମୁଖ ପୁରାଣ। ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ବାରୋଟି ସଂହିତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପୁଣ୍ୟମୟ ମନାଯାଏ। ମୁଁ ତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା କୁହିବି, ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ବିଦ୍ୟେଶରେ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି; ଏହିପରି ରୁଦ୍ର, ବୈନାୟକ, ଓଁମିକ ଓ ମାତୃ ପୁରାଣରେ ପ୍ରତ୍ୟେକରେ ଆଠ ହଜାର ଶ୍ଲୋକ ଅଛି। ଏହିପରି ଶିବପୁରାଣର ଅପାର ମହିମା ଏବଂ ଏହାକୁ ପଢ଼ିବା, ଶୁଣିବା, ଲେଖିବା, ଦାନ କରିବା ଏବଂ ଉପାସନା କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷ ଅଦ୍ଭୁତ ଫଳ ପାଇଥାଏ, ଏହାକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ।