ଏକ ଶୁଭ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ, ଦ୍ୱିଜଜନମାନେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ, ଜଳକୁ ଉପରକୁ ଓ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରେଷ୍ଠ କର୍ମ ହୁଏ। ସଂଧ୍ୟା ସମୟରେ, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଭୂମିରେ ବସି, ହାତ ଉଠାଇ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ୍; ଏହିପରି ସକାଳ ଓ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ମଧ୍ୟ ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ନିୟମ ଅଛି। ଆଙ୍ଗୁଳି ମଧ୍ୟର ଖୋଲ ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ଚାରିପାଖରେ ପରିକ୍ରମା କରି, ପବିତ୍ର ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯଦି ସଂଧ୍ୟାବନ୍ଦନ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ପରେ କରାଯାଏ, ତେବେ ତାହା ଫଳହୀନ ହୁଏ; ଅନ୍ୟ ସମୟରେ କରିଲେ, ଦିନ ଶେଷ ହେଲେ ତାହାକୁ 'ସମୟାନୁସାରେ' ବୋଲାଯାଏ। ଦିନ ଶେଷ ପରେ, ଦିନକୁ ଶତବାର ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ଅପରାଧ କ୍ଷମା ହୁଏ; ଅଧିକ ବିଳମ୍ବ ହେଲେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଲକ୍ଷବାର ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ମାସ ପରେ, ପୁନର୍ବାର ଦୈନିକ ଉପନୟନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଈଶ, ଗୌରୀ, ଗୁହ, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଯମଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରାଯିବ। ଏହିପରି ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ ପାଇଁ ତୃପ୍ତ କରିବା ପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି ପବିତ୍ର ଆଚମନ ହେଉଛି। ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳର ଦକ୍ଷିଣେ, ମଠ କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରଶାଳାରେ, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍; ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ଘରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରେ କରିପାରିବେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଶାନ୍ତ ମନ ଓ ନିଶ୍ଚଳ ଆସନରେ, ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ପରେ ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ଜୀବ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଏକତା ବିଷୟକୁ ବୁଝି, ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର—ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ପାଳକ, ଅବିନାଶୀ—ତାଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେହିପରି, ନାଶକ ରୂପେ ରୁଦ୍ର, ଆତ୍ମଜ୍ୟୋତିରୂପ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆମେ ପୂଜିବା; ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ ଓ ବୁଦ୍ଧିର କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଏହି ଚିନ୍ତନରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ସଦା ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରତି ପ୍ରେରିତ ହେବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଅର୍ଥକୁ ବୁଦ୍ଧିରେ ଧାରଣ କରି, ନିଶ୍ଚୟ ଭାବରେ ବ୍ରହ୍ମାନୁଭୂତି ଲାଭ କରାଯାଏ। କିମ୍ବା, ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଦୈନିକ ମନ୍ତ୍ର ପଠନ କରିପାରିବେ; ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ହଜାର ବାର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ୍। ଅନ୍ୟମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ଶତବାର, ସଂଧ୍ୟାବେଳେ ବାରୋଟି ସହିତ ଅଷ୍ଟ ତୁଫ୍ତ ସମେତ ପଠ କରିବା ଉଚିତ୍। ମୂଳାଧାରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଜୀବ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ଏକତା ରଖି, 'ସୋହଁ' ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରି ଏହି ଚିନ୍ତନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ପଠନ କରିବା ଉଚିତ୍। ମହାତତ୍ତ୍ୱରୁ ଶରୀର ହଜାର ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଇଁ ଏକ ଥର କରି, କ୍ରମଶଃ ପଠନ କରିବା ନିୟମ। ଜୀବକୁ ପରମାତ୍ମା ସହିତ ଏକତ୍ୱ କରିବାକୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣର ସାର; ଶରୀର ଏଠାରେ ଏକ ଶତ ଦଶ ସହିତ ଅଷ୍ଟ ତୁଫ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏପରି ମନ୍ତ୍ରଉଚ୍ଚାରଣ କ୍ରମକୁ ଅନୁସରି ପ୍ରବୃତ୍ତି ହୁଏ; ହଜାର ବାର ପଠନ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ, ଶତ ବାର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉଚ୍ଚାରଣ ଭାବେ ପରିଚିତ। ନିଜକୁ ଅନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ପାଇଁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଗର୍ଭରେ ଜନ୍ମ ମିଳେ; ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ମୁହଁ କରି ସଦା ଏହିପରି ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯିଏ ଦ୍ୱାଦଶ ଲକ୍ଷ ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ, ସେହିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ; ଲକ୍ଷ ଅଧିକ ନ ହେଲେ, ତାହାକୁ ବେଦିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍। ସପ୍ତାହ ଧରି ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରି, ପରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ପ୍ରଭାତେ ଦ୍ୱାଦଶ ହଜାର ପ୍ରଣବ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ନିୟମ ଅଛି। ପ୍ରତିଦିନ ସମୟାନୁସାରେ ଏହି କ୍ରମ ଅନୁସରି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍; ମାସ ଆରମ୍ଭରେ କିମ୍ବା ଶେଷରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ପଚାଶି ହଜାର ଥର କରିବା ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ମିଳେ। ପରେ, ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଅତିତ ହୁଏ, ପୁନର୍ବାର ପ୍ରେଷଣ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଦୋଷ କ୍ଷମା ହୁଏ; ନ ହେଲେ, ରୌରବ ନାମକ ନରକରେ ପତନ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଯିଏ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଆଶା କରେ, ସେ ଏହିପରି କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଉଚିତ୍; ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ମୋକ୍ଷ ଆଶା କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ସଦା ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନର ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ୍। ଧର୍ମରୁ ଅର୍ଥ, ଅର୍ଥରୁ କାମ, କାମରୁ ବିରାଗ୍ୟ; ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ଦ୍ୱାରା ଲାଭିଥିବା ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ବିରାଗ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଅନ୍ୟଥା ଭୋଗ ଦ୍ୱାରା ଆସକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ; ଧର୍ମ ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଶାରୀରିକ। ଦ୍ରବ୍ୟ ରୂପେ ଦାନ ଓ ଏହା ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ; ଶାରୀରିକ ରୂପେ ତୀର୍ଥସ୍ନାନ ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ। ଧନ ଦ୍ୱାରା ଧନ ମିଳେ; ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଦିବ୍ୟ ଶରୀର। ଯିଏ ନିଷ୍କାମ, ସେ ପବିତ୍ରତା ଲାଭ କରେ; ପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ—ଏହିଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। କୃତୟୁଗରେ ତପସ୍ୟା ପ୍ରଶଂସିତ, କଳିଯୁଗରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଧର୍ମ। କୃତରେ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ସିଦ୍ଧି, ତ୍ରେତାରେ ତପସ୍ୟା, ଦ୍ୱାପରରେ ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ, କଳିରେ ମୂର୍ତ୍ତିପୂଜା ଦ୍ୱାରା ଲାଭ ହୁଏ। ଯେଉଁ ଫଳ ଅଥବା ପାପ ଅଛି, ସେହି ଅନୁସାରେ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଶରୀର ଭେଦରେ ବୃଦ୍ଧି, କ୍ଷୟ, ନାଶ ଦେଖାଯାଏ। ଅଧର୍ମ ହେଉଛି ହିଂସାର ରୂପ, ଧର୍ମ ହେଉଛି ସୁଖର ରୂପ। ଅଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ମିଳେ, ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ଲାଭ ହୁଏ। ଅନୁଚିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଚିତ୍ତ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ; ଉଚିତ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସୁଖ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଧର୍ମ ଅର୍ଜନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏକ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାରର ଚାରି ଜଣଙ୍କୁ ଶତ ବର୍ଷ ଯାଏ ଜୀବିକା ଯୋଗାଇଲେ, ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ। ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ କଲେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଲାଭ ହୁଏ; କ୍ଷତ୍ରିୟ ହଜାର ପରିବାରର ଜୀବିକା ଦେଇବା ଉଚିତ୍।