ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପାସନାର ଏହି ପବିତ୍ର ବିଧିରେ, ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା, ଋଷି, ଗନ୍ଧର୍ବ, ସର୍ପ, ଏବଂ ଅପ୍ସରାମାନେ ସହିତ ସାତଟି ଦଳ ସାତଟି ସମୂହ ଚାରିପାଖରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି । ଗ୍ରାମ ମୁଖିଆ, ଯକ୍ଷ, ଦେମନ୍, ଘୋଡା, ଛନ୍ଦମୟ ସାତଟି ଦଳ ଏବଂ ବାଳଖିଲ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପାସ୍ୟ ଅଟନ୍ତି । ଏହିପରି ତୃତୀୟ ଘେରାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ତା’ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତିନି ଘେରା ସହିତ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଦକ୍ଷିଣରେ ବିରାଜ୍, ପଶ୍ଚିମରେ କାଳ, ଉତ୍ତରରେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ନିୟମ । ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ପ୍ରଥମ, ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମ ସଦୃଶ, କାଳ କଜଳ ସଦୃଶ, ପୁରୁଷ କ୍ରିଷ୍ଟାଳ ସଦୃଶ । ଏହି ଚାରି ଦେବତା ରଜସ୍, ତମସ୍, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଘେରାରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଘେରାରେ ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଏବଂ ଚାରିପାଖରେ ସନତ୍କୁମାର, ସନକ, ସନନ୍ଦ, ସନାତନଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ତୃତୀୟ ଘେରାରେ ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଏବଂ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତିନି ଅନ୍ୟ ଦେବତା, ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମିକ ଉପାସନା କରିବା ନିୟମ । ଡକ୍ଷ, ରୁଚି, ଭୃଗୁ, ମାରିଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଅତ୍ରି, କଶ୍ୟପ, ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠ—ଏମାନେ ପ୍ରଜାପତି ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏମାନଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ ପ୍ରସୂତି, ଅକୂତି, ଖ୍ୟାତି, ସମ୍ଭୂତି, ଧୃତି, ସ୍ମୃତି, କ୍ଷମା, ସନ୍ନତି, ଅନସୂୟା, ଦେବମାତା ଏବଂ ଅରୁନ୍ଧତୀ—ଏମାନେ ଶିବ ଉପାସନାରେ ନିରତ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏବଂ ଶୋଭାମୟ । ପ୍ରଥମ ଘେରାରେ ଚାରି ଅଧିକ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ଦ୍ୱିତୀୟ ଘେରାରେ ଇତିହାସ ଏବଂ ପୁରାଣ । ତୃତୀୟ ଘେରାରେ ଧର୍ମ ଶାସ୍ତ୍ର, ବେଦ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ବେଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର, ଆଠ କିମ୍ବା ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ, ଉପାସନା କରିବା ନିୟମ । ଏହିପରି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତିନି ଘେରା ସହିତ ଉପାସନା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଛଉ ରୂପ ପ୍ରଥମ ଘେରା, ଦ୍ୱିତୀୟ ଘେରାରେ ଜ୍ଞାନ ଅଧିପତିମାନେ । ତୃତୀୟ ଘେରାରେ ଚାରି ରୂପ—ପୂର୍ବରୁ ଶିବ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଭବ, ପଶ୍ଚିମରେ ହର, ଉତ୍ତରରେ ମୃଦା । ଶିବ ପୂର୍ବ ଦିଗରେ, ଭବ ଦକ୍ଷିଣରେ, ହର (ଅଗ୍ନି) ପଶ୍ଚିମରେ, ମୃଦା (ବିଷ୍ଣୁ) ଉତ୍ତରରେ ଉପାସନା । ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଶିବଙ୍କ ଛବିଶି ରୂପରେ ଉପାସନା କରି, ଉତ୍ତରରେ ବୈକୁଣ୍ଠଙ୍କୁ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବସୁଦେବ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଅନିରୁଦ୍ଧ, ପଶ୍ଚିମରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଉତ୍ତରରେ ସଙ୍କର୍ଷଣ—ଏମାନେ ଏକ ଘେରାରେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଘେରା ମଙ୍ଗଳମୟ । ମତ୍ସ୍ୟ, କୂର୍ମ, ବରାହ, ନରସିଂହ, ବାମନ, ରାମ, କୃଷ୍ଣ, ଭବ, ହୟଗ୍ରୀବ—ଏମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ଘେରାରେ ଉପାସନା । ତୃତୀୟ ଘେରାରେ ପୂର୍ବରେ ନାରାୟଣ ରୂପ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଯମ ଅସ୍ତ୍ର, ପଶ୍ଚିମରେ ପଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ, ଉତ୍ତରରେ ଶାରଙ୍ଗ ଧନୁ—ଏହି ତିନି ଘେରାରେ ହରିଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱ ରୂପରେ ସିଧାସଳଖ ଉପାସନା । ମହାବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସଦା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ଚାରି ଭାଗ ଭାବରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି, ତା’ପରେ ତାଙ୍କ ଚାରି ଶକ୍ତିକୁ କ୍ରମିକ ଉପାସନା କରିବା ନିୟମ । ପୂର୍ବରେ ପ୍ରଭା, ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମରେ ସରସ୍ୱତୀ, ଉତ୍ତରପଶ୍ଚିମରେ ଗଣମ୍ବିକା, ଉତ୍ତରରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ପଶ୍ଚିମରେ ରୌଦ୍ରୀ ଉପାସନା । ଭାନୁ ଆଦି ରୂପ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିମାନେ ଉପାସନା କରି, ଏହି ଘେରାରେ ବିଶ୍ୱ ନାୟକମାନେ—ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ନିୃତି, ବରୁଣ, ବାୟୁ, ସୋମ, କୁବେର, ଏବଂ ଇଶାନଙ୍କୁ କ୍ରମିକ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ । ଚତୁର୍ଥ ଘେରା ଉପାସନା କରି, ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଉପାସନା । ପୂର୍ବରେ ଇଶାନଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳ, ଇନ୍ଦ୍ର ଦିଗରେ ବଜ୍ର, ଅଗ୍ନି ଦିଗରେ କୁଟାର, ଦକ୍ଷିଣରେ ବାଣ । ଦକ୍ଷିଣପଶ୍ଚିମରେ ତଳୱାର, ବରୁଣ ଦିଗରେ ପାଶ, ବାୟୁ ଦିଗରେ ଅଙ୍କୁଶ, ଉତ୍ତରରେ ପିନାକ ଧନୁ । ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ କ୍ଷେତ୍ରପାଳଙ୍କୁ ଉପାସନା, ପଞ୍ଚମ ଘେରା ସମାପ୍ତି ପରେ ବାହାରେ ଉପାସନା । ସମସ୍ତ ଘେରା ଦେବତା ବା ପଞ୍ଚମ ଘେରାରେ ମହୋକ୍ଷକୁ ମାତୃମାନେ ସହିତ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଉପାସନା । ତା’ପରେ ସମସ୍ତ ଦିବ୍ୟ ବଂଶ ଉପାସନା—ଆକାଶବାସୀ, ଋଷି, ସିଦ୍ଧ, ଦେମନ୍, ଯକ୍ଷ, ରାକ୍ଷସ । ଅନନ୍ତ ଆଦି ନାଗ ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କ ବଂଶୀୟ ସର୍ପ, ଡାକିନୀ, ଭୂତ, ଭେତାଳ, ପ୍ରେତ, ଭୈରବ ନାୟକମାନେ । ପାତାଳବାସୀ ଅନ୍ୟ ବଂଶୀୟ, ନଦୀ, ସାଗର, ପହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ହ୍ରଦ । ପଶୁ, ପକ୍ଷୀ, ଗଛ, କୀଟ, ଅନ୍ୟ ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀ, ଅନେକ ରୂପର ମାନବ, ଅନ୍ୟ ଅଳ୍ପ ବଂଶୀୟ ଜନ୍ତୁ । ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଭିତର ଲୋକ, ବାହାରେ ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ, ଅସଂଖ୍ୟ ଅଣ୍ଡ ଏବଂ ଲୋକ ସହିତ ତାଙ୍କ ଅଧିପତିମାନେ ଉପାସ୍ୟ । ଏହିପରି ଉପାସନାର ଅନୁଷ୍ଠାନ କ୍ରମରେ, ସମସ୍ତ ଦେବତା, ଶକ୍ତି, ଅସ୍ତ୍ର, ଏବଂ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଉପାସନା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପାସନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ।