ଏହି ପବିତ୍ର ବର୍ଣ୍ଣନାରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମଣ୍ଡଳର ଭିତରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରିକରମାନେ କେମିତି ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି ତାହା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଛି। ପ୍ରଥମେ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ପତ୍ରରେ ଦେବଦେବାଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟମାନ ଦେଖାଯାଏ, ଅଗ୍ନି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଇଶାନ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ ଭବୋଦ୍ଭବ ଅଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କଲେ କପାଳୀଶାଙ୍କୁ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ମଣ୍ଡଳର ଭିତରେ, ସାମ୍ନାରେ ବୃଷେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜନ କରିବା ଉଚିତ, ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣରେ ନନ୍ଦି ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ ମହାକାଳାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବ। ତଦୁପରି, ଆଗ୍ନେୟ ପତ୍ରରେ ଶାସ୍ତାଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣ ପତ୍ରରେ ମାତୃଙ୍କୁ, ନୃତ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ପତ୍ରରେ ଗଜାସ୍ୟଙ୍କୁ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ପତ୍ରରେ ଶଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବ। ଉତ୍ତର ପଶ୍ଚିମ ପତ୍ରରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠାଙ୍କୁ, ଉତ୍ତର ପତ୍ରରେ ଗୌରୀଙ୍କୁ, ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ନନ୍ଦୀଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦମେଶ୍ୱର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୃଷଭ ଋଷିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ମହାକାଳାଙ୍କର ଉତ୍ତରରେ ପିଙ୍ଗଳାଙ୍କୁ, ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ମାତୃଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୃଙ୍ଗୀଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବ। ମାତୃ ଏବଂ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୀରଭଦ୍ରଙ୍କୁ, ଶଣ୍ମୁଖ ଏବଂ ବିଘ୍ନେଶଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଏବଂ କୁମାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରୀଙ୍କୁ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଏବଂ ଗଣମ୍ବାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାମୋତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଗଣମ୍ବା ଏବଂ ଚଣ୍ଡାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ, ଏହି ମଣ୍ଡଳର ଭିତରେ ଆଉ ଏକଥରି ଶିବପରିକରମାନେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଏକାଗ୍ର ଚିତ୍ତରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିମାନ ରୂପରେ ଏବଂ ଶିବପରିକରମାନେ ସହିତ ଧ୍ୟାନ ଓ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳ ଏଭଳି ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ପୂଜିତ ହୋଇଯାଏ, ତାହା ପରେ ଚତୁର୍ଥ ମଣ୍ଡଳକୁ ବାହାରେ ଧ୍ୟାନ କରି ଏହାର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ, ପୂର୍ବ ପତ୍ରରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣରେ ଚତୁର୍ମୁଖୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ନୃତ୍ୟ ପଶ୍ଚିମରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଏବଂ ଉତ୍ତର ପତ୍ରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଚାରି ଦେବତା ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଲଗା ମଣ୍ଡଳ ଅଛି; ପ୍ରଥମେ, ତାଙ୍କର ଛଅ ଅଙ୍ଗକୁ ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଶକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ବିଜୟୀ, ଶୁଭ, ଶ୍ରୀ, ଶୁଦ୍ଧ—ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ, ଅଚ୍ୟୁତ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ ସହିତ, ପୂର୍ବ ଆଦିଦିଗରୁ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ, ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରି ରୂପ ଏବଂ ତାଙ୍କ ପରେ ଥିବା ଶକ୍ତିମାନ ଦେବତାମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଆଦିତ୍ୟ, ଭାସ୍କର, ଭାନୁ, ରବି—ଏହି ଅନୁକ୍ରମରେ; ତାପରେ ଅର୍କ, ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ବିଷ୍ଣୁ—ଏହି ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରୂପ। ଏହି ମଣ୍ଡଳର ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବିସ୍ତାରା, ଦକ୍ଷିଣରେ ସୁତରା, ପଶ୍ଚିମରେ ବୋଧନୀ ଏବଂ ଉତ୍ତରରେ ଆପ୍ୟାୟିନୀ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଉଷା, ପ୍ରଭା, ପ୍ରାଜ୍ଞା ଏବଂ ସନ୍ଧ୍ୟା—ଏହିମାନେ ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ ଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ, ସୋମ, ମଙ୍ଗଳ, ବୁଧ, ବୃହସ୍ପତି, ଭାର୍ଗବ, ଶନି, ରାହୁ ଏବଂ କେତୁ—ଏହି ଦେବମାନେ ଅନୁକ୍ରମରେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ବାପରିବର୍ତ୍ତେ, ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ ବାରଟି ଆଦିତ୍ୟଙ୍କୁ ଏବଂ ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ ବାରଟି ରାଶିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସାତଟି ସାତଟି ଦଳରେ, ବାହାରେ ଋଷି, ଦେବତା, ଗନ୍ଧର୍ବ, ନାଗ, ଅପ୍ସରା, ଗ୍ରାମଣୀ, ଯକ୍ଷ, ଦାନବ, ଅଶ୍ୱ, ଛନ୍ଦ ଦଳ ଏବଂ ବାଲଖିଲ୍ୟମାନେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ଏହିପରି, ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ସମାପ୍ତ କରି, ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଦକ୍ଷିଣରେ ବିରାଜ୍, ପଶ୍ଚିମରେ କାଳ, ଉତ୍ତରରେ ପୁରୁଷ—ଏହି ଚାରି ଦେବତା ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି। ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ ପ୍ରଥମ, ବ୍ରହ୍ମା ପଦ୍ମସମ, କାଳ ଅଞ୍ଜନସମ, ପୁରୁଷ କ୍ରିଷ୍ଟଳ ପ୍ରଭା। ଏହି ଚାରି ଦେବତା ରଜସ୍, ତମସ୍ ଏବଂ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ସହିତ ପ୍ରଥମ ମଣ୍ଡଳରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ, ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସନତ୍କୁମାର, ସନକ, ସନନ୍ଦ, ସନାତନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ ପରେ ଅଷ୍ଟ ପ୍ରଜାପତି ଏବଂ ପୂର୍ବରେ ତିନି ଅନ୍ୟ ଋଷିଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ—ଡକ୍ଷ, ରୁଚି, ଭୃଗୁ, ମରୀଚି, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସ୍ତ୍ୟ, ପୁଲହ, କ୍ରତୁ, ଅତ୍ରି, କଶ୍ୟପ ଏବଂ ବଶିଷ୍ଠ। ଏହି ପ୍ରଜାପତିମାନଙ୍କ ଗୃହିଣୀମାନେ—ପ୍ରସୂତି, ଅକୂତି, ଖ୍ୟାତି, ସମ୍ଭୂତି, ଧୃତି, ସ୍ମୃତି, କ୍ଷମା, ସନ୍ନତି, ଅନସୂୟା, ଦେବମାତା, ଅରୁଣ୍ଧତୀ—ଏମାନେ ଶିବଭକ୍ତିରେ ନିରତ ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ। ପ୍ରଥମ ମଣ୍ଡଳରେ ଚାରି ବେଦକୁ, ଦ୍ୱିତୀୟରେ ଇତିହାସ ଏବଂ ପୁରାଣକୁ, ତୃତୀୟରେ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ବିଦ୍ୟା ସମୂହକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ବେଦ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୟାମାନେ, ଚାରି କିମ୍ବା ଅଠ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେଉଥିବା, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୂଜା କରାଯିବ। ଏଭଳି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳ ସହିତ ପୂଜା କରି, ଦକ୍ଷିଣରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ମଣ୍ଡଳ ସହିତ, ଏବଂ ପଶ୍ଚିମରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ଛଅ ଭାଗ ବ୍ରହ୍ମାର ପ୍ରଥମ ମଣ୍ଡଳ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଜ୍ଞାନେଶ୍ୱର ଦେବତା ଅଛନ୍ତି। ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ ଚାରି ରୂପରେ ଏକ ବିଶେଷ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି: ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ତିନି ଗୁଣ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ, ଦକ୍ଷିଣରେ ରଜୋଗୁଣ ସହିତ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭବ ରୂପେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ, ପଶ୍ଚିମରେ ତମୋଗୁଣ ସହିତ ସଂହାରକ ହର ରୂପେ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ, ଉତ୍ତରରେ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣ ସହିତ ମୃଦା ରୂପେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର ନାଥ ଏବଂ ଶୁଭଦାୟକ। ଏହିପରି, ଏହି ବିଶିଷ୍ଟ ମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପରିକରମାନେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଏବଂ ନିୟମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶିବମଣ୍ଡଳର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିର ମହିମା ପ୍ରକାଶିତ ହୁଏ।