ଏହି ଶିବ ପୁରାଣର ଉପଦେଶରେ, କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ହୁଏ, କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ସବୁ ଉପାୟକୁ ଏକାସାଥି କରି କରାଯାଏ; ଅନୁଷ୍ଠାନ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ, ଦାନ, ଅର୍ପଣ, ଓ ପୂଜା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ହୁଏ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡିକର ଫଳ କେବଳ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକମାନେ ପାଆନ୍ତି, ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତି; ଏହି ଶକ୍ତି ମୋର ଆଜ୍ଞା, ମହାଶିବଙ୍କର ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥାଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିଜକୁ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏବେ, ମୁଁ ସେହି ଏଚ୍ଛାନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ତାହାର ଫଳ ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ କଣ ମିଳେ, ଏହି ବିଷୟରେ କହିବି। ଶୈବ ଓ ମହେଶ୍ୱରମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବାହ୍ୟ କ୍ରମରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ଏଠି ଶିବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭିନ୍ନତା ନାହିଁ। ଯେପରି ଶୈବ ଓ ମହେଶ୍ୱରମାନେ କୌଣସି ଭିନ୍ନତାରେ ବିଭକ୍ତ ନୁହଁନ୍ତି; ଶିବରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଲୋକମାନେ ଶୈବ ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଏହି ଲୋକମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଯଜ୍ଞରେ ନିଷ୍ଠା ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱର ଭାବରେ ଚିହ୍ନିତ; ତେଣୁ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବରେ ଶୈବ ଭାବରେ ଓ ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ମହେଶ୍ୱର ଭାବରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିବରଣା କରାଯିବ, ତାହାକୁ କୌଣସି ରୂପରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହଁ; ଭୂମିକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ତାହାର ସୁଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ରୁଚି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ମନ ଆକାଂକ୍ଷା କରେ, ଭଲ ଭୂମିରେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ ଚାଦର ଦେଇ ଚାଉଁ ଏକଦମ ଆଇନା ପରି ମସ୍ତ ମସ୍ତ ହୋଇଥିବା ଭୂମିରେ, ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଉଚିତ, ଶାସ୍ତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ପଥ ଅନୁସାରେ; ତାପରେ ଏକ ବୃତ୍ତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏକ କିମ୍ବା ଦୁଇ ହସ୍ତ ଆକାରରେ। ଏଠି, ମନି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ଗର୍ଭକୋଷ ଚିତ୍ରିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପଦ୍ମ ପାଞ୍ଚ ଘେରା ଦେଇ ଶୋଭା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ; ଦଳଗୁଡିକୁ ସିଦ୍ଧିମାନେ ରଖିବା ଓ ତନ୍ଦୁମାନେ ଶକ୍ତି ରଖିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦଳରୁ ବାମା ଆଦି ଅଷ୍ଟ ରୁଦ୍ରମାନେ ଏକାସାଥି ରଖିବା ଉଚିତ; ଗର୍ଭକୋଷରେ ବିରାଗ, ମାଞ୍ଚିରେ ନଉ ଶକ୍ତି; ତଣ୍ଡରେ ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ଧର୍ମ, ତଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଶିବ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଜ୍ଞାନ; ଗର୍ଭକୋଷ ଉପରେ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଚକ୍ର। ଏହି ସବୁ ଉପରେ ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱ, ଜ୍ଞାନ ଓ ସତ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ରଖିବା ଉଚିତ; ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଫୁଲ ଦେଇ ଶୋଭା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ। ପାଞ୍ଚ ଘେରା ଦେଇ, ଅମ୍ବିକା ସହିତ, ଶୁଦ୍ଧ ହିରା ପରି, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଶୀତଳ ଚାହାରାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଅପୂର୍ବ ବିଦ୍ୟୁତ ପରି ଝୁଲି ଚୁଡ଼ା ଥିବା, ବାଘ ଚର୍ମ ପରିଧାନ କରିଥିବା, ହସ ଲାଗିଥିବା ପଦ୍ମମୁଖ, ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶିବଙ୍କୁ ଅନେକ ଭୂଷଣ ଦେଇ ଶୋଭା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ। ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର, ଦିବ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧ ଦେଇ ଶିବଙ୍କୁ ଶୋଭା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ; ପାଞ୍ଚ ମୁଖ, ଦଶ ବାହୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟ ଦେଇ ଅଳଙ୍କୃତ। ପୂର୍ବ ମୁଖ ଶାନ୍ତ, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଥିବା, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟ ଦେଇ ଶୋଭା ଯୋଗାଇଥିବା। ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖ ମେଘ ପରି ଗାଢ଼ ଚମକ, ଭୟଙ୍କର, ଭୃକୁଟି ଚିନ୍ହିତ, ତିନି ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ। ଉତ୍ତର ମୁଖ କୋରାଲ ପରି ଲାଲ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର, ଅନ୍ତର୍ଗତ କଳା କେଶ ଦେଇ ଶୋଭା ଯୋଗାଇଥିବା। ପଶ୍ଚିମ ମୁଖ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟ, ହସ ଲାଗିଥିବା ମୃଦୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ପଞ୍ଚମ ମୁଖ ହିରା ପରି ଚମକ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଅଳଙ୍କୃତ, ମୃଦୁ ହସ ଦେଇ ଆକର୍ଷଣୀୟ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଫୁଲିଥିବା, ଅତି ଶାନ୍ତ; ସଂଯମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜଙ୍ଘା ଉପରେ ବନ୍ଧା, ସମ୍ମାନ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ। ଗଳା ଯାଞ୍ଚି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ବର୍ତ୍ତମାନ; ଫରେ ଶାନ୍ତି ଦେଇ ଅଳଙ୍କୃତ, ତାପରେ ପରାଶକ୍ତି ଦେଇ ଶୋଭା ଯୋଗାଇଥିବା। ପାଞ୍ଚ ମାର୍ଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ପାଞ୍ଚ ଶକ୍ତିର ଅବତାର, ପୁରୁଷ ଭାବରେ ଆଦି ଲୋକ, ଈଶାନ ମୁକୁଟ ଦେଇ ଅଳଙ୍କୃତ। ହୃଦୟ ଅଘୋର, ବାମ ଗୁପ୍ତ ଅଂଶ ମହେଶ୍ୱର, ପାଦ ସଦ୍ୟ, ତିନି ଆଠ ଶକ୍ତି ଦେଇ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଈଶାନ ମାତୃମାନେ, ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ, ଓ ଓଁ ଅକ୍ଷର ସ୍ୱାନ୍ ଶକ୍ତି ସହିତ ଏକତ୍ରିତ। ବୃତ୍ତ ଉପରେ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି, ଦକ୍ଷିଣରେ ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି, ବାମରେ କ୍ରିୟାଶକ୍ତି ଦେଇ ଶୋଭା ଯୋଗାଇବା ଉଚିତ। ସଦାଶିବ ଜ୍ଞାନର ଅବତାର, ତିନି ତତ୍ତ୍ୱରେ ନିର୍ମିତ; ମୂଳରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଏକାସାଥି ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆକୃତି ଚିନ୍ତନ କରିବା ଉଚିତ। ଉପଚାର ଓ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ସହିତ ଆକୃତି ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ବିଭାଜନ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ନାସ୍ତିତ୍ୱ ଉପରେ ନୁହଁ, ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ପାଞ୍ଚ ଉପଚାର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ର ଓ ଛଅ ଅଂଶ, ମାତୃମାନେ, ପବିତ୍ର ଅକ୍ଷର, ଶିବ ସହିତ, ଶକ୍ତି ସହିତ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କିମ୍ବା ଶାନ୍ତି ମନ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ବେଦମନ୍ତ୍ର ସହିତ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା କେବଳ ଶିବଙ୍କୁ। ଉପଚାର, ମୁଖଶୁଧି, ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ, ବିଦାୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡି, ପାଞ୍ଚ ଘେରାର ପୂଜା କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ପ୍ରଥମେ, ଶିବଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ଓ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ହେରମ୍ବ ଓ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ତାପରେ, ସମସ୍ତ ଦିଗରେ, ଈଶାନ ଆଦି ବ୍ରହ୍ମମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ସହିତ, ସଦ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ପ୍ରଥମ ଘେରାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ଛଅ ଅଂଶ, ହୃଦୟ ଆଦି, କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ଶିବ ଓ ଶିବାଙ୍କର ଭାନ୍ଧନ ଅଗ୍ନି ଆଦି ଯାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ।