ଏକ ଆତ୍ମା, ଯେଉଁଥିରେ ଶିବଧର୍ମର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଯାଇଥିଲା, ସେ ବୈଷ୍ଣବ, ବ୍ରାହ୍ମ, ଏବଂ ବିଶେଷକରି ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପହଞ୍ଚି, ଅନେକ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେଠାରେ ବିବିଧ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ। ଏହା ପରେ, ସେଠାରୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ପଞ୍ଚ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଶିବଙ୍କର ନଗରକୁ ଯାଏ। ଯଦି କେହି ଆଧା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥାଏ, ସେ ଦୁଇଥର ଏହିପରି ଅଭ୍ୟାସ କଲେ, ପରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ଶିବ ସାମ୍ୟକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଅଭ୍ୟାସ କରିଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହର ଶେଷରେ ଅଣ୍ଡ଼ ଏବଂ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି, ଉପରେ ଅବ୍ୟକ୍ତକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏଠାରେ, ସେ ପାହାଡ଼ର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନଙ୍କର ପୌରୁଷ ଏବଂ ରୌଦ୍ର ଲୋକ ପାଇଁ, ହଜାର-ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ବିବିଧ ଭାବରେ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ। ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କର ପୁଣ୍ୟ କ୍ଷୟ ହୁଏ, ସେ ଏଠାରେ ଏକ ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଏଠି ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବ ଅନୁଭୂତିର ପ୍ରଭାବରେ ଅସାଧାରଣ ତେଜରେ ଶୋଭିତ ହୁଏ। ବନ୍ଧନର ପଥ ଛାଡ଼ି, ମନୁଷ୍ୟ ଶିବଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସେହି ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖି ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିବନଗରକୁ ଯିବା ଉଚିତ। ବିବିଧ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରି, ସେ ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରଙ୍କର ପଦ ବା ସ୍ଥାନକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ଏଠାରେ ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ସହ ବିଭିନ୍ନ ମାନ୍ୟ ସୁଖ ଉପଭୋଗ କରେ। ଅଣ୍ଡ଼ର ଭିତରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ, ସେ ପୁନଃ ପୁନଃ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ କରେ; ଏହା ପରେ, ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ପରାଭକ୍ତି ଲାଭ କରି, ଶିବ ସମାନତା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ପୁନର୍ବାର ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ଯଦି କେହି ଶିବଙ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଭକ୍ତି କରେ, ତାଙ୍କର ମନ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ଲିନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଏ। ମନରେ ଶିବଧର୍ମ କରୁଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ସହିତ କିମ୍ବା ଛାଡ଼ି, ସେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରେ; ଏହି ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଏକଥର, ଦୁଇଥର କିମ୍ବା ତିନିଥର ହେଲେ, ସେ ପୁନଃ ଫେରି ଆସେ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ପୁନର୍ବାର ଜଗତ୍ର ଚକ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରେନାହିଁ, ଶିବଧର୍ମର ଅଧିକାରୀ ହୋଇ ସାର୍ବଭୌମ ଶାସକ ହୁଏନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯେଉଁ କୌଣସି କାରଣରୁ ହେଉନାହିଁ, ଶିବଙ୍କର ଶରଣ ନେଇ, ଶିବଧର୍ମରେ ମନକୁ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, କୌଣସି ବାଧ୍ୟତା ଆମେ ଦେଉନାହିଁ, କାରଣ ଯାହାର ମନ ଯେପରି ଚାହେ, ସେହିପରି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରେ। ଅତି ଜୋର କିମ୍ବା ବିବାଦ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଧର୍ମରେ ଆকৰ୍ଷଣ ହୁଏନାହିଁ; କିନ୍ତୁ କେତେକ ଲୋକ ପୁଣ୍ୟର ପ୍ରଭାବରେ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରକୁ ରୋକିପାରିବେନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଜ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପାୟ ଅନୁଯାୟୀ ଏହାକୁ ଭାବିବା ଉଚିତ। ଯଦି କେହି ନିଜ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ଚାହେ, ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ଏକ ଭକ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଲି, ବେଦ ସମାନ ଶାଶ୍ୱତ ଏବଂ ନିୟତ କର୍ମ, ଯାହା ଶିବ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ କହିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ଶିବଧର୍ମର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ବୈକଳ୍ପିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି କି? ଥିଲେ, ଦୟାକରି ଏହି ସମୟରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କୁହନ୍ତୁ।” ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କୁହାଗଲା, “ହଁ, କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ଲୋକରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ, କିଛି ପରଲୋକରେ, ଏବଂ କିଛି ଦୁଇଁଥିରେ ମିଶ୍ର ଫଳ ଦେଇଥାଏ—ଏମିତି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର। କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ କ୍ରିୟାରୂପ, କିଛି ତପସ୍ୟାରୂପ, କିଛି ଜପ ଏବଂ ଧ୍ୟାନ, କିଛି ଏସବୁର ମିଶ୍ର ରୂପ। କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ନିବେଦନ, ଦାନ ଏବଂ ପୂଜାର କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟମାନେ କେବଳ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଫଳଦାୟକ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏହି ଶକ୍ତି ମୁଁ ଶିବଙ୍କର ଆଜ୍ଞା ଅଟୁଟ ରୂପ। ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଜ୍ଞାଅନୁସାରେ ବୈକଳ୍ପିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟମାନେ ଏଠି ଏବଂ ପରଲୋକରେ ଫଳଦାୟକ ବୋଲି ଏବେ କୁହିବି। ଶୈବ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରମାନେ ଭିତରେ ଏବଂ ବାହାରେ ଉଚିତ କ୍ରମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି ଶିବ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରରେ କୌଣସି ଅନ୍ତର ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଶୈବ, ଜ୍ଞାନଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଥିବା ପୁରୁଷ। ଯେଉଁମାନେ କ୍ରିୟାଯଜ୍ଞରେ ଲିନ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱର; ତେଣୁ, ଭିତରେ ଶୈବ ଭାବେ ଏବଂ ବାହାରେ ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। କିନ୍ତୁ ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଯେପରି ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ସେହିପରି ହେବା ଉଚିତ; ଭୂମିକୁ ଗନ୍ଧ, ବର୍ଣ୍ଣ, ରୁଚି ଆଦି ଅନୁଯାୟୀ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଚାହେ, ସେଠି ଭଲ ଭାବରେ ଲିପା କରାଯାଇଥିବା ଭୂମିରେ, ଉପରେ ଓ ତଳେ ବସ୍ତ୍ର ପିଛିଇ, ଆଇନା ପରି ମସୃଣ ତଳାରେ ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ, ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଚିହ୍ନଟ କରି, ଏକ କିମ୍ବା ଦୁଇ ହସ୍ତ ଆୟତନର ଏକ ବୃତ୍ତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଏଠି, ରତ୍ନ, ସୁନା ଆଦି ଯାହା ମିଳିଥାଏ, ଏହାର ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଶୁଭ୍ର ଅଷ୍ଟଦଳ ପଦ୍ମ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ବିଜ୍ଞାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ପଦ୍ମଟି ପାଞ୍ଚ ଉପବନ୍ଧରେ ଶୋଭିତ ହେଉ, ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସିଦ୍ଧିମାନେ ଏବଂ କେଶରରେ ଶକ୍ତିମାନେ ବସାଯିବେ। ପୂର୍ବ ପତ୍ରରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ଅଷ୍ଟ ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ବସାଯିବ; ବିଜ୍ଞାନରେ ନିର୍ଲେପତା, ମୂଳାନ୍ୱୟରେ ନବଶକ୍ତି। ତଣ୍ଡରେ ଶିବସ୍ୱରୂପ ଧର୍ମ, ଡାଣ୍ଡରେ ଶିବାଧିଷ୍ଠିତ ଜ୍ଞାନ; ବିଜ୍ଞାନ ଉପରେ ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳ ରଖାଯିବ। ଏହା ଉପରେ ଶିବତତ୍ତ୍ୱ, ଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ସତ୍ତତ୍ତ୍ୱ—ଏହି ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ ରଖିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ଫୁଲରେ ଶୋଭିତ ହେଉ। ପାଞ୍ଚ ଉପବନ୍ଧ ସହିତ ଏକ ଶୁଭ୍ର, ଶାନ୍ତ, ଶୀତଳ ଚମକରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅମ୍ବିକା ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ଜଟାମୁକୁଟ ମେଘର ଦୀପ୍ତି ପରି, ବାଘ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ମନୋହର ହାସ୍ୟରେ ମୁଗ୍ଧ ମୁଖ କମଳ ପରି ଶୋଭିତ।