ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଶିବପୁରାଣର ପବିତ୍ର ଶ୍ଲୋକଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସାରେ, ଏକ ଦିନ ଶ୍ରବିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ରରେ, ଏବଂ ପରେ ଭାଦ୍ରପଦ ଅମାବାସ୍ୟାରେ, ପୂର୍ବାଷାଢ଼ା ନକ୍ଷତ୍ର ବିଶିଷ୍ଟ ଦିନରେ ଜଳାଭିଷେକ ଓ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହିପରି, ଆଶ୍ୱୟୁଜ ମାସରେ ନବାନ୍ନ ଓ ଦୁଧର ଖିର ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି; ଶତଭିଷାକ୍ ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍। କାର୍ତ୍ତିକ ମାସରେ କୃତ୍ତିକା ନକ୍ଷତ୍ର ଥିଲେ ହଜାର ଦୀପ ଦାନ କରିବା, ଏବଂ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷ ମାସରେ ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଦିନରେ ଶିବଙ୍କୁ ଘୃତାଭିଷେକ କରିବା ନିୟମ। ଯଦି କେହି ଏହି ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସମୟରେ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ତେବେ ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା, ଆସନ ସ୍ଥାପନ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ପୂଜା କିମ୍ବା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବା ମଧ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ରୂପେ କରିପାରିବେ। ଏହି ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ ବା ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିପଦ, ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ, ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱପ୍ନ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା ଅପମୃତ୍ୟୁ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ବା ଭୟଙ୍କର ରୋଗ ଆସିଲେ, ତେବେ ସ୍ନାନ, ପୂଜା, ଜପ, ଧ୍ୟାନ, ହୋମ ଓ ଦାନ ମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି କ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ସହିତ କରିବା ଦରକାର। ଯଦି ଶିବ ହୋମ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଏହାକୁ ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ୍। ଯେଉଁମାନେ ଏପରି ଶର୍ବଙ୍କ ଧର୍ମକୁ ନିଷ୍ଠାର ସହିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଏକ ଜନ୍ମରେ ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିୟମିତ ଓ ବିଶେଷ ଅବସରରେ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦିବ୍ୟ ଶ୍ରୀକଣ୍ଠନାଥଙ୍କର ପରମ ଧାମକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ, କୋଟି-କୋଟି କଳ୍ପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ସମୟ ଆସିଲେ ଉମା ବା କୌମାର ଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ପରେ ବୈଷ୍ଣବ, ବ୍ରାହ୍ମ, ବିଶେଷକରି ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ଯାଇ, ଏହି ସବୁ ଲୋକର ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କରି, ପୁନି ତାହାଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଯାଇ, ପଞ୍ଚ ଲୋକ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି, ଶ୍ରୀକଣ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଶିବପୁରୀକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଅଧା ଅଂଶରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦୁଇଥର କରିଲେ ପରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି ଶିବସାୟୁଜ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଚତୁର୍ଥାଂଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଦେହ ଛାଡ଼ି ଅଣ୍ଡ ଓ ଦୁଇ ଲୋକକୁ ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ କରି ଅବ୍ୟକ୍ତ ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶୈଳେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୌରୁଷ ଓ ରୌଦ୍ର ଲୋକରେ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ଯେତେବେଳେ ପୁଣ୍ୟ ଶେଷ ହୁଏ, ସେମାନେ ପୃଥିବୀରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇ, ପୂର୍ବ ଗୁଣବଳରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୁଅନ୍ତି। ବନ୍ଧନର ମାର୍ଗ ଛାଡ଼ି, ଶିବ ଧର୍ମରେ ଆନନ୍ଦ ପାଇବା ଉଚିତ୍; ଏହି ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ରଖି, ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିବପୁରୀକୁ ଯିବା ଦରକାର। ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରି, ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱର ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ସେଠାରେ ବିଦ୍ୟେଶ୍ୱରମାନଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ ଭୋଗ ଉପଭୋଗ କରିଥାନ୍ତି। ଅଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ବାହାରେ, ପୁନଃ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ହୁଏ; ଶିବ ଜ୍ଞାନ ଓ ପରାଭକ୍ତି ଲାଭ କଲେ, ଶିବସାଦୃଶ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରି ଆଉ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗରେ ମନ ଲଗାଇଥିବେ, ସେମାନେ ମନରେ ବାହ୍ୟ ଭାବେ ଶିବ ଧର୍ମ କରନ୍ତି କି ନାହିଁ, ମୁକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଏକଥର, ଦୁଇଥର, କିମ୍ବା ତିନିଥର ଚକ୍ର କରନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନଃ ଫେରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଆଉ କଦାଚିତ୍ ସାର୍ବଭୌମ ରାଜା ହେବେ ନାହିଁ, ଶିବ ଧର୍ମରେ ଅଧିକାର ରଖିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ, ଯେକୌଣସି କାରଣରେ ଶିବଙ୍କ ଶରଣ ନେଇ, ମନକୁ ଶିବ ଧର୍ମରେ ଏକାଗ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍, ଯଦି କେହି ପରମ ଶ୍ରେୟସ୍ ଚାହାନ୍ତି। ଏଠାରେ କାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଜୋରପୂର୍ବକ କିଛି କହିବା ନାହିଁ। ଅତି ଜୋର କିମ୍ବା ବିବାଦ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଧର୍ମ ସ୍ୱଭାବତଃ ଆନନ୍ଦ ଦେଉନାହିଁ; କିନ୍ତୁ କିଛି ଲୋକ ପୁଣ୍ୟ ନିମିତ୍ତ ଏହାକୁ ପସନ୍ଦ କରିପାରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ସଂସାର ମୂଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱଭାବ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବିଷୟକୁ ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ। ଯଦି କେହି ନିଜ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ଚାହାନ୍ତି, ତେବେ ଶିବ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ୍। ଏଠାରେ ବୃହସ୍ପତି କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ମୁଖାରବିନ୍ଦୁରୁ ବେଦ ସମାନ ଶାଶ୍ୱତ ଓ ନିମିତ୍ତିକ କର୍ମ ଶୁଣିଲି, ଯାହା ଶିବ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ କହିଛନ୍ତି। ଏବେ ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଶିବ ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ କିଛି ବୈକଳ୍ପିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି କି? ଯଦି ଅଛି, ଦୟାକରି ଏହି ସମୟରେ କହନ୍ତୁ।” ତା'ପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆଗଲା, “ନିଶ୍ଚୟ ଏପରି କିଛି କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ଯାହା ଏହି ଜନ୍ମରେ କିମ୍ବା ପରଲୋକରେ ଫଳ ଦିଏ; କିଛି ଦୁଇଁଠିରେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦିଏ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାରର। କିଛି କାର୍ମିକ କ୍ରିୟା, କିଛି ତପସ୍ୟା ସ୍ୱରୂପ, କିଛି ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନ ଭିତ୍ତିକ, ଏବଂ କିଛି ସମସ୍ତଙ୍କ ସଂଯୋଗ। କର୍ମ କ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ବିବେଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତି ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଫଳଦାୟୀ, ଅନ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ; ଏହି ଶକ୍ତି ମୁଁ ଶିବ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଛି। ତେଣୁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ବୈକଳ୍ପିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। ଏଯିଏ, ଏଠି ଓ ପରଲୋକରେ ଫଳଦାୟୀ ଯେଉଁ ବୈକଳ୍ପିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ତାହା କହିବି। ଶୈବ ଓ ମହେଶ୍ୱରମାନେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍; ଶିବ ଓ ମହେଶ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ କିଛି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭେଦ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଶିବରେ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଶୈବ, ଜ୍ଞାନ ଯଜ୍ଞରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ କର୍ମ ଯଜ୍ଞରେ ଲିନ, ସେମାନେ ମହେଶ୍ୱର। ତେଣୁ, ଅନ୍ତରେ ଶୈବ ଭାବେ ଓ ବାହ୍ୟରେ ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତୁ। କିନ୍ତୁ ଏଠି ଯଜ୍ଞ ବିଧିରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।