ଏକ ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଶିବ ପୂଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଧି ଓ ନିୟମ ରେ ଏହିପରି ବର୍ଣ୍ନନା ଆସିଛି। ଶିବଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଧ୍ୟାନ କରିବାକୁ, ତାଙ୍କ ରଙ୍ଗ ଲାଲ, ଲାଲ ପୋଷାକ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନରେ ଶୋଭିତ, ଲାଲ ମାଳା ଓ ଭୂଷଣରେ ମଣ୍ଡିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ପବିତ୍ର ଜନେଉ ଓ ତିନିଟି କୌସେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ଶୋଭା ପାଇଁ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ଶିବ ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ ହୋମ କାସା, ଚମଚ, ବିଦ୍ୟା ଶୂଳ, ତାଳପତ୍ର ପଙ୍ଖା, ଘୃତ ଦେଉଁଥିବା ପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଧରିଥିବା ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦେହର ଧ୍ୟାନ କରି ଜନ୍ମ କ୍ରିୟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଜନ୍ମ ଅଶୁଚିତା ଦୂର କରି ଅଞ୍ଚଳ ପରିଶୁଧ କରିବା ପରେ ନାମକରଣ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଶିବାଗ୍ନିର ପ୍ରଭା ଭଳି ମୁହଁକୁ ଦୀପ୍ତ କରି, ପ୍ରଥମେ ଅର୍ପଣ କରି, ପିତୃ ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ମୁଣ୍ଡନ ଓ ଉପନୟନ କ୍ରିୟା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶିବ ପୂଜାର ଆରମ୍ଭ ହୁଏ। ଆପ୍ତର୍ୟାମ ଯଜ୍ଞ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ କ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ପବିତ୍ର କରି ଘୃତ ଓ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ ହୋମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ‘ରମ୍’ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ କରି, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଲୋକପତି ଓ ଦିଗ୍ପାଳଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଉପଚାର ଅନୁସାରେ ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ପାଇଁ ବିଦ୍ୱାନ ଅଗ୍ନି ଜ୍ୱଳନ କରିଥାଏ। ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ତଥା ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ତିଆରି କରି, ଆସନ ଦେଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ପୂର୍ବବତ୍ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ସମାପନ କ୍ରିୟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; କିମ୍ବା ନିଜ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଶିବାଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବରେ ନିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି ବିଧି ଅନୁସାରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିଧି ନାହିଁ। ଶିବାଗ୍ନିର ଭସ୍ମ, କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଭସ୍ମ, ବା ବିବାହ ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ, ବା ପିଲା ଗାଈର ଗୋବର ଉପରେ ପଡିଥିବା ଭସ୍ମ ନେବା ଉଚିତ। ଏହା ଭିଜା, ଅତି କଠିନ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧିତ, ବା ଶୁଷ୍କ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଉପର ଓ ତଳ ଅଂଶ ଛାଡି ତଳ ଭାଗ ନେବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଏକ ଗୋଲାକାର କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବାଗ୍ନିରେ ନେଇ ଫେଙ୍ଗିବା ଉଚିତ; ଅପାକ ବା ଅତିପାକ ଭସ୍ମ ଛାଡି ଧଳା ଭସ୍ମ ନେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ଭସ୍ମକୁ ମିଶାଇ, ଧାତୁ, କାଠ, ମାଟି, ପଥରର ଭସ୍ମପାତ୍ରରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶୋଭାମୟ ଭସ୍ମପାତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଶୁଭ୍ର ଓ ପରିଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ଭସ୍ମ ରଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ଭସ୍ମ ଅଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅଶୁଚିତ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଅପରିପକ୍ଵ ଅଂଗରେ ଛୁଇଁବା, ଅବହେଳା କରିବା, ବା ଉପରେ ପାଦ ଦେଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଭସ୍ମକୁ ନେଇ, ନିର୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ; ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ନୁହେଁ, ଅଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଦେବତା ବିଦାୟ ହୋଇନଥିଲେ ଭସ୍ମ ନେବା ଉଚିତ; ବିଦାୟ ପରେ ତୀବ୍ର ଭସ୍ମ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ଅଂଶ ହୋଇଯାଏ। ଅଗ୍ନିକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ ପରେ, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ବା ନିଜ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଅର୍ପଣ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନ ଆସନ ଏକ ଉତ୍ତମ ଗୋଲାକାର ସ୍ଥାନରେ ରଖି, ଜ୍ଞାନ ଭଣ୍ଡାର ଥିର କରି, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଗୁରୁ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ମନ୍ତ୍ର ଯନ୍ତ୍ର ପୂର୍ବରେ ରଖି, ଉତ୍ତମ ଆସନ ଦେଇ, ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ଯୋଗ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ଭୋଜନ ଦେଇ, ଶେଷରେ ନିଜେ ଶୁଦ୍ଧ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଦେବତାକୁ ଅର୍ପିତ ଖାଦ୍ୟ ଓ ଶେଷ ଅଂଶକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ନିଜ ପାଇଁ ନେଇବା ଆବଶ୍ୟକ, ଲୋଭରେ ନୁହେଁ, ଅଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏହି ନିୟମ ସନ୍ଧୁର, ମାଳା ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ବେଳେ ‘ମୁଁ ଶିବ’ ବୋଲି ଭାବିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଖାଇ, ମୁହଁ ଧୋଇ, ହୃଦୟରେ ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ସମୟ ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟତୀତ କରିବା ଉଚିତ। ରାତିର ପ୍ରଥମ ଅଂଶ ଗଲା ପରେ, ଆନନ୍ଦଦାୟକ ପୂଜା କରି, ଶିବ ଓ ଦେବୀ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୟନ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।