ଏକ ପବିତ୍ର ଶିବ-ଅଗ୍ନି କ୍ରିୟାର ବିଧିକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ଅଗ୍ନିର ଜିହ୍ବାଗୁଡିକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି। ଏହି ଜିହ୍ବାଗୁଡିକ ହେଉଛି—ରକ୍ତା (ଲାଲ), ଆଗ୍ନେୟୀ (ଅଗ୍ନିର ଦ୍ୱାରା), ନୈରୃତୀ (ନିରୃତିର), କୃଷ୍ଣା (କଳା), ସୁପ୍ରଭା ଏବଂ ମରୁତ୍ଜିହ୍ୱା। ସେମାନେ ନିଜ ନାମ ଅନୁଯାୟୀ ଦୀପ୍ତିମାନ ଅଟୁଛନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ପରେ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, ଏବଂ ଏହି ଜିହ୍ବାମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଘୃତ ଅର୍ପଣ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିହ୍ବାକୁ କ୍ରମିକ ଭାବେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ମଧ୍ୟରେ 'ରଂ', 'ଵହ୍ନୟେ', ଏବଂ 'ସ୍ୱାହା' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତିନିଟି ଅଫରିଂ କରି, ଘୃତ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର କାଷ୍ଠ ଦ୍ୱାରା ଶିବାନ୍ୱୟ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ ଶିବାଗ୍ନି ସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି; ଏଠାରେ ଶିବଙ୍କ ପୀଠ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରି, ଦୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିରା ଦିଅଯାଉଛି, ଏବଂ ଉତ୍ତମ ଭାବରେ ହୋମ କ୍ରିୟା କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଯଜ୍ଞ କାଷ୍ଠ ପାଳାଶ ବୃକ୍ଷର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉଚିତ ପ୍ରକାରର ହେବା ଦରକାର, ସେଗୁଡିକ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, ସିଧା, ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଶୁଷ୍କ ନୁହେଁ, ଚାମ୍ଡି ଅପରିସ୍କୃତ, ଦୋଷ ହୀନ ଏବଂ ସମାନ ଆକାରର ହେବା ଉଚିତ। ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଏହି କାଷ୍ଠ ଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, କିମ୍ବା ହାତର ଲମ୍ବା ହେବା ଉଚିତ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏପରେ ଘୃତର ଏକ ଅଂଶ, ଦୂର୍ବା ଘାସ ପତ୍ର ଭଳି ଆକୃତିର, ଚାରି ଅଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଅର୍ପଣ କରି, ଏକ ଧାନ୍ୟ ଦାଣ୍ଡା ପରି ଖାଦ୍ୟ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଫୁଲା ଚାଉଳ, ଆଲସି ଦାଣ୍ଡା, ଯବ, ତିଳ ଏବଂ ଖାଇବା, ଚାଟିବା, ଶୋଷିବା ଖାଦ୍ୟ, ଘୃତ ସହିତ ମିଶାଇ ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲେ ଅର୍ପଣ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ସେଠାରେ ଦଶ, ପାଞ୍ଚ, କିମ୍ବା ତିନି ଅଫରିଂ, କିମ୍ବା ଏକ ଅଫରିଂ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଉଛି। ଘୃତ ଅଫରିଂ ମଣ୍ଡା ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ମଣ୍ଡା ନଥିଲେ ହାତରେ, ଦିବ୍ୟ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଋଷିଙ୍କ ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ ମାତ୍ର ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅର୍ଥରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତିନି ଅଫରିଂ ଆଉ ଦିଆଯାଉଛି। ଏପରେ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଘୃତରେ ମଣ୍ଡା ପୂରି, ତାର ଶିର୍ଷ ଉପରେ ଫୁଲ ରଖି, ମଣ୍ଡାକୁ ତଳଦିଆଯାଉଛି। ଦର୍ଭା ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ମୂଳ ଉପରେ ଯୋଗ ହାତରେ ଉଠାଇ, ଯବ ଦାଣ୍ଡା ପରି ଘୃତ ଧାରା ଦିଅଯାଉଛି, 'ଵୌଷଟ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି। ଏପରି ଅଫରିଂ ଶେଷ ହେଲେ, ପୂର୍ବ ଭଳି ଶିରା ଦିଅଯାଉଛି; ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ କରି, ଯଜ୍ଞାଗ୍ନିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିକୁ ବିଦାୟ କରି, ନାଭିରେ ପୂଜା କରି, ପ୍ରତିଦିନ ଉପକରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣି, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଉଚିତ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରଣ ଏବଂ ମନର ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଉପକରଣ ଏବଂ ଆବରଣ କାଷ୍ଠ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ପାତ୍ରଗୁଡିକୁ ଦୁଇ-ଦୁଇ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା କରି, ଶିରା ପାତ୍ରକୁ ପବିତ୍ର କରି ଜଳ ଦିଅଯାଉଛି। ଜଳ ପାତ୍ରକୁ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ରଖି, ଜଳ ଭରି, ଘୃତ ସଂସ୍କାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ମାଳା ଏବଂ ମଣ୍ଡାକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ ଗଭ୍ରାଣ, ଜନନ, ଚୁଡାକରଣ ଆଦି ଶିବାନ୍ୱୟ କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କରି, ନୂତନ ଅଗ୍ନିରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ତିନି ଚରଣ, ସାତ ହାତ, ଚାରି ଶିଂ, ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ, ମଧୁ-ବର୍ଣ୍ଣ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଜଟା ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଶିର ମାନି ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଗ୍ନି ଲାଲ ରଙ୍ଗର, ଲାଲ ବସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଲାଲ ଉଙ୍ଗନ୍ତ, ମାଳା ଏବଂ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଜନେଉ ଏବଂ ତିନି ଦୂର୍ନୀ ଧାରଣ କରିଛି। ଏହି ଅଗ୍ନି ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଡାହା ହାତରେ ମଣ୍ଡା, ଚମଚ, ବର୍ଛ, ତାଳପତ୍ର ପଙ୍ଖା, ଘୃତ ପାତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଧରିଛି। ଏଭଳି ଜନନ କ୍ରିୟାରେ ଅଗ୍ନିର ରୂପ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଜନନ କ୍ରିୟା ସଂପାଦନ କରି, ଜନନ ଦୂଷ୍ୟତା ଦୂର କରି ଅଞ୍ଜଳିକୁ ପବିତ୍ର କରିବା ଉଚିତ; ନାମକରଣ କ୍ରିୟା ନ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିର ମୁଖକୁ ଶିବାଗ୍ନି ପରି ଦୀପ୍ତ କରି, ପ୍ରଥମେ ଅଫରିଂ କରି, ପିତୃ କ୍ରିୟା, ଚୁଡାକରଣ ଏବଂ ଦୀକ୍ଷା କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଅପ୍ତୋର୍ୟାମ ଯଜ୍ଞ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରିୟା କରି, ତା'ପରେ ଶୁଦ୍ଧି କ୍ରିୟା ଏବଂ ଘୃତ ସହିତ ଅଫରିଂ କରି, ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ ଅଫରିଂ କରିବା ଉଚିତ। 'ରଂ' ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିରା ଦିଅଯାଉଛି, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଲୋକପତି ଏବଂ ଦିଗପାଳଙ୍କ ପାଇଁ ଅଫରିଂ କରିବା ଉଚିତ। ଅସ୍ତ୍ର ଚତୁର୍ଦିଗରେ ତିଆରି କରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜା କରି, ଧୂପ, ଦୀପ ଆଦି ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳନ କରିବା ଉଚିତ। ଘୃତ ପୂର୍ବକ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ଆସନକୁ ପୁନଃ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ପୂର୍ବ ଭଳି ଆବାହନ କରିବା ଉଚିତ। ଦେବ ଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣାହୁତି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ନିଜ ଆଶ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଗ୍ନି କ୍ରିୟା ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଶିବରେ ନିସ୍ତା ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ; ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପ୍ରକ୍ରିୟା ନାହିଁ। ଶିବାଗ୍ନିର ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଭସ୍ମ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଉଚିତ। ବା ବିବାହ ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ, ପବିତ୍ର ଏବଂ ସୁଗନ୍ଧିତ, କିମ୍ବା ହଳଦି ଗାଈର ଗୋବର, ଆକୃତିଶୀଳ, ଆକାଶରୁ ପଡ଼ୁଥିବା ଦିଆଯାଉଛି। ଏହା ଅତି ଆର୍ଦ୍ର, କଠିନ, ଦୁର୍ଗନ୍ଧ, ଶୁଷ୍କ ନୁହେଁ; ଉପର ତଳ ଅଂଶ ଫେଲାଇ, ପଡ଼ିଥିଲେ ତାକୁ ନେବା ଉଚିତ। ଏହାକୁ ଏକ ଗୁଡ଼ାରେ ପରିଣତ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବାଗ୍ନିରେ ଫେଙ୍ଗିବା ଉଚିତ; ଅପକ୍ୱ କିମ୍ବା ଅତିପକ୍ୱ ଭସ୍ମ ଫେଲାଇ, ଧଳା ଭସ୍ମ ନେବା ଉଚିତ।