ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତିମୟ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିବାଗ୍ନି ହୋମର କଥା ଆମେ ଶୁଣିବା। ବିଧିମାନ୍ୟ ଅନୁସାରେ, ଯଦି ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଆଣିବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ଅଗ୍ନିକୁ ସମ୍ମାନ ସହ ଆଣି, ତିନିବାର ପରିକ୍ରମା କରି ଅଗ୍ନିକୁ କୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିର ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଯୋନିପଥ ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ନିଜ ପାଖରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଦକ୍ଷ ଉପାସକ, ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ନାଭିରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଭାବେ ରଖି, ଏହାକୁ ତରଙ୍ଗ ଭଳି ଉଦ୍ଭାସିତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଉଦ୍ଭାସନ ପରେ, ଉପାସକ ବାହ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଏକ ଡିସ୍କ ଆକାରରେ ବିଲିନ ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଘୃତ ଶୁଧିର ପୂର୍ବ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଧ୍ୟାନ ଜାରି ରଖିବା ଉଚିତ। ନିଜ ଉପାସନା ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବର ଆରାଧନା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଉଚିତ। ଘୃତରେ ମନ୍ତ୍ର ବସାଇ, 'ଗୋ' ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ, ସୁନାର କଟୋରା ଓ କୁହୁଡ଼ି ନେଇ, ଯେଉଁ କୁହୁଡ଼ି କଞ୍ଚା, ଲୋହା କିମ୍ବା ପଥରର ନୁହେଁ। ବା, କୁହୁଡ଼ି ବିଦିପ୍ରଦ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଠ, କିମ୍ବା ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏକ ଅବିଭ୍ରାନ୍ତ ପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦାଯାଇପାରିବ। ଦର୍ଭା ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼ି, ଅଗ୍ନିରେ ଶୀତଳ କରି, ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଶିବ ଅନୁଷ୍ଠାନରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଚିଡ଼ି ଦେଇବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିଶୁଧି ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆଠ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ: 'ଭ୍ରୁଁ', 'ସ୍ତୁଁ', 'ବ୍ରୁଶ୍ରୁଁ', 'ପୁଁଡ୍ରଁ', 'ଦ୍ରଁ' ଓ ଅନ୍ୟ ମନ୍ତ୍ର। ଅଗ୍ନିର ସାତ ଜିହ୍ୱା ପାଇଁ ସାତ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଅଛି; ମଧ୍ୟ ଜିହ୍ୱା 'ତ୍ରିଶିଖା' ନାମରେ ଅନେକ ଆକାରର। ଏହି ଜିହ୍ୱାଗୁଡିକ ହେଉଛି: ରକ୍ତା (ଲାଲ), ଆଗ୍ନେୟୀ (ଅଗ୍ନିର), ନୈରୃତୀ (ନିରୃତିର), କୃଷ୍ଣା (କଳା), 'ସୁପ୍ରଭା', ଏବଂ 'ମରୁତ୍ଜିହ୍ୱା' ଅଟୁଟ ଅଭାସରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୀଜମନ୍ତ୍ର ପରେ 'ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଘୃତ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଜିହ୍ୱାମନ୍ତ୍ର ଦେଇ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିହ୍ୱାକୁ ଅନୁକ୍ରମରେ ଅଫରିଂ କରିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟ ଅଫରିଂ ପାଇଁ 'ରଁ', 'ବହ୍ନୟେ', 'ସ୍ୱାହା' ଦ୍ୱାରା ତିନି ଅଫରିଂ ଦେଇ, ଘୃତ କିମ୍ବା ପବିତ୍ର କାଠ ଦ୍ୱାରା ଚିଡ଼ି ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏପରେ, ଶିବାଗ୍ନି ସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି; ଏଠି ଶିବର ଆସନରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଦେବତାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରି, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଶିବର ପୂଜା, ଦୀପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିଡ଼ି ଦେଇ, ଶୁଭ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ପଳାଶ କାଠ ବା ଅନ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ କାଠ, ବାରୋ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, ସିଧା, ଅସୁକ୍କା, ଚାମଡ଼ି ଅଟୁଟ, ଦୋଷ ନଥିବା, ଏକାକାର; ବା ଦଶ ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା, କିମ୍ବା ହାତର ଲମ୍ବା ହୋଇପାରିବ। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନିରେ ଅଫରିଂ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରେ, ଦୁର୍ବା ଘାସର ତଳ ଭଳି ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଳ ଲମ୍ବା ଘୃତ ଦେଇ, ଏକ ଧାନ ଦାଣ୍ଡା ନିମିତ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ମୁଁଡ଼ ଚାଉଳ, ଆଳି ଦାଣ୍ଡା, ଯବ, ତିଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଯାହା ଖାଇବା, ଚାଟିବା, ଚୁଷିବା ଯୋଗ୍ୟ, ଘୃତ ମିଶ୍ରିତ ଦେଇପାରିବା। ଏଠି, ଦଶ, ପାଞ୍ଚ, ତିନି କିମ୍ବା ଏକ ଅଫରିଂ ଦିଆଯାଇପାରିବ। ଘୃତ କୁହୁଡ଼ି କିମ୍ବା ହାତରେ, ଦିବ୍ୟ କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପାତ୍ରରେ, ଦୃଷ୍ଟିଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳ ଦେଇ ଅଫରିଂ କରିପାରିବା। ଏକ ଦ୍ରବ୍ୟ ମାତ୍ର ଥିଲେ, ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ଦିଆଯାଇପାରିବ; ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପାଇଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତିନି ଅଫରିଂ ଆଉ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏପରେ, ବିଶେଷ ଶୁଧିତ ଘୃତ କୁହୁଡ଼ିରେ ଭରି, ତାର ଶିରାରେ ଫୁଲ ରଖି, କୁହୁଡ଼ିକୁ ତଳକୁ ଧରିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଭା ଘାସ ଦ୍ୱାରା ଢାକି, ମୂଳ ଉପରେ ଯୋଡ଼ା ହାତରେ ଉଠାଇ, ଯବ ଦାଣ୍ଡା ଭଳି ଏକ ଧାରାରେ ଅଫରିଂ କରି 'ଵୌଷଟ୍' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଅଫରିଂ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ପୂର୍ବର ଭଳି ଚିଡ଼ି ଦେଇ, ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ଅଗ୍ନିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିକୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ନାଭିରେ ପୂଜା କରି, ଦୈନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ଆଣି ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ମନର ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନିକୁ ଉଚିତ ବିଧିରେ ପୂଜା କରି, ଫୁଏଲ ଓ ଆବରଣ କାଠ ରଖିବା ଉଚିତ। ପାତ୍ରଗୁଡିକୁ ଯୁଗଳରେ ରଖି, ଶିବ ପୂଜା କରି, ଚିଡ଼ି ଦେଇ ପୂଜା ଯାତ୍ରା କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଜଳପାତ୍ର ରଖି, ଜଳ ଭରି, ଘୃତ ପୂଜା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ମାଳା ଓ କୁହୁଡ଼ି ଶୁଧି କରିବା ଉଚିତ। ତଦନ୍ତର, ଗର୍ଭଧାରଣ, ଜୀବନ୍ତି, ଚୁଡ଼ାକରଣ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଲଗା ଭାବେ ଦେଇ, ନବ-ଉତ୍ପାଦିତ ଅଗ୍ନିରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଗ୍ନିକୁ ତିନି ପାଦ, ସାତ ହାତ, ଚାରି ଶଙ୍ଖ, ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ, ମଧୁର ରଙ୍ଗ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଝଟା ଓ ଚନ୍ଦ୍ର ଶିରୋମଣି ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଲାଲ ରଙ୍ଗରେ, ଲାଲ ପୋଶାକ ଓ ଲାଲ ଉଙ୍ଗନ୍ତ, ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ, ଉପବୀତ ଓ ତିନି ଦୂତିରେ ମଣିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ, ଦକ୍ଷିଣ ହାତରେ କୁହୁଡ଼ି, ଚମଚ, ଅଣ୍ଡା, ତାଳପତ୍ର ପଙ୍ଖା, ଘୃତ ପାତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଧରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜନ୍ମ ଆକାରରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଜନ୍ମ କ୍ରିୟା କରି, ଜନ୍ମ ଦୂଷିତି ଦୂର କରି, ସ୍ଥଳ ଶୁଧି କରି, ନାମକରଣ ନ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିର ମୁଖକୁ ଶିବାଗ୍ନି ଭଳି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କରି, ପ୍ରଥମେ ଅଫରିଂ ଦେଇ, ପିତୃ କ୍ରିୟା, ମୁଣ୍ଡନ ଓ ଦীক্ষା କରିବା ଉଚିତ। ଅପ୍ତୋର୍ୟାମ ଯଜ୍ଞ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସମାପ୍ତ କରି, ଶୁଧିକରଣ ଏବଂ ଘୃତ ଓ ସ୍ୱିଷ୍ଟକୃତ ଅଫରିଂ କରିବା ଉଚିତ। 'ରଁ' ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚିଡ଼ି ଦେଇ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶିବ, ଲୋକପତି ଓ ଦିଗପାଳଙ୍କ ପାଇଁ ଅଫରିଂ କରିବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଏଠାରେ ତିଆରି କରି, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅନୁକ୍ରମରେ ପୂଜା କରି, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ପାଇଁ ଅଗ୍ନି ଜଳାଇବା ଉଚିତ। ଘୃତ ଆଗ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦ୍ରବ୍ୟ ତିଆରି, ଆସନ ଆବସ୍ଥାପନ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇପାରିବା।