ଯେଉଁମାନେ ସଦା ହରଙ୍କର ପଦପଦ୍ମକୁ ଅଭିଲାଷା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସଉଭାଗ୍ୟ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଦୀପ୍ତିମାନ ରୂପ, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ବିରାଗୀ ମନ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଶିବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରୁଥିବା ଲୋକ ଏହି ସଂସାରରେ ସାହସ ଓ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଛାଡ଼ି, ମନକୁ କେବଳ ଶିବଙ୍କୁ ନିର୍ମୁଖ କରି, ଜେଉଁଠି ନିଜ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କୁ ଚାହାଯିବ, ସେଠି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶିବପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କାରଣ, ଜୀବନ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଚାଲିଯାଏ, ଯୌବନ ଦ୍ରୁତ ଶେଷ ହୁଏ, ରୋଗ ବି ଦ୍ରୁତ ଆସିଯାଏ। ତେଣୁ, ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ, ପିନାକଧାରୀ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡିକ ଦୃଢ଼ ଅଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଶିବପୂଜା ସମାନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଧର୍ମ ନାହିଁ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଜାଣି, ମନୁଷ୍ୟ ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଦ୍ୱାରପୂଜା, ପଟପୂଜା ଓ ଗଣପୂଜା ସହିତ ସଦାଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ସବୁବେଳେ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ସମ୍ଭବ ହୁଏ, କ୍ଷମା ସମୟରେ, ନିଜେ କିମ୍ବା ଏକ ଗଣକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଅନୁକ୍ରହ ଦାତା ଗଣଙ୍କୁ ନିୟମିତଭାବେ ଅର୍ପଣ କରି, ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର ସହିତ ବାହାରେ ଗଲେ, ଉଚିତ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଦଢ଼ିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଭୋଗ ଓ ପାନୀୟ ଦେଇ, ମହାବେଦୀରେ ପୂର୍ବଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଯେଉଁ ଭୋଗ ଓ ବସ୍ତୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଛି, ସେସବୁ ଅଂଶ ଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ହୋମ କରି, ଶେଷ ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଠିକ୍ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଶିବ ଆଦେଶ ଅନୁସାରେ ପ୍ରତିଦିନ ଉତ୍ସବ କରିବା ଉଚିତ, ବଡ଼ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ ପାତ୍ରରେ ଲାଲ କମଳ ଦେଇ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ସେଠି ଦିବ୍ୟ ପାଶୁପତାସ୍ତ୍ରକୁ ଆହ୍ୱାନ ଓ ପୂଜା କରି, ଶିବପାତ୍ରଟି ଏକ ଶୁଭ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଅସ୍ତ୍ରର ରୂପ ରଖି, ଚମକୁଥିବା ଦଣ୍ଡ ଧରି, ମନ୍ଦିର ବାହାରେ ଶୁଭ ସଙ୍ଗୀତ ଧ୍ୱନି ସହିତ ଯିବା ଉଚିତ। ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସବ, ଦୀପ, ପତାକା ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ ତିନିବାର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରିବା ଉଚିତ—ନ ଅତି ତ୍ୱରା, ନ ଅତି ଦେରି। ଏପରି ମହାବେଦୀକୁ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ଦ୍ୱାରରେ ହାତ ଜୋଡି ଦଢ଼ି, ପୁନି ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଭିତରେ ନେଇ ଶେଷ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବବର୍ଣ୍ଣିତ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ଏଠାରେ ଆଠଟି ପୁଷ୍ପ ନେଇ, ପୂଜା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ। ଏବେ ମୁଁ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ବିଧି ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି—ସେଠି ଅଗ୍ନି ଗଡ଼ିବା ପାଇଁ ଗଡ଼ା, ଭୂମି, ବେଦୀ କିମ୍ବା ଲୋହା ଓ ନୂଆ ଶୁଭ ମାଟିର ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିଯାଏ। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ଠିକ୍ ଭାବରେ ତିଆରି କରି, ସେଠି ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜି ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିକୁ ଦୁଇ ହାତ ଚଉଡ଼ା କିମ୍ବା ଏକ ହାତ ଚଉଡ଼ା କରି, ବୃତ୍ତ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ଭୁଜ ଆକୃତିରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଏକ ମଣ୍ଡଳ ବେଦୀ ମଧ୍ୟ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନିକୁ ଚଉଡ଼ା ଓ ଗଭୀର କରି, ମଧ୍ୟରେ ଆଠପତ୍ରୀ କମଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଉଚ୍ଚତା ଚାରି ଆଙ୍ଗୁଠି କିମ୍ବା ଦୁଇ ଆଙ୍ଗୁଠି ହେବା ଉଚିତ। ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ହାତ ଚଉଡ଼ାର ଦୁଇଗୁଣା, କମରୁ ଉପରକୁ ଯିବ ନାହିଁ। ମଧ୍ୟଭାଗ ମଧ୍ୟମ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦ୍ୱାରା ମାପିବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ହାତକୁ ଚବିଶି ଆଙ୍ଗୁଠି ରୂପେ ଦେଖନ୍ତି। ଏଠି ତିନି, ଦୁଇ କିମ୍ବା ଏକ ମେଖଳା ରହିପାରେ। ଏହାକୁ ମୃଦୁ, ଶ୍ଲିଷ୍ଟ ଓ ଦୃଢ଼ ମାଟିରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଅଞ୍ଜିର ଗଛର ଶାଖା କିମ୍ବା ହାତୀର ଆଧାର ଭଳି ଆକୃତି ଦେଇ। ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମେଖଳା ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ହେବା ଉଚିତ, ଅଗ୍ନିଠାରୁ କିଛି ତଳକୁ ଓ ମୃଦୁ ମୁଖ ରଖିବା ଉଚିତ। ମେଖଳାକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ମୁହଁ କରି ଅଲ୍ପ ଖୋଲା ରଖିବା ଉଚିତ। ବେଦୀର ଉଚ୍ଚତା ପାଇଁ କୌଣସି ନିୟମ ନାହିଁ—ମୃଦୁ କିମ୍ବା ବାଲୁକା ହୋଇପାରେ। ବୃତ୍ତକୁ ଗୋବର ଓ ପାଣିରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ପାତ୍ରର ମାପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ନୁହେଁ। ଅଗ୍ନିକୁ ମାଟିରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ବେଦୀକୁ ଗୋବର ଓ ପାଣିରେ ଲେପିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ କରି, ପାତ୍ରକୁ ଉତ୍ତାପିତ କରି ଅନ୍ୟ ଜଳ ଛିଟିବା ଉଚିତ। ପରେ ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ନାନ ପରେ, ଦର୍ଭା କିମ୍ବା ପୁଷ୍ପରେ ଅଗ୍ନିର ଆସନ ତିଆରି କରି, ପୂଜା ଓ ହୋମ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଉପକରଣ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ଧୋଇବା ଦ୍ରବ୍ୟ ଧୋଇ, ମଣି, କାଠ କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରର ଉପକରଣ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଅନ୍ୟ ଉପଯୋଗ୍ୟ ଅଗ୍ନି ଆଣି, ସମ୍ମାନ ସହିତ ତିନିଥର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନି ବୀଜମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଯୋନିମାର୍ଗ କିମ୍ବା ନିଜ ପ୍ରତି ମୁହଁ କରି ଅଗ୍ନିକୁ ଆସନରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ଦକ୍ଷ ଜନ ଅଗ୍ନିକୁ ନିଜ ନାଭିରେ ରଖିଥିବା ପରି, ତାହାଠାରୁ ଚିଙ୍ଗାରି ଭଳି ବାହାରୁଥିବା ଭାବେ, ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ବାହ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଚକ୍ରାକାର ଭାବରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଘୃତ ପରିଶୁଧ୍ଧି ପୂର୍ବରୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବର ଆକୃତି ପୂଜା କରି, ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ କ୍ରମେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ମନ୍ତ୍ର ଘୃତରେ ରଖି, ଗୋମାତା ମୁଦ୍ରା ଦେଖାଇ, ସୁରାଳି ଉଠାଇବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଗୁଡିକ ସୁନାର ହେବା ଉଚିତ, କାଞ୍ଚ, ଲୋହା କିମ୍ବା ପାଥରର ନୁହେଁ। କିମ୍ବା ଯଜ୍ଞ କାଠ, ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ କାରିଗର ମନ୍ଦିରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, କିମ୍ବା ପବିତ୍ର ଗଛର ଅଭଙ୍ଗ ପତ୍ରରୁ ତିଆରି ହୋଇପାରେ। ଦର୍ଭା ଯୋଗେ ସେଗୁଡିକୁ ଯୋଡ଼ି, ଅଗ୍ନିରେ ଉତ୍ତାପିତ କରି, ପୁନି ଛିଟା ଦେଇ, ନିଜ ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ, ପ୍ରଥମେ ଶିବକୁ ସମ୍ପୂଜିତ କରିବା ଉଚିତ। ଅଗ୍ନି ପରିଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ଆଠଟି ବୀଜମନ୍ତ୍ର—‘ଭ୍ରୁଁ’, ‘ସ୍ତୁଁ’, ‘ବ୍ରୁଶ୍ରୁଁ’, ‘ପୁଁଡ୍ରଁ’, ‘ଦ୍ରଁ’ ଇତ୍ୟାଦି ଅନୁକ୍ରମରେ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ।