ଏକ ସମୟର କଥା, ଶିବଭକ୍ତିର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଶିବପୂଜା ପାଇଁ ଆରମ୍ଭରୁ ଅନ୍ତ ଯାଏଁ ଯଥାପ୍ରକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଆଗେ, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ସୁନ୍ଦର ପାତ୍ରପାତ୍ରୀ ଏବଂ ଥାଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ କୁହାଯାଉଥିଲା। ମହେଶ୍ୱର, ଶିବଙ୍କ ନିବାସ ଏକ ରାଜପ୍ରସାଦ ପରି ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଉଥିଲା, ଯାହା ବାସ୍ତୁଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ହେବା ଉଚିତ। ସେହି ନିବାସର ଚାରିପାଖରେ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରକୀରା, ପାହାଡ଼ ଭଳି ଦ୍ୱାର, ଅନେକ ମଣିରାତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ, ସୁନା ଦ୍ୱାରପଟି ଥିବା ଦରକାର। ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ଜାମ୍ବୁ ସୁନାରେ ତିଆରି, ଶତାଧିକ ରତ୍ନଖମ୍ବ ଦ୍ୱାରା ଘିରା, ମୁକ୍ତାମାଳାର ଛତା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ଏବଂ ତୋରଣ କୋରାଳ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ। ଏଠାରେ ସୁନାର ଦିବ୍ୟ ମୁକୁଟ ଥିବା, କଳଶ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ରାଜାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ରାଜପ୍ରସାଦ ଏବଂ ରାଜପଥ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଉଚ୍ଚ ଦୁର୍ଗ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଚାରିଦିଗରେ ଉତ୍ତମ ଆସନ ଏବଂ ଉପସ୍ଥାନ ରଖାଯାଉଥିଲା, ମଧ୍ୟ ଦିଗରେ ବି ଅନ୍ତଃପ୍ରକୀରା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏଠାରେ ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ନୃତ୍ୟ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ ରେ ପାରଙ୍ଗତ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ, ଫ୍ଲୁଟ୍ ଏବଂ ବୀଣା ରେ ଦକ୍ଷ ପୁରୁଷମାନେ ଉପସ୍ଥିତ। ବୀର ରକ୍ଷକମାନେ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ; ଅନେକ ଫୁଲବାଗିଚା ଏବଂ ଅନେକ ଝିଲି ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୋଭିତ। ଚାରିଦିଗରେ ଦୀର୍ଘ ଜଳାଶୟ ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ବେଦ, ବେଦାନ୍ତ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀମାନେ, ଶିବ ଉପଦେଶରେ ନିଷ୍ଠା ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଶିବ ଆଶ୍ରମରେ ଭକ୍ତମାନେ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ, ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଉଥିଲା—ଶାନ୍ତ, ହସୁଥିବା, ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭରିଥିଲେ। ଶୈବ ଏବଂ ମହେଶ୍ୱର, ଦ୍ୱିଜାତି ମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, ଏହି ଶିବ ନିବାସ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓ ବାହ୍ୟ ଦୁହିଁ ଦିଗରେ ନିର୍ମିତ ହେଉଥିଲା। ଏହି ନିବାସ ପାହାଡ଼, ବନ, ନଦୀ, ମନ୍ଦିର, କ୍ଷେତ୍ର, ଶୁଭ ଘର, ପଥର, କାଠ, ଇଟ, କିମ୍ବା କେବଳ ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ହେବା ଦରକାର; ଧନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ, ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ନ୍ୟାୟପୂର୍ବକ ଅର୍ଜିତ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଯଦିଓ ଅନ୍ୟାୟ ଧନ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ତଥାପି ଭକ୍ତି ଥିଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ, କାରଣ ଭଗବାନ ଭକ୍ତଙ୍କ ଭାବରେ ବନ୍ଧିତ। କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ନଥିଲେ, ନ୍ୟାୟ ଧନ ଦ୍ୱାରା କରାଯିବା ପୂଜାରେ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ; ଏଠିରେ ଭକ୍ତି ହିଁ କାରଣ। ଯେଉଁ ଦିନ ଭକ୍ତିରେ କିଛି କରାଯାଏ, ଧନୀ କିମ୍ବା ଗରିବ, ତାହାର ଫଳ ସମାନ। ଅଳ୍ପ ଧନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିରେ କରିବା ଦରକାର, ଅଧିକ ଧନ ଥିଲେ ଭକ୍ତି ନଥିଲେ କିଛି କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। ଭକ୍ତି ବିନା ଶିବଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଦେଇ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ମିଳେନାହିଁ। କଠୋର ତପସ୍ୟା କିମ୍ବା ବଡ଼ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ନଗର ପ୍ରାପ୍ତି ନାହିଁ, ଶିବ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମ୍ଭବ। ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଅତି ଗୁପ୍ତ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ, ଏହି ବିଷୟରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଶିବମନ୍ତ୍ର ଜପ, ଧ୍ୟାନ, ହୋମ, ଯଜ୍ଞ, ତପ, ଅଧ୍ୟୟନ, ଦାନ, ସମସ୍ତ ଶିକ୍ଷା—ଏହା ସବୁ ଭିତର ଭାବ ପାଇଁ; ଏଠିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଭକ୍ତି ବିନା କିଛି କରିଲେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ; ଭକ୍ତି ଥିଲେ କିଛି ନ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତି ମିଳେ। ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ହଜାର ଚାନ୍ଦ୍ରାୟଣ ବ୍ରତ, ଶତ ପ୍ରାଜାପତ୍ୟ କ୍ରିୟା, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ମାସିକ ଉପବାସ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ। ଭକ୍ତି ବିନା ଲୋକେ ଏହି ତପସ୍ୟା କରି ଛୋଟ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି; ଭକ୍ତି ଥିଲେ ସତ୍ୟ ଭାବରେ ମୁକ୍ତି ଲଭ୍ୟ। ସତ୍ୱ ଗୁଣର କାର୍ଯ୍ୟ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଯୋଗୀମାନେ ସତ୍ୱରେ ବସିଥାନ୍ତି। ରଜୋଗୁଣ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥାଏ। ତମୋଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଦାନବ, ରାକ୍ଷସ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଲୋକେ ଲୋକିକ ଲାଭ ପାଇଁ ପୂଜା କରନ୍ତି। ଭକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି, ତମ, ରଜ, ସତ୍ୱ ଯେଉଁ ଭାବ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯିଏ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ, ତାହାର ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। ଭକ୍ତି ଏକ ନାଉ ପରି, ଅପରାଧର ସମୁଦ୍ରରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥାଏ; ଭକ୍ତି ଥିଲେ ରଜ କିମ୍ବା ତମ ଦରକାର ନାହିଁ। ଅତି ନିମ୍ନ ଜନ୍ମ, ଅତି ପତିତ, ଅଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ଲୋକ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଶିବଙ୍କୁ ଶରଣ ନେଇଥାଏ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦେବ ଦାନବ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଯୋଗ୍ୟ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ଭକ୍ତି ବିନା କୌଣସି ଫଳ କେଉଁଠି ମିଳେନାହିଁ। ଏବେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଅତି ଗୁପ୍ତ ଉପଦେଶ କହିବି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ବେଦ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ବାକ୍ୟ ଶୁଣ: ଯଦି କୌଣସି ଲୋକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହତ୍ୟା, ମଦ୍ୟପାନ, ଚୋରି, ଗୁରୁପତ୍ନୀ ଗମନ, ମାତାପିତା ହତ୍ୟା, ବୀର ହତ୍ୟା କିମ୍ବା ଗର୍ଭ ନାଶ କରିଥାଏ— ଏହି ସମସ୍ତ ପାପରୁ ଶିବ, ସର୍ବକାରଣ, ନିଜ ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ, ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ। ଏହିପରି, ପତିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟାରେ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର; ଯଦି ଭକ୍ତି ଥାଏ, ଏକା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବ ନାହିଁ—ଭିକ୍ଷା ଖାଇ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟମିତ କରି। ବଡ଼ ପାପ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଭକ୍ତି ଏବଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ, ସେ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଯାଏ। ପାଣି, ପବନ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କଠୋର ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଏକମାତ୍ର ଶିବଲୋକ ସାଉଁଯୋଗ ମିଳେନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଯିଏ ଏକଥର ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତି ଏବଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ଶିବଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଥାଏ, ଶିବମନ୍ତ୍ରର ମହିମାରୁ। ତପସ୍ୟା, ଯଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଧନ ଦାନ ମଧ୍ୟ ଶିବ ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜାର ଏକ ଭାଗ ମଧ୍ୟ ସମାନ ନୁହେଁ।