ଭକ୍ତିଭାବରେ ଏହି ପୂଜା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ନନ୍ଦୀଙ୍କର ଉପାସନା ସହିତ, ଯିଏ ଅନ୍ତଃପୁରର ନାଥ ଭାବେ ପୂଜିତ, ସମସ୍ତ ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ଏବଂ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ନନ୍ଦୀ ମୃଦୁସ୍ଵଭାବୀ, ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ତିନିଟି ଚକ୍ଷୁ, ଚାରିଟି ହାତ ଥିବା, ଏବଂ ହାତରେ ଜ୍ଵାଳାମୟ ତ୍ରିଶୂଳ, ମୃଗ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି ଅଧିପତି ଭାବେ ବିରାଜମାନ। ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳ ବା ହରିଙ୍କର ମୁହଁ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରର ଉତ୍ତର ଦିଗରେ, ବାୟୁତନୟା, ନନ୍ଦୀଙ୍କ ଭାର୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହିଠାରୁ ମାତା ସୁୟଶାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ପୂଜିବାକୁ କହାଯାଏ, ଯିଏ ନିୟମନିଷ୍ଠ, ପଦପଦ୍ମ ଶୋଭାୟ ଲଗ୍ନ ଓ ସଦ୍ଗୁଣମୟ। ଏହି ପୂଜା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅନୁମତି ମିଳେ। ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପୂଜା କରି, ପୂଜା ଶେଷ ହେଲେ ଦ୍ରବ୍ୟ ହଟାଇ, ଲିଙ୍ଗକୁ ପୁନଃ ପରିଷ୍କାର କରି, ମୁଣ୍ଡରେ ଫୁଲ ରଖି ଶୁଧ୍ଧି କରାଯିବ। ଏହାପରେ ମଞ୍ଜରୀ ଧାରଣ କରି, ମନ୍ତ୍ରର ଶୁଧ୍ଧି ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ହଟାଇବାକୁ କୁହାଯାଏ। ପରେ ଆସନ, ପୀଠ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସମବେଶ କରି ସୁସଜ୍ଜିତ କରିବା, ଏବଂ ଭୂମି ତଳେ ଶୁଭ୍ର କଳ୍ପିତ କଳାବର୍ଣ୍ଣୀ ଧାରଣୀଶକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବାର ବିଧି ରହିଛି। ତାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଅନନ୍ତ, ପଞ୍ଚ ଫଣା ଥିବା ଶୁଭ୍ର ନାଗକୁ ଦେଖିବାକୁ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କ ମୁଖ ଆକାଶ ଚାଟୁଛି। ଏହି ଶକ୍ତି ଉପରେ ଚାରିପାଏର ମଞ୍ଚ, ଯାହା ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ ଓ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟ ଭିତିରେ ଅଟୁଟ। ଏହି ଚାରି ଭିତିର ରଙ୍ଗ ଅନୁକ୍ରମେ ଧଳା, ଲାଲ, ହଳଦିଆ ଓ କଳା, ଦିଗ ଅନୁସାରେ ବିନ୍ୟାସିତ। ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟ ତତ୍ତ୍ୱ ପୂର୍ବ ଠାରୁ ଉତ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିନ୍ୟାସ କରାଯାଏ। ଏହି ଆସନର ଅଙ୍ଗ ରାଜମୌଳି ମଣିର ଦ୍ରବ୍ୟ ପରି କଳ୍ପନା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମାସନ ତାହାର ଆବରଣ। ଏହି ପଦ୍ମର ଆଠଟି ପାଖୁଡ଼ି ରହିଛି, ଯାହା ଅଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି, ଅଣିମା ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ; ତାଳି ରୁଦ୍ର ଓ ବାମଶକ୍ତିମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁକ୍ରମିତ। ମଞ୍ଜରୀ ଭିତରେ ଏହି ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ଉପସ୍ଥିତ, ଉନ୍ମନୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ। ଅନ୍ତଃପାତ୍ର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବୈରାଗ୍ୟ, ତାଣ୍ଡ ଶିବତ୍ୱ ଜ୍ଞାନର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତି। ଏଠାରେ ମୂଳ ଶିବ ଓ ଧର୍ମର ତତ୍ତ୍ୱ ତିନି ଚକ୍ରର ଅନ୍ତିମ ଅଂଶରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ତିନି ଚକ୍ର ଉପରେ ଆତ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ ଆସନ ଭାବେ ବିନ୍ୟାସିତ। ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ଶୁଭ୍ର ଓ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନମୟ ଆସନ ପିଛାଇ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ ଆବାହନ, ସ୍ଥାପନ, ସଂରକ୍ଷଣ, ଦର୍ଶନ ଓ ପ୍ରଣାମ ଭିନ୍ନ ମୁଦ୍ରାରେ କରିବା ନିୟମ। ତାପରେ ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଧୂପ, ଦୀପ, ଦାନ୍ତକାଷ୍ଟ ଦେଇ ଶିବଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ ଦେବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ସମସ୍ତ ବିଧି ଶେଷେ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଓ ବ୍ରହ୍ମାମନ୍ତ୍ର ସହିତ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ଶିବ ଓ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବାକୁ କହାଯାଏ। ଶିବ ଅଚଳ, ଅବିନାଶୀ, ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଦୀପ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର କାରଣ, ସାରତ୍ତ୍ୱ ଓ ପରମ ଆତ୍ମା। ଭକ୍ତମାନେ ସହଜରେ ଦର୍ଶନ କରିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଆଦି ଦେବମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଦେବତା ସାର ଭାବେ ତାଙ୍କୁ ଜାଣନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେ ଅଗୋଚର, ଅନାଦି, ଅନ୍ତହୀନ, ଏହି ସଂସାର ଦୁଃଖର ଔଷଧ। ଏହି ଶିବତ୍ତ୍ୱ ଜଗତ୍ର ନିତ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଏହିପରି ପରମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପଞ୍ଚ ଉପଚାର ଓ ଭକ୍ତିସହିତ ପୂଜିବାକୁ କୁହାଯାଏ। ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଶିବଙ୍କର ମହାମୂର୍ତ୍ତି, ପରମ ଆତ୍ମା। ଅଭିଷେକ ସମୟରେ ଜୟଧ୍ୱନି ସହିତ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଅଭିଷେକ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ—ଘୃତ, ଦୁଧ, ଦହି, ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୂଳ ଓ ଫଳ ରସ, ତିଳ, ସୋରିଷ ଓ ଚାଲିତ ଦ୍ରବ୍ୟ, ଉତ୍ତମ ଶସ୍ୟ, ଯଥା ଯବ, ମାଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ—ସହିତ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ଗରମ ପାଣିରେ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଅନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଚନ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଲାଗିବା ଉଚିତ। ବିଳ୍ୱପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଲିଙ୍ଗରେ ଲଗିଥିବା ଅଳେପ ଓ ଗନ୍ଧ ହଟାଯିବ, ପୁନଃ ପାଣି ଦ୍ୱାରା ରାଜାଙ୍କ ପୂଜା ବିଧିରେ ପୁନଃସ୍ନାନ ଦିଆଯିବ। ଅନୁସାରେ ଗନ୍ଧ ଆମଳକୀ ଓ ହଳଦୀ ଦିଆଯିବ, ପରେ ଜଳରେ ଶୁଧ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ। ଫୁଲ, କୁଶ, ସୁଗନ୍ଧି ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ସହିତ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ଯଦି ଏହି ସମଗ୍ରୀ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ, ତେବେ ଯାହା ମିଳିଥାଏ କିମ୍ବା କେବଳ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳରେ ଦେବଙ୍କୁ ଭକ୍ତିସହିତ ସ୍ନାନ ଦିଆଯିବ। ଏହି ସ୍ନାନ କ୍ରମରେ ପାତ୍ର, ଶଂଖ, ବୃଦ୍ଧିପାତ୍ର, ହାତ, କୁଶ ଓ ଫୁଲରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ପୂଜା କରିବା ନିୟମ। ପବମାନ, ରୁଦ୍ର, ନୀଳ, ତ୍ୱରିତ ହ୍ୟମ୍ନ, ଲିଙ୍ଗ ସୂକ୍ତ ଓ ଅଥର୍ବଶିରସ୍ ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ ଦିଆଯିବ। ଋଗ୍, ସାମ, ପଞ୍ଚ ଶୈବ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହ୍ୟମ୍ନ ଓ ଶିବ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ ଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବ। ଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ଦେବଙ୍କ ପୂଜା ପରି ହେବା ଉଚିତ, କାରଣ ଦୁଇଁଜଣ ଏକାକାର। ଆଦିରେ ଦେବଙ୍କ ପୂଜା ହେଲେ ପରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଏହିପରି କ୍ରମରେ ପୂଜିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଉପାସନାରେ କୌଣସି ପୂର୍ବତା ପରେ ନାହିଁ, ଏଠାରେ ଅର୍ପଣ ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଠାରେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କରାଯିବ। ଶୁଧ୍ଧ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥରେ ଲିଙ୍ଗର ଅଭିଷେକ କରି, ପରେ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଉପବୀତ ଦେଇ ଶୁଷ୍କ କରିବା ନିୟମ। ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନୀୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଗନ୍ଧ, ପୁଷ୍ପ, ଅଳଙ୍କାର, ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ, ପାନୀୟ ଓ ମୁଖଶୁଧି ଦେବା ଉଚିତ। ପୁନଃ ଆଚମନୀୟ ଓ ମୁଖବାସ କରାଯିବ, ତାପରେ ନାନା ପ୍ରକାର ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଶୋଭିତ ଶୁଭ୍ର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧାଯିବ। ଶୁଭ୍ର ଅଳଙ୍କାର, ବିଭିନ୍ନ ମାଳା, ଚାମର, ଚାମରୀ, ଛତ୍ର, ତାଳପତ୍ର ପଙ୍ଖା ଓ ଦର୍ପଣ ଅର୍ପିତ ହେବ।