ପୁରାଣର ଏହି ପବିତ୍ର ଅଧ୍ୟାୟରେ, ଦେବତାଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ କେତେକ ବିଶେଷ ବସ୍ତୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ରତ୍ନ, ଚାଁଦି, ସୁନା, ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥ, ଫୁଲ, ଚାଉଳ, ଫଳ, କୋଳିଆ, ଏବଂ ଦର୍ଭା ଘାସ—ଏହି ସମସ୍ତ ବସ୍ତୁ ହେଉଛି ପୂଜାରେ ପବିତ୍ର ଉପଚାର । ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ଓ ବିଶେଷକରି ପାନୀୟ ଜଳରେ ଠଣ୍ଡା ଓ ମନୋହର ବସ୍ତୁ ଯେପରିକି ଫୁଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ । ପାଦଧୋଇ ପାଇଁ ଜଳରେ ଖସ ଓ ଚନ୍ଦନ, ଚମେଳି, କୋଳ, କପୂର, ବହୁମୂଳ ଓ ତମାଳ ମିଶାଇବା ଉଚିତ୍ । ଆଚମନ ପାଇଁ ଯେଉଁ ପାତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରାଯିବ, ସେଠାରେ ଚୋଟି କରି, ଏହି ସମସ୍ତ ପାତ୍ରରେ ଏଲାଇଚି, କପୂର ଓ ଚନ୍ଦନ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ । ଅର୍ପଣ ପାତ୍ରରେ କୁଶ ଘାସ, ଚାଉଳ, ଯବ, ତିଳ, ଘିଅ, ସୋରିଷ, ଫୁଲ ଓ ଭସ୍ମ ରଖିବା ନିୟମ । ଛିଟା ଦେବା ପାତ୍ରରେ କୁଶ ଫୁଲ, ଯବ, ବହୁମୂଳ, ତମାଳ ଓ ଭସ୍ମ ଠିକ୍ କ୍ରମରେ ଦିଆଯିବା ଚାହିଁଦି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ସ୍ଥାନରେ ମନ୍ତ୍ରକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ବସାଇ, ବାହାରେ କବଚ ପରି ମୁଡ଼ିଦେଇ, ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରିବା ଓ ଗୋମୁଦ୍ରା ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ଉଚିତ୍ । ଛିଟା ପାତ୍ରର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପୂଜା ଉପଚାରକୁ ଛିଟା ଦେଇ, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ କରି, ନିୟମିତ କ୍ରମରେ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଯଦି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଛିଟା ପାତ୍ର ଥାଏ, ତେବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୂଜାରୀ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ଏହିପାତ୍ରରେ ଅର୍ପଣ ଜଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ । ଏହା ପରେ, ଦକ୍ଷିଣ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଭଲ ଭାବରେ ଆହାର ଓ ଅର୍ପଣ ଦେଇ ଶ୍ରୀ ବିନାୟକଙ୍କୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ । ତାପରେ, ଗୃହ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ସୁନା ପାହାଡ଼ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନନ୍ଦୀ ଦେବଙ୍କୁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜିବେ । ସେ ମୃଦୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୁକୁଟଧାରୀ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଚାରି ହାତ ଥିବା, ତେଜସ୍ବୀ ତ୍ରିଶୂଳ, ମୃଗ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦଣ୍ଡ ଧାରଣ କରିଥିବା ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ବିଜ୍ଞାତ । ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଚନ୍ଦ୍ରମାଣ୍ଡଳ କିମ୍ବା ହରିଙ୍କ ମୁହଁ ପରି ଅତି ମାନ୍ୟ । ଉତ୍ତର ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ବାୟୁପୁତ୍ରୀ ତାଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟାଙ୍କୁ ପୂଜିବେ । ଏହି ମାତା ସୁୟଶା ନୀତିମତୀ, ବ୍ରତରତ, ଚରଣ ଶୃଙ୍ଗାରରେ ଲଗ୍ନ । ଏହି ପୂଜା ପରେ, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଗୃହ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ । ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ଏହି ସମସ୍ତ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା ପୂଜି, ବ୍ୟବହୃତ ଦ୍ରବ୍ୟ ହଟାଇ ଦେବେ, ଲିଙ୍ଗକୁ ଧୋଇ ତାହାର ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଫୁଲ ରଖି ଶୁଦ୍ଧ କରିବେ । ଏହି ଫୁଲ ଧରି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ମନ୍ତ୍ର ଚାନ୍ତିବେ । ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ କୋଣରେ ଚଣ୍ଡଙ୍କୁ ପୂଜି, ବ୍ୟବହୃତ ଦ୍ରବ୍ୟ ହଟାଇବାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ । ଏହା ପରେ ଆସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ତଳେ ଶୁଭ୍ର କଳ୍ପନା କରିବେ—ଏହା ଏକ ଅନନ୍ତ, ରେଖା ହିନ୍ତାଳୁ ବିଶ୍ୱ ମାଁଡିଥିବା, ପାଞ୍ଚ ଫଣା ଥିବା, ଶୁଭ୍ର ନାଗ ରୂପେ ଦେଖିବେ । ଏହା ଉପରେ ଚତୁଷ୍ପଦ ଆସନ ଅଟେ, ଚାରିଟି ଆଧାର ହେଉଛି ଧର୍ମ, ଜ୍ଞାନ, ବୈରାଗ୍ୟ, ଏବଂ ଆଇଶ୍ୱର୍ୟ । ଏହି ଆଧାରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ବ-ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରାରମ୍ଭରୁ ଶ୍ୱେତ, ରକ୍ତ, ପୀତ, ଶ୍ୟାମ ରଙ୍ଗରେ ଦେଖିବେ; ଅଧର୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଗରୁ କ୍ରମରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ । ଏହା ଉପରେ ରାଜା ରତ୍ନ ପରି ଅଙ୍ଗ ଦେଖି, ତାହା ଉପରେ ଶୁଭ୍ର ପଦ୍ମାସନ ଅଟେ । ଏହି ପଦ୍ମ ଆଠ ଦଳ ବିଶିଷ୍ଟ, ଏଠିରେ ଅଣିମା ଆଦି ଏଠିରେ ଅଷ୍ଟ ସିଦ୍ଧି ରହିଛି; ବାମ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ରୁଦ୍ର ଓ ବାମ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବେ । ମଞ୍ଜୁଳିଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଶକ୍ତିମାନ୍ୟ ଭିତରେ ଅଛନ୍ତି; ଅନ୍ତଃକୁଣ୍ଡି ହେଉଛି ପରମ ବୈରାଗ୍ୟ, ତାଳ ହେଉଛି ଶିବତ୍ୱ ଜ୍ଞାନ । ଗଠି ଶିବ ଓ ଧର୍ମ ସ୍ୱରୂପ, ଏହା ତିନି ବୃତ୍ତର ଅନ୍ତରେ ଅଛି; ଏହି ବୃତ୍ତ ଉପରେ ଆତ୍ମା ଆଦି ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ ଆସନ ଅଟେ । ସମସ୍ତ ଆସନ ଉପରେ ଶୁଭ୍ର ଜ୍ଞାନମୟ ଦିବ୍ୟ ଆସନ ଛାଡ଼ି ଦେବେ । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ପରେ, ଆବାହନ, ସ୍ଥାପନ, ସଂଧାନ, ଦୃଷ୍ଟି, ପ୍ରଣାମ ଓ ମୁଦ୍ରା ଅଲଗା ଅଲଗା କରିବା ଉଚିତ୍ । ଏହା ପରେ ପାଦ୍ୟ, ଆଚମନ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ତାମ୍ବୁଳ ଦେଇ, ପରେ ଶିବଙ୍କୁ ଶାୟୀ କରିବେ । କିମ୍ବା, ଏହିପରି ଆସନ ଓ ପ୍ରତିମା ସଜାଇ, ମୂଳ ଓ ବ୍ରହ୍ମାମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏବେ ଦେବୀ ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବେ । ଏହି ଦେବ, ଅଚଳ, ଅକ୍ଷୟ, ଶୁଭ୍ର ସ୍ଫଟିକ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱର କାରଣ ଓ ସାର୍ବଭୌମ । ଭକ୍ତମାନେ ସହଜରେ ଦେଖିପାରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ମା, ଇନ୍ଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର ଭଳି ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଗୋଚର ଭାବେ ରଖିଛନ୍ତି । ଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତାମାନଙ୍କ ସାର ଭାବେ ଜାଣନ୍ତି, ତଥାପି ସେ ଅଗୋଚର ଏବଂ ଆଦି, ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତ ନାହିଁ; ସଂସାର ଦୁଃଖର ଔଷଧ ଅଟେ । ଏହି ଶିବତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ଶିବଙ୍କର ନିତ୍ୟ ପ୍ରୟୋଜନ; ପରମ ଲିଙ୍ଗକୁ ପଞ୍ଚଉପଚାର ଓ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜିବା ଉଚିତ୍ । ଲିଙ୍ଗ ମହାଶିବଙ୍କ ରୂପ, ପରମ ଆତ୍ମା । ଅଭିଷେକ ସମୟରେ ଜୟ ଧ୍ୱନି ସହିତ ଶୁଭ କ୍ରିୟା କରିବେ । ଗଉମାତାଙ୍କ ପଞ୍ଚ ଉତ୍ପାଦ—ଘିଅ, ଦୁଧ, ଦହି, ମଧୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ—ମୂଳ ଓ ଫଳର ସାର, ତିଳ, ସୋରିଷ, ଚାଉଳ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ୍ । ଯବ ଭଳି ଉତ୍ତମ ବୀଜ, ବିନ୍ଦି, ଉଢ଼ଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗକୁ ଅଭିଷେକ କରି, ଅନ୍ତେ ଗରମ ଜଳ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରିବେ । ବିଲ୍ବପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଲେପ ଓ ଗନ୍ଧ ଅବଶେଷ ହଟାଇ, ପୁନଃ ଜଳ ଦେଇ ରାଜାଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମ ଅନୁସରିବେ । ଶୁଭ୍ର ଆମଳକୀ ଓ ହଳଦୀ ଦେଇ ଅର୍ପଣ କରି, ଲିଙ୍ଗ କିମ୍ବା ପ୍ରତିମାକୁ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରିବେ । ତାପରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ମିଶା ଜଳ, ସୁନା ଓ ରତ୍ନ ମିଶା ଜଳ ମନ୍ତ୍ର ବଳରେ ନିୟମିତ କ୍ରମରେ ସ୍ନାନ କରିବେ । ଯଦି ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହୁଏ, ତେବେ ଯାହା ମିଳିଥାଏ, କିମ୍ବା କେବଳ ମନ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ସହିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ।