ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ କୁହାଯାଇଛି, ଏକ ଦିବ୍ୟ ନଦୀ ଅଛି, ଯାହାର ସତେଇଟି ମୁଖ ଅଛି ଏବଂ ସେହି ନଦୀ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଏହି ନଦୀର କୂଳ ଉପରେ ଯେଉଁଠାରେ ମଣିଷ ଯାଏ, ସେଠାରୁ ସେ ସ୍ୱର୍ଗ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ। ଶୈବ କୂଳ ଉପରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଶିବଲୋକ ମିଳେ ଏବଂ ଦେହର ଇଚ୍ଛା ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ନୈମିଷ, ବଦରୀ, ମେଷଗ, ଗୁରୁ ଓ ରବି ନାମକ ତୀର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଓ ପୂଜା ଆଦି ଫଳ ପାଇପାରେ। ସିନ୍ଧୁ ନଦୀରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସିଂହ ଓ କର୍କଟରେ ଥିବାବେଳେ ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। କେଦାର ଜଳ ପାନ କଲେ ଓ ସେଠାରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ। ଗୋଦାବରୀ ନଦୀରେ ସିଂହ ମାସରେ, ଯେବେ ବୃହସ୍ପତି ସିଂହରେ ଥାଏ, ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶିବଲୋକ ଦେଇଥାଏ ବୋଲି ଶିବ ନିଜେ କହିଛନ୍ତି। ଏହିପରି, ଯେତେବେଳେ ବୃହସ୍ପତି କନ୍ୟାରେ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସେଠାରେ ଥାଏ, ତେବେ ଯମୁନା ଓ ଶୋଣ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଧର୍ମ ଓ ଦନ୍ତି ଲୋକ ଦେଇଥାଏ, ଏବଂ ବଡ଼ ଉପଭୋଗ ମିଳେ। କାଭେରୀ ନଦୀରେ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୃହସ୍ପତି ତୁଳାରେ ଥାଏ, ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ, ବୃଶ୍ଚିକ ମାସ ଆସିଲେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ବୃହସ୍ପତି ବୃଶ୍ଚିକରେ ଥିଲେ, ସ୍ନାନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ନର୍ମଦା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କଲେ ବିଷ୍ଣୁଲୋକ ମିଳେ, ଏହିପରି ସୁବର୍ଣ୍ଣମୁଖରୀ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନଦୀରେ ବୃହସ୍ପତି ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଥିବାବେଳେ ସ୍ନାନ କଲେ ମହାପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ କଥାଅନୁସାରେ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶିବଲୋକ ଦେଉଛି। ଜାହ୍ନବୀ (ଗଙ୍ଗା) ନଦୀରେ ମୃଗ ମାସରେ, ବୃହସ୍ପତି ମୃଗରେ ଥିଲେ, ସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥା ଅନୁସାରେ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶିବଲୋକ ଦେଇଥାଏ; ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଲୋକ ଉପଭୋଗ କରି ଶେଷରେ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ। ମାଘ ମାସରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ କୁମ୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ, ପିଣ୍ଡଦାନ କିମ୍ବା ତିଳମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଗଙ୍ଗାରେ ଅର୍ପଣ କରିବା ନିୟମ ଅଟୁଟ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନେକ ପୂର୍ବଜ ଦେଉଁକୁ ଉଦ୍ଧାର କରେ; କୃଷ୍ଣବେଣୀ ତୀରେ, ବିଶେଷକରି ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମୀନରେ ଥାଏ, ଏହା ବଡ଼ ପୂଣ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ତାହାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାସରେ ସ୍ନାନ କଲେ ଇନ୍ଦ୍ରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ପ୍ରଜ୍ଞାନୀୟ ଲୋକେ ଗଙ୍ଗା କିମ୍ବା ସାହ୍ୟ ପର୍ବତ ଜନିତ ନଦୀ ପାଖରେ ବସିବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ, କୃତ ପାପ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ; ଏଠି ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ରୁଦ୍ରଲୋକ ମିଳେ। ତାମ୍ରପର୍ଣୀ ଓ ବେଗବତୀ ନଦୀ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକ ଦେଉଛନ୍ତି; ସେଉଁଠାରେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେବା ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି। ଏହାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ; ପ୍ରଜ୍ଞାନୀୟ ଲୋକେ ଏଠି ରହି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଫଳ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅବିରତ ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ, ଶିଳ, ଓ ଧ୍ୟାନ କରି, ପ୍ରଜ୍ଞାନୀୟ ଓ ଦୟାଳୁ ଲୋକେ ଏଠି ବସିବା ଉଚିତ; ନହେଲେ ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ। ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ କୃତ ପୁଣ୍ୟ ବିପୁଳ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଛି; ଏଠି କୃତ ପାପ ବହୁତ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଏହି ସମୟରେ ଯଦି କେହି ପୁଣ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଆୟୁ ଚାହାଏ, ତେବେ ନଶ୍ୱରତା ଆସେ; ପୁଣ୍ୟ ଦେହ, ମନ, କିମ୍ବା ଭାଷା ଦ୍ୱାରା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଉଛି। ମନସିକ ପାପ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନଶ୍ୱର କରନ୍ତି; ମନସିକ ପାପ ହିରା ଚାମର ପରି ଏକାପ୍ରକାର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ରହିଯାଏ। କେବଳ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ଏହା ନଶ୍ୱର ହୁଏ; ଅନ୍ୟଥା ନହିଁ। କଥିତ ପାପ ପାଠ ଦ୍ୱାରା, ଦେହିକ ପାପ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ଧନ ଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ପାପ ଦାନ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ୱର ହୁଏ; ନହେଲେ ଅନେକ ଯୁଗ ପରେ ମଧ୍ୟ ରହିଯାଏ। କେବେ କେବେ ପୂର୍ବ ପାପ ଦ୍ୱାରା ପୁଣ୍ୟ ନଶ୍ୱର ହୁଏ। ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପର ମୂଳ, ବୃଦ୍ଧି ଓ ଉପଭୋଗ ଅଂଶ ଅଛି; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୂଳ ଅଂଶ ନଶ୍ୱର ହୁଏ, ବୃଦ୍ଧି ପୂର୍ବରୂପେ। ଉପଭୋଗ ଅଂଶ କେବଳ ଉପଭୋଗରେ ନଶ୍ୱର ହୁଏ, ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ମୂଳ ନଶ୍ୱର ହେଲେ, ଶେଷ ଉପଭୋଗ ପାଇଁ ରହିଯାଏ। ଦେବତା ଉପାସନା, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରି, ମଣିଷ ଉପଭୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ଯିଏ ସୁଖ ଚାହେ, ସେ ପାପ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଏବେ ଶିଘ୍ର ଉତ୍ତମ ଆଚରଣ ଶିଖାଅ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଜ୍ଞାନୀୟ ଲୋକେ ସଂସାର ଜୟ କରନ୍ତି। ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ ମିଶ୍ରିତ କାର୍ଯ୍ୟ କଥା କହ, ଯାହା ସ୍ୱର୍ଗ କିମ୍ବା ନରକ ଦେଉଛି। ଏକ ଶିଳବାନ ବ୍ୟକ୍ତି, ଯିଏ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନରେ ନିପୁଣ, ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ; ଯିଏ ବେଦ ଅଭ୍ୟାସ କରେ, ସେ ବିପ୍ର, ଏହିମାନେ ଦ୍ୱିଜ। ଅଳ୍ପ ଆଚରଣ ଓ ଅଳ୍ପ ବେଦ ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ରାଜାଙ୍କ ସେବକ। କିଛି ଆଚରଣ ଥିଲେ ସେ ବୈଶ୍ୟ, ଚାଷ ଓ ବ୍ୟବସାୟ କରେ। ଯିଏକୁ ଶୂଦ୍ର କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣ କୁହାଯାଏ, ସେ ଚାଷୀ; ଯିଏ ଇର୍ଷ୍ୟା କରେ, ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତି କରେ, ସେ ଚଣ୍ଡାଳ କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜ। ରାଜା, ଯିଏ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କରେ, ସେ କ୍ଷତ୍ରିୟ; ଧାନ ବିକ୍ରୟ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବୈଶ୍ୟ, ଅନ୍ୟେ ବଣିକ। ଯିଏ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ସେବା କରେ, ସେ ଶୂଦ୍ର; ଚାଷୀକୁ ବୃଷଳ କୁହାଯାଏ, ଅନ୍ୟମାନେ ଦାସ୍ୟୁ। ପ୍ରଭାତରେ, ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦେବତା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ, ଜୀବିକା ଉପାୟ, ଶ୍ରମ ଓ ବ୍ୟୟ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ। ଆୟୁ, ଶତ୍ରୁତା, ମୃତ୍ୟୁ, ପାପ, ଭାଗ୍ୟ, ରୋଗ, ଆହାର, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭାତ ଉଠିବାର ଫଳ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ। ରାତିର ଶେଷକୁ ପ୍ରଭାତ କୁହାଯାଏ; ଅର୍ଧ ଯାମକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦ୍ୱିଜମାନେ ଉଠି, ପିଶାବ ଓ ପଖାନ୍ଡ କରିବା ଉଚିତ। ଘରୁ ଦୂରେ, ବାହାରେ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ; ଅବରୋଧ ଥିଲେ ଅନ୍ୟ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରିପାରିବେ। ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କିମ୍ବା ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁହଁ କରି ନୁହେଁ; ବାମ ହାତରେ ଲିଙ୍ଗ ଓ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ମୁଁହ ଢାକିବା ଉଚିତ।