ଏକ ପବିତ୍ର ଅବସରରେ, ଗୁରୁ ଶିବଙ୍କୁ ପୁନଃ ପୂଜା କରିଥିଲେ ଏବଂ ପଥର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ନିର୍ମଳନ କରିଥିଲେ। ଏହି କ୍ରମ ଶେଷହେଲାପରେ, ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କୁ ଆଉଥରେ ପୂଜା କରିଥିଲେ। ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ହୋମ କରି, ଦେବତାମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରି, ଗୁରୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ରଟି ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହସ୍ତରେ ଦେଇ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ଅନ୍ୟପଟେ, ମନ୍ତ୍ରଦିକ୍ଷାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣତା ବିଚାର କରି, ଦୀକ୍ଷାର ଅନ୍ତିମ ଅଭିଷେକ ପରେ ଗୁରୁ ପଥର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ ନିର୍ମଳନ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ, ଯେଉଁ କ୍ରିୟା ଶାନ୍ତି ଆଦି ଚରଣଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଛି, ସେସବୁ କ୍ରିୟା ତିନିଟି ତତ୍ତ୍ୱର ପବିତ୍ରତା ପାଇଁ କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ତିନିଟି ତତ୍ତ୍ୱ — ଶିବତତ୍ତ୍ୱ, ଜ୍ଞାନତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଆତ୍ମତତ୍ତ୍ୱ ବୋଲି କହାଯାଇଛି। ଶକ୍ତିଠାରୁ ଶିବ, ଶିବଠାରୁ ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ଜ୍ଞାନଠାରୁ ଆତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ପରେ ଥିବା ପଥ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ, ଏବଂ ସେହି ପରମ ଅବସ୍ଥାକୁ ନେଇଯାଏ; ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଥ ବ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏ, ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ସବୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଘଟେ। ଯେମାନେ ଶିବଶାସ୍ତ୍ରର ତତ୍ତ୍ୱ ବୁଝନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାମ୍ଭବ ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦୁର୍ଲଭ ଓ ମୂଳ ଭାବି, ଶାକ୍ତ ଦୀକ୍ଷାକୁ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ଏଭଳି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୀକ୍ଷା ଓ ଏହାର ଚାରିପ୍ରକାର ରୂପ ବିଷୟରେ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ କଥା କୁହିଦେଲି। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କଣ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛ? ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଶିବ ଆଶ୍ରମରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବା ଦୈନିକ ଓ ବିଶେଷ କ୍ରିୟା ବିଷୟରେ ଶିବଶାସ୍ତ୍ରର ନିୟମ କୁହନ୍ତୁ।" ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କହାଯାଇଛି—ଯେଉଁ ଲୋକ ଶିବର ଆଶ୍ରମରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପ୍ରଭାତରେ ବିଛନାରୁ ଉଠି, ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବିଚାର କରିବେ, ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ସମୟରେ ଘର ଛାଡ଼ିବେ। ଏକ ନିର୍ଜନ ସ୍ଥାନରେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନାହିଁ, ଆବଶ୍ୟକ କ୍ରିୟା କରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରରେ ଶରୀର ପରିଶୁଧ୍ଧି କରିବେ, ଏବଂ ପରେ ଦନ୍ତମଞ୍ଜନ କରିବେ। ଯଦି ଦନ୍ତମଞ୍ଜନ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଏପରି ଦିନରେ, ଦ୍ୱାଦଶବାରି ପାଣି ଦ୍ୱାରା ମୁଁହ ପରିଶୁଧ୍ଧି କରିବେ। ଠିକ୍ ଭାବରେ ଆଚମନ କରି, ତାପରେ ଭରୁଣ ପ୍ରକାରରେ ସ୍ନାନ କରିବେ—ସେଠି ନଦୀ, ପବିତ୍ର ପୋଖରୀ, ଝିଲିକି କିମ୍ବା ଘରେ ମଧ୍ୟ ହେଉ। ସ୍ନାନ ସାମଗ୍ରୀ ନଦୀତଟରେ ରଖି, ବାହ୍ୟ ଅଶୁଦ୍ଧି ଦୂର କରି, ମାଟି ଲଗାଇ ସ୍ନାନ କରିବେ, ଏବଂ ଗୋମୟ ଲଗାଇବେ। ସ୍ନାନ ଶେଷେ, ପୁନଃପୁନଃ ବସ୍ତ୍ର ବଦଳାଇ, ଶରୀର ପରିଶୁଧ୍ଧ କରି, ରାଜା ଭଳି ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିବେ। ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ, ବନପ୍ରସ୍ଥ ଓ ବିଧବା ମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ପଦାର୍ଥରେ ସ୍ନାନ କରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଦନ୍ତମଞ୍ଜନରେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିବେ ନାହିଁ। ଉପବୀତ ପିନ୍ଧି, ଶିଖା ବାନ୍ଧି, ପାଣିରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଡୁବି, ଆଚମନ କରି, ଜଳରେ ତିନିଟି ମଣ୍ଡଳ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ସ୍ପଷ୍ଟ ଜଳରେ ଡୁବି, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ଉଠି ଆଚମନ କରି, ସେଇ ଜଳରେ ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ କରିବେ। ଗାଈର ଶିଙ୍ଗ, ଦର୍ଭା, ପଳାଶ ପତ୍ର, ପଦ୍ମ କିମ୍ବା ହାତରେ ଅଞ୍ଜଳି ନେଇ, ପାଞ୍ଚବାରି କିମ୍ବା ତିନିବାରି ଅଭିଷେକ କରିବେ। ବାଗିଚା, ଘର କିମ୍ବା କଳଶୀରେ ମଧ୍ୟ, ଡୁବିବା ସମୟରେ ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବେ। ଯଦି ଭରୁଣ ସ୍ନାନ ହେବାକୁ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ, ସେତେବେଳେ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପାଦ ଠାରୁ ମୁଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଶରୀର ପରିଶୁଧ୍ଧ କରିବେ। ଅପରାହ୍ନରେ ଅଗ୍ନିସ୍ନାନ, ମନ୍ତ୍ରସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଶିବସ୍ନାନ କରିପାରିବେ; ଯିଏ ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ, ସେଠି ସ୍ନାନ ତାଙ୍କର ନିଜର ଭାବାଯାଏ। ନିଜ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ମନ୍ତ୍ର ଓ ଆଚମନ ପୂର୍ବକ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରି, ଦେବତା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ ତର୍ପଣ ଦେବେ। ମଣ୍ଡଳରେ ବିରାଜିତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରରେ ପୂଜା କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକାର ଧାରଣ କରିଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବେ। ନିଜ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ହାତ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରି, ମୁଦ୍ରା କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବେ। ବାମହସ୍ତରେ ସୁଗନ୍ଧି ଓ ତିଳ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ରଖି, କୁଶ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଇ, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ସହିତ ଅଭିଷେକ କରିବେ। 'ଆପୋହିଷ୍ଠ' ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ଅବଶିଷ୍ଟ ଜଳ ଘ୍ରାଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କୁ ବାମନାସିକା ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନ କରିବେ। ଅର୍ଘ୍ୟ ନେଇ, ଦେବତାକୁ ନିଜ ଶରୀର ଭିତରେ ବାମନାସିକା ଦ୍ୱାରା ଧ୍ୟାନ କରିବେ, ବାହ୍ୟ ଆକାରରେ କଳାବର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିବା ଶିଳାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଭାବିବେ। ତାପରେ, ଦେବତା, ଋଷି, ପ୍ରାଣୀ ଓ ପିତୃମାନେ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାରରେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବେ। ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ମିଶ୍ରିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ହସ୍ତ ପରିମାଣର ଏକ ମଣ୍ଡଳ ବନାଇ, ଲାଲ୍ ଗୁନ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବେ। ସେଠାରେ, 'ସ୍ୱଖୋଲ୍କାୟ' ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶୁଭ ଓ ସିଦ୍ଧି ଲାଗି ମନ୍ତ୍ର କରିବେ। ପୁନଃ ମଣ୍ଡଳ ବନାଇ, ତାହାର ଅଙ୍ଗପୂଜା କରି, ମାଗଧ ପ୍ରସ୍ଥ ପରିମାଣର ସୋନାର ପାତ୍ର ସେଠି ରଖିବେ। ସେହି ପାତ୍ରକୁ ଲାଲ୍ ଚନ୍ଦନ ମିଶ୍ରିତ ସୁଗନ୍ଧିତ ଜଳ, ଲାଲ୍ ଫୁଲ, ତିଳ, କୁଶ ଓ ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳରେ ପୂରିବେ। ଦୁର୍ବା, ଅପାମାର୍ଗ, ଗାଈ ଦୁଧ କିମ୍ବା ଶୁଦ୍ଧ ଜଳ ନେଇ, ଜଙ୍ଘା ଉପରେ ଆସି, ମଣ୍ଡଳ ଭିତର ଦେବତାକୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ। ସେହି ପାତ୍ର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବେ; କିମ୍ବା ହାତ ଯୋଡି, ଦର୍ଭା ସହିତ ଜଳ ନେଇ, ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଏହି ଅର୍ଘ୍ୟ ଆକାଶରେ ବିରାଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଆକାର ଧାରଣ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କୁ ଉଠାଇ ଦେଉଛନ୍ତି। ପୁନଃ ହାତ ପରିଶୁଧ୍ଧ କରି, ମୁଦ୍ରା କରିବେ। ଈଶାନରୁ ସଦ୍ୟନ୍ତ ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପରେ ଶିବଙ୍କୁ ବୁଝି, ଭସ୍ମ ନେଇ, ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦେହର ଅଙ୍ଗରେ ଲଗାଇବେ।