ମନ୍ତ୍ରମାର୍ଗରେ, ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କୁ ଗଣନା କରାଯାଏନାହିଁ, ସେଉଁଠି ସେ ମନ୍ତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ପରିଗଣିତ। କଳାମାର୍ଗର ସ୍ୱଭାବ ହେଉଛି ବ୍ୟାପ୍ତି, ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାର୍ଗରେ ବ୍ୟାପ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯିଏ ଏହି ମାର୍ଗର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱଭାବକୁ ଜାଣିନଥାଏ, ସେ ଏହି ମାର୍ଗର ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଷଡ୍ମାର୍ଗର ରୂପ ମଧ୍ୟ ସେ ଜାଣିପାରେନାହିଁ। ଏମିତି ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାପ୍ତି ଏବଂ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେବାର ତତ୍ତ୍ୱ ଠିକ୍ଭାବେ ବୁଝିହେବା ନୁହେଁ; ଏହିପରି ମାର୍ଗର ସ୍ୱଭାବ ଏବଂ ବ୍ୟାପ୍ତି-ବ୍ୟାପ୍ତ ର ତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଜଣାଯାଏନାହିଁ। ଏହି ସବୁକୁ ଠିକ୍ଭାବେ ବୁଝି, ମଣ୍ଡଳର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ହୁଏ, ସେପରି ଶୁଦ୍ଧିକରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଦୁଇ ହସ୍ତ ଆକାରର ଜଳପାତ୍ର ମଣ୍ଡଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ଶିବାଚାର୍ୟ, ନିଜ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ସ୍ନାନ କରି, ନିତ୍ୟକର୍ମ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଏହି ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ସେପରି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ, ନିବେଦନଯୋଗ୍ୟ ଚାଉଳରେ ପାୟସ ପାକ କରାଯିବ। ଏହାର ଅଧାଂଶ ହବନ ପାଇଁ ନିବେଦନ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଦାଡ଼ି ଦିଆଯିବ। ତିଆରି ହୋଇଥିବା ମଣ୍ଡଳରେ କିମ୍ବା ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ଏକ ମଣ୍ଡଳରେ ଗୁରୁ ପଞ୍ଚ ଜଳପାତ୍ର ଦିଗଦିଗରେ ଏବଂ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖିବେ। ଏହି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ସହିତ ମୂଳ ଅକ୍ଷରର ବ୍ରହ୍ମମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ‘ୟ’ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ହେଉଥିବା ସ୍ଥୁତି ସହିତ ଏହି ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବେ; କେନ୍ଦ୍ରରେ ଈଶାନ, ପ୍ରସ୍ଥିତ ପାତ୍ରରେ ପୁରୁଷ, ଡାହାଣପଟେ ଅଘୋର, ବାମପଟେ ବାମ, ପଶ୍ଚିମରେ ସଦ୍ୟ। ରକ୍ଷା ସ୍ଥାପନ କରି, ମୁଦ୍ରା ତିଆରି କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସଂସ୍କାର କରିବେ। ଏହିପରେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଶିବାଗ୍ନି ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରାଯାଏ, ସେହିପରି ଆରମ୍ଭ କରିବେ। ପୂର୍ବରୁ ନିବେଦିତ ପାୟସର ଅଧାଂଶ ହୋମ କରି, ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶ ଶିଷ୍ୟ ଭୋଜନ ପାଇଁ ତିଆରି କରିବେ। ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ତର୍ପଣ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ କ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ କରିବେ। ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ଦେଇ ନିବେଦନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ତା’ପରେ ଦୀପଜ୍ୱାଳନ କରିବେ; ଓଁକାର ପରେ ହୁଁକାର, ତା’ପରେ ମୂଳ ଓ ଶେଷେ ‘ଫଟ୍’ ଦ୍ୱାରା, ‘ସ୍ୱାହା’ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ କରି, ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ରମିକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ତିନି ହୋମ ଦେବା ଉଚିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଉଜ୍ୱଳ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ତିନିପ୍ରକାର କ୍ରିୟା, ଦ୍ୱିଜାତି କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଧଳାବର୍ଣ୍ଣରେ କରାଯିବ। ତାର ସଂସ୍କାର କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଚୂଡ଼ାର ଶିରାଗ୍ରେ ବାନ୍ଧିବା, ଏବଂ ଏହି ତାରକୁ ଅଙ୍ଗୁଠା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ାଇ ଦିଆଯିବା, ଶିଷ୍ୟ ସିଧା ଦେହରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିବେ। ଏହି ତାରକୁ ବଢ଼ାଇ ସୁଷୁମ୍ନା ସହିତ ଯୋଡ଼ିବେ; ଶାନ୍ତିମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ। ତିନି ହୋମ ଦେଇ, ତା’ରେ ଶିଷ୍ୟାସ୍ଥିତି ସ୍ଥାପନ କରିବେ; ଫୁଲ ନିବେଦନ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ପନ୍ଦନ ଦେବେ। ଚେତନା ଗ୍ରହଣ କରି, ଦ୍ୱାଦଶାନ୍ତରେ ରଖି, ତାର ସହିତ ତାର ଯୋଡ଼ି, ଅସ୍ତ୍ର କବଚ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା କରିବେ। ଏହି ତାରକୁ ଢାକି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହକୁ ତ୍ରିମୂଳ ପାଶରେ ବନ୍ଧା ଭାବେ ଧ୍ୟାନ କରିବେ, ଉପଭୋକ୍ତା ଓ ଉପଭୋଗ୍ୟ ଭାବର ଚିହ୍ନ ଦେଇ। ଏହାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟାର୍ଥ ଓ ଦେହର ଉତ୍ସ ଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରିବେ; ଶାନ୍ତ୍ୟତୀତା ଆଦି କଳାମାନେ ଆକାଶ ଓ ଅନ୍ୟ ଭୂତ ରୂପେ ଅଛନ୍ତି। ଏହାମାନେ ତାରରେ ନିଜ ନାମରେ ଯୋଡ଼ି, ନମସ୍କାର କରି ପୂଜା କରିବେ। ନହେଲେ, ଏହାମାନେ ଅଙ୍କୁର ରୂପେ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ କ୍ରମାନୁସାରେ କରିବେ। ତା’ପରେ, ମଲିନତା ଓ ତତ୍ତ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରି, କଳାମାନଙ୍କ ବ୍ୟାପ୍ତି ଦେଖିବା ଉଚିତ; ମଲିନତା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, କଳାମାନେ ଉଜ୍ୱଳିତ କରିବେ। ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଚୋଟ ଦେଇ, ତାରକୁ ଦେହରେ ଚିହ୍ନିତ କରିବେ; ଶାନ୍ତ୍ୟତୀତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତାର ଅଙ୍ଗରେ ଚିହ୍ନ ଦେବେ। ଏଭଳି ନିବୃତ୍ତି ଓ ଶାନ୍ତ୍ୟତୀତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ରମିକ କରି, ତିନି ହୋମ ଦେଇ, ଶିବଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ପୂଜା କରିବେ। ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣପଟେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ବସାଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଗୁରୁ ଦର୍ଭା ଉପରେ ମଣ୍ଡଳରେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଚାରୁ ଦେବେ। ଶିଷ୍ୟ, ଶିବଙ୍କୁ ସାକ୍ଷୀ ଭାବେ ଧରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଦାନ ଗୃହଣ କରି, ଭକ୍ତିସହିତ ଭୋଜନ କରି, ଦୁଇଥର ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶିବମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଅନ୍ୟ ଏକ ମଣ୍ଡଳରେ ଗୁରୁ ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଦେବେ; ଶିଷ୍ୟ ନିଜ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ ପାନ କରି, ଦୁଇଥର ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶିବ ସ୍ମରଣ କରିବେ। ତୃତୀୟ ମଣ୍ଡଳରେ, ପୂର୍ବବତ୍ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ବସାଇ, ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଦନ୍ତଧାବନ ଦେବେ। ଦନ୍ତଧାବନର ଅଗ୍ରଭାଗ ମୃଦୁ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ମୌନ ରହି, ବସି ଦନ୍ତଧାବନ କରିବେ। ଦନ୍ତଧାବନ ପରେ ମୁଁହ ଧୋଇ, ଶିବ ସ୍ମରଣ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ନମସ୍କାର କରି ଶିବମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ଯଦି ଦନ୍ତଧାବନ ଉତ୍ତର, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଗୁରୁ ଶେଷ ଅଂଶ ଶିବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିବେ। ଯଦି ଅଶୁଭ ଦିଗରେ ଥାଏ, ତେବେ ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଗୁରୁ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏକଶେ, ପଞ୍ଚାଶି କିମ୍ବା ତାହାର ଅର୍ଧ ହୋମ କରିବେ। ଏପରେ, ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଦୁଇ କାନରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବତାଙ୍କ ଡାହାଣପଟେ ବସାଇବେ। ପୂର୍ଣ୍ଣ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଅପୂର୍ବ ଦର୍ଭା ଶୟ୍ୟା ଉପରେ, ଭଲଭାବେ ସଜାଇ ପବିତ୍ର କରି, ଶିବକୁ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିର ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଦେଇ ରାତିରେ ଶୋଇବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଏହି ପବିତ୍ର ତାରକୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଚୂଡ଼ାରେ ବାନ୍ଧି, ତାଙ୍କର ଚୁଲି ସହିତ ଗଠିତ କରି, ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ଓ କବଚ ଦ୍ୱାରା ଢାକିବେ।