ଏହିପରି ଧାରାବାହିକ ଉପଦେଶରେ ଗୁରୁ ପ୍ରଥମେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଭାବ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥାନ୍ତି, ଏବଂ ସେହିପରି ଉପାୟରେ ତାଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ ଗୁରୁ ରାଜନ୍ୟଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କରି ତାଙ୍କୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ପରେ ଉଭୟଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରତ୍ୱ ଦେଇଥାନ୍ତି; ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ରୁଦ୍ର ନାମ ସ୍ଥାପିତ କରିଥାନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଶିଷ୍ୟକୁ ଜଳ ଛିଟି ଦେଇ ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଗୁରୁ ନିଜ ମନରେ ଏହି ଅନୁଭୂତି କରନ୍ତି ଯେ, ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଶିବ ଭାବରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ଏକ ଚିତ୍ସ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଫୁଳିଙ୍ଗ ଭଳି ଦିଖାଯାଏ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଦ୍ଧତିରେ ଗୁରୁ ନିଜ ଶ୍ୱାସକୁ ଏକ ବିଶେଷ ନାଳୀ ଦ୍ୱାରା ବାହାର କରି, ସେହି ନାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଚେତନା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଏହାକୁ ଏକ ନୀଳ ବିନ୍ଦୁ ସ୍ୱରୂପ ଦେଖି, ନିଜ ଚେତନାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଅପବିତ୍ରତାରୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ଚେତନାକୁ ଗୁରୁ ସେହି ନାଳୀ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରି, ଏକ ବିଶେଷ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ସହିତ ଏକତା ପାଇଁ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ତା’ପରେ ଧାରଣ ଓ ପୁନଃ ବାହ୍ୟ ପ୍ରସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଚେତନାକୁ ନେଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏହିପରି ଶିବ ଠାରୁ ଏହା ଅଧିଗ୍ରହଣ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପବୀତ ଦେଇ ତିନି ବାର ହୋମ କରି, ଶେଷରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ଦେଉଛନ୍ତି। ଏହାପରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଆସନରେ ବସାଇ, ହାତ ଯୋଡି ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରାଯାଏ। ଗୁରୁ ନିଜେ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ସ୍ୱସ୍ତିକ ମୁଦ୍ରାରେ ବସି, ଶୁଭ ଧ୍ୱନିରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଧ୍ଧ କଳଶ ନେଇ ଶିବ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି। ଏହାପରେ ଶିଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଧ୍ଧି କରି, ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ହାତ ଯୋଡି ମଣ୍ଡପ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଦର୍ଭା ଆସନରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ବସାଇ, ଗୁରୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ହସ୍ତମୁଦ୍ରା କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ ଗୁରୁ ମନରେ ଭସ୍ମ ଧାରଣ କରି ଦେବତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ‘ଶିବ’ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଏହିପରି ଶିବ ଗୁରୁ ଦାହ, ଧୋଇବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ରିୟା କରି, ମାତୃକା-ନ୍ୟାସ ପଦ୍ଧତି ଅନୁସାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଧି କରନ୍ତି। ପରେ ଶିବ ଆସନ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ମନସିକ ଭାବରେ ଯଥାବିଧି ପୂଜା କରନ୍ତି। ହାତ ଯୋଡି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି: “ସଦା ଏଠାରେ ବିରାଜିତ ରୁହନ୍ତୁ,” ଏହିପରି ଅନୁରୋଧ କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ତେଜସ୍ୱୀ ରୂପକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଶୈବ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ଶିବ-ମନ୍ତ୍ର କୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ କାନରେ ମୃଦୁ ସ୍ୱରରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଶିଷ୍ୟ ହାତ ଯୋଡି ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣି, ମନ ଏହାରେ ଏକାଗ୍ର କରି ଗୁରୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଏହା ପରେ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାରଙ୍ଗତ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶାକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କରନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ, ଉଚ୍ଚାରଣ ଓ ଉଚ୍ଚାର୍ୟ ର ସମ୍ବନ୍ଧ ବୁଝି, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ରୂପ ଦେଖାଇ ଧ୍ୟାନ ପାଇଁ ଆସନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରାଯାଏ। ତା’ପରେ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଶିଷ୍ୟ ଶିବ, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦୀକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଶିବ ତ୍ରିନେତ୍ରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କିଛି ଗ୍ରହଣ କରିବା ଠାରୁ ଜୀବନ ତ୍ୟାଗ କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେବା ଉତ୍ତମ ବୋଲି ଉପଦେଶ ମିଳେ। ଏଠିଏଁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋହ ଓ ଭ୍ରମ ରହିଥାଏ, ଶିଷ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଓ ଦାନ କରିବାକୁ ଚାଲିଥାଏ। ଏହା ପରେ ଏହାକୁ ‘ସମୟ’ ପଦ୍ଧତି ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଏଠାରେ ଅଧିକାର ଲାଭ କରି ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ରହିଥାଏ। ଏହାପରେ ଗୁରୁ ନିଜ ହାତରେ ଭସ୍ମ ନେଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇ, ମନ୍ତ୍ରସିଦ୍ଧ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ଦେଉଛନ୍ତି। ସମ୍ଭବ ହେଲେ ଦେବତାଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି କିମ୍ବା ଗୁପ୍ତ ଦେହ, ପୂଜା ସାମଗ୍ରୀ, ନିବେଦନ, ପାଠ ଓ ଧ୍ୟାନ ଉପାୟ ଦିଆଯାଏ। ଶିଷ୍ୟ ଏହି ସବୁକିଛି ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ଏହି ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରି ଶିଷ୍ୟ ଭକ୍ତି ସହିତ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ସୁରକ୍ଷିତ ରଖି ମଠ କିମ୍ବା ଘରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାଏ। ଏହାପରେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବୁଝିବା ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଶିବ ଆଚରଣ ଶିଖାନ୍ତି। ଗୁରୁ ଯାହା କହିଛନ୍ତି, ବୁଝିଛନ୍ତି, କିମ୍ବା ସମୟରେ ଘୋଷିତ କରିଛନ୍ତି, ଏହା ସବୁ ଶିଷ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧାରଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅଧ୍ୟୟନ, ପାଠ ଓ ଶ୍ରବଣ ଗୁରୁଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଚାହିଁ, ନିଜ ଇଚ୍ଛା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବେ ‘ସମୟ’ ବିଧି ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା, ଯାହା ଲୋକଙ୍କୁ ଶିବପୁରୀକୁ ସିଧାସଳଖ ନେଇଯିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପାୟ। ଏହାପରେ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟତା ପରୀକ୍ଷା କରି, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଛଅଟି ପଥର ଶୁଧ୍ଧି କରିବା ଉଚିତ୍। ଏହି ଛଅଟି ପଥ ହେଉଛି: କଳା, ତତ୍ତ୍ୱ, ଭୁବନ, ବର୍ଣ୍ଣ, ପଦ ଓ ମନ୍ତ୍ର। ନିବୃତ୍ତି ଆଦି ପାଞ୍ଚ କଳାକୁ ‘କଳାପଥ’ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି; ଅନ୍ୟ ପଞ୍ଚ ପଥରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ପଞ୍ଚ କଳା ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛି। ‘ତତ୍ତ୍ୱପଥ’ ଶିବତତ୍ତ୍ୱରୁ ଅତି ନିମ୍ନ ଅଂଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅଶୁଦ୍ଧ ମିଶ୍ର ଛବିସ ତତ୍ତ୍ୱ ରେଖା ଅଟୁଟ ଅଛି। ‘ଭୁବନପଥ’ ନିମ୍ନ ରୁ ଉଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଷଷ୍ଟିଟି ଭୁବନ ନିର୍ବିଶେଷ ଓ ଉପଭାଗ ଛାଡ଼ି ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପଞ୍ଚାଶତ୍ତମ ରୁଦ୍ର ରୂପ ହେଉଛି ବର୍ଣ୍ଣ, ଏହାକୁ ‘ବର୍ଣ୍ଣପଥ’ କୁହାଯାଏ; ଅନେକ ପ୍ରକାର ଥିବା ‘ପଦପଥ’ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଘୋଷିତ।