ଶିଷ୍ୟ ମଣ୍ଡଳକୁ ଦେଖିବା ପରେ, ସେ ପୁନର୍ବାର ହାତ ଜୋଡି ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଥାଏ। ତାପରେ, ଶିବ ଗୁରୁ ମଣ୍ଡଳର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ନିଜ ବାମ ପାଖରେ ଦର୍ଭା ଆସନ ଉପରେ ବସାନ୍ତି। ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିବ ମୁଦ୍ରା ଦେଇଥାନ୍ତି। ନିଜ ହସ୍ତକୁ ଶିବଙ୍କ ତେଜରେ ଭରି, ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିବପ୍ରତି ଭକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ହସ୍ତ ରଖନ୍ତି। ଏହିପରି ଶରୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ରୟ ମୁଦ୍ରା କରି, ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ, ଯିଏ ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ ପ୍ରକଟ, ଶଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି ଶିଷ୍ୟତ୍ୱ ସ୍ୱୀକାର କରିଥାଏ। ତାପରେ, ଶିବାଗ୍ନିରେ ଭଲଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ତିନିପ୍ରକାର ହୋମ କରି, ପୂର୍ବବତ୍ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ବସାଇ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ଦର୍ଭା ଶିରା ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ ଶିଷ୍ୟ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି; ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନାଡୀସଙ୍ଗ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି। ଶିବ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରାଣାୟାମ କରି, ଅନ୍ତେ ଶିଷ୍ୟ ଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ସନ୍ତୁଷ୍ଟି କରନ୍ତି। ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଦଶ ହୋମ, ଅଙ୍ଗ ମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ତିନି ହୋମ କରିବା ନିୟମ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ। ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ କରି, ପୁନର୍ବାର ଦଶ ହୋମ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ସହ କରନ୍ତି। ଭଲଭାବେ ଦେବଦେବ ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି, ଶୁଦ୍ଧି କରି, ନିୟମ ଅନୁସାରେ ହୋମ କରି, ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣରେ ଉନ୍ନତ କରନ୍ତି। ଏହିପରି କ୍ରମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭାବ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି। ରାଜନ୍ୟକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କରି, ଦୁହଁକୁ ରୁଦ୍ରତ୍ୱ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ 'ରୁଦ୍ର' ନାମ ଦେଉଛନ୍ତି। ଶିଶୁକୁ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ନିଜ ଅନ୍ତଃକରଣରେ ଶିବସ୍ୱରୂପ ଭାବନା କରି, ତାହାକୁ ଚିତାଗ୍ନି ସ୍ପୁଟିକା ପରି ଦେଖନ୍ତି। ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ନିଷ୍କାସିତ କରି, ଏହି ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ଶିଷ୍ୟର ଚେତନାକୁ ନୀଳ ବିନ୍ଦୁ ପରି ଦେଖି, ନିଜ ତେଜରେ ଦୌଷ୍ୟ ଶୁଧ୍ଧ କରି, ତାହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ନିକାସ ମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ସହ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି। ପୁନଃ, ପୂର୍ବବତ୍ ଚାନେଲ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ଧାରଣ କରି, ଶିଷ୍ୟର ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି। ଏହି ଶିବ ଦ୍ୱାରା ଲାଭ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପବୀତ ଦେଉଛନ୍ତି; ତିନି ଅଘ୍ନି ଦେଇ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଘ୍ନି କରନ୍ତି। ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେବତାର ଦକ୍ଷିଣେ, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନରେ, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ଛାଡ଼ି, ହାତ ଜୋଡି, ଉତ୍ତରମୁଖୀ କରି ବସାନ୍ତି। ଗୁରୁ ନିଜେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ପୂର୍ବମୁଖୀ ହୋଇ, ସ୍ୱସ୍ତିକାସନ ନେଇ, ଶୁଭ ଧ୍ୱନିରେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଦ୍ଧ କଳଶ ନେଇ, ଶିବ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଅଭିଷେକ କରନ୍ତି। ଏହିପରେ, ଶିଷ୍ୟ ସ୍ନାନ କରି, ଧଳା ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଦ୍ଧି କରି, ଶୃଙ୍ଗାର କରି, ହାତ ଜୋଡି ମଣ୍ଡପକୁ ଯାଏ। ପୂର୍ବବତ୍ ଦର୍ଭା ଆସନରେ ବସାଇ, ଗୁରୁ ମଣ୍ଡଳରେ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜି, ହସ୍ତମୁଦ୍ରା କରନ୍ତି। ତାପରେ, ଭସ୍ମ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିଶୁକୁ ହସ୍ତସ୍ପର୍ଶ କରି 'ଶିବ' ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ପଛରେ, ଶିବ ଗୁରୁ ହୋମ, ଶୁଧି ଓ ମାତୃକା-ନ୍ୟାସ ଆଦି ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ରିୟା କରନ୍ତି। ଏହାପରେ, ଶିବ ଆସନ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶିଷ୍ୟର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି, ମନସିକ ପୂଜା କରନ୍ତି। ହାତ ଜୋଡି ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି—"ସଦା ଏଠାରେ ବସିଥାନ୍ତୁ"—ଏମିତି ଅନୁରୋଧ କରି, ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ତେଜକୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। ଶିବଙ୍କୁ ପୂଜି, ଶିବ ସ୍ୱରୂପ ଶୈବ ଆଜ୍ଞା ଗ୍ରହଣ କରି, ଶିବ ମନ୍ତ୍ର ଶିଷ୍ୟଙ୍କ କାନରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରନ୍ତି। ଶିଷ୍ୟ ହାତ ଜୋଡି, ମନ୍ତ୍ର ଶୁଣି, ମନ ଏହାରେ ଲୀନ କରି, ଶିବ ଗୁରୁ ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଧୀରେ ଧୀରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଏ। ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଶାକ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇ ଉଚ୍ଚାରଣ କରାଇ, ଶୁଭାଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଛନ୍ତି। ପରେ, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜ୍ୟ ଭାବ ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ର ଅର୍ଥ ବିଚାର କରି, ଭଗବାନଙ୍କ ରୂପ ଦେଖାଇ, ଧ୍ୟାନ ଆସନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରନ୍ତି। ଏହିପରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ, ଶିଷ୍ୟ ଶିବ, ଅଗ୍ନି ଓ ଗୁରୁ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ ଭକ୍ତି ସହିତ ଦୀକ୍ଷା ଶବ୍ଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାଏ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ବିନା କିଛି ଭୋଗ କରିବାଠାରୁ ଜୀବନ ବା ମୁଣ୍ଡ ହରାଇବା ଉତ୍ତମ—ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶିଷ୍ୟ ନିଜେ ଧାରଣ କରିଥାଏ। ଏଠିଏଁ, ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋହ ଓ ଭ୍ରାନ୍ତି ରହିଛି, ଶିଷ୍ୟ ନିୟମିତ ଦାନ ଦେଉଛନ୍ତି; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଉନ୍ନତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହାକୁ 'ସମୟ' ଅବସ୍ଥା କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଶିବ ମଠ ମଧ୍ୟରେ ଶିଷ୍ୟ ଅଧିକାର ଲାଭ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁସରଣ କରେ। ଏହିପରେ, ଗୁରୁ ନିଜ ହସ୍ତ ତଳେ ରଖି, ଭସ୍ମ ଓ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଉଛନ୍ତି। ସମ୍ଭବ ହେଲେ, ଦେବତାଙ୍କ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି, ଗୁପ୍ତ ଦେହ, ପୂଜା, ନିବେଦନ, ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଉପକରଣ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଶିଷ୍ୟ ଏହି ସବୁ କୁ ଶିବ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଗଭୀର ସମ୍ମାନ ସହିତ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଏ। ସବୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ଶିଷ୍ୟ ଏହାକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ରଖି, ରକ୍ଷା କରି, ମଠ କିମ୍ବା ଘରେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିଥାଏ। ଏହାପରେ, ଗୁରୁ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି, ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ବୁଦ୍ଧି ଅନୁଯାୟୀ ଶିବ ଆଚରଣ ଶିଖାଇଥାନ୍ତି।