ସମୁଦ୍ର କୂଳ, ନଦୀ ପାର, ଗୋଶାଳା, ପାହାଡ଼, ଦେଉଳ, ଘର ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆନନ୍ଦଦାୟକ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ରିୟା ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ। ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ମଣ୍ଡଳ ଏବଂ ଅଗ୍ନି ବେଦି ପୂର୍ବବତ୍ ତିଆରି କରାଯିବ; ଚାଉ ଥାଉ କି ନଥାଉ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅବଶ୍ୟକ। ଏହା ପରେ, ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଆଚାର୍ୟ ହସ୍ତମୁଖରେ ଆନନ୍ଦ ନେଇ ପୂଜା ମଣ୍ଡପକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ନିୟମିତ ଦୈନିକ କ୍ରିୟା କରିବେ। ଏହା ପରେ, ମଣ୍ଡଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ମହାପୂଜା କରି, ପୁନର୍ବାର ଶିବକୁ ଶିବପାତ୍ରରେ ଆବାହନ ଏବଂ ପୂଜା କରାଯିବ। ଯଜ୍ଞର ରକ୍ଷକ, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପଶ୍ଚିମ ମୁହଁ କରି ଧ୍ୟାନ କରି, ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣ ପାଖରେ ରହିଥିବା ରାଜାପାତ୍ରରେ ପୂଜା କରିବେ। ମନ୍ତ୍ର ପାତ୍ରରେ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପିତ କରି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ ମୁଦ୍ରା କରି, ମନ୍ତ୍ରପୂଜା ସମ୍ପନ୍ନ କରିବେ। ଏହା ପରେ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚାର୍ୟ ଶିବାଗ୍ନିରେ ହୋମ କରିବେ, ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜନ୍ମାନେ ମୁଖ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁ ଚାରିପାଖରେ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବେ। ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଆଚାର୍ୟଙ୍କ ଅଘ୍ରାୟଣର ଅର୍ଦ୍ଧ ଅଂଶ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, କିନ୍ତୁ ଆଚାର୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଅଗ୍ନିରେ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବେ। ଅନ୍ୟମାନେ ବେଦପାଠ, ସ୍ତୋତ୍ର ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦ ପଢ଼ିବେ; କିଛି ଶିବଭକ୍ତ ନିୟମିତ ଜପ କରିବେ। ନୃତ୍ୟ, ସଙ୍ଗୀତ, ବାଦ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ, ସଭାର ଯଥାଯଥ ପୂଜା ନିୟମାନୁସାରେ କରାଯିବ। ଶୁଭ ତିଥି ଘୋଷଣା କରି, ପୁନର୍ବାର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଆଚାର୍ୟ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବେ—"ଦେବଦେବ, ଦୟାମୟ, ମୋ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କର; ହେ ବିଶ୍ୱନାଥ, ତୁମ ଦୟାରେ ଏହି ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କର।" ଏହା ପରେ ଆଜ୍ଞା ମିଳିଲେ, ଉପବାସ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ହବିଷ୍ୟାନ୍ନ ଭୋଜନ କରୁଥିବା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଆଣିବେ। ସେ ଦିନକୁ ଏକଥର ଭୋଜନ କରୁଥିବେ, ନିୟମିତ ଅନୁଷ୍ଠାନ, ସ୍ନାନ, ପ୍ରଭାତ କାର୍ଯ୍ୟ, ପ୍ରଣବ ଜପ, ଭଗବାନଙ୍କ ଧ୍ୟାନ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳ କ୍ରିୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି। ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଦର୍ଭା ଆସନରେ ବସାଇବେ, ଯିଏ ଉତ୍ତର ମୁହଁରେ ବସିବେ, ଏବଂ ମଣ୍ଡଳର ପଶ୍ଚିମ କିମ୍ବା ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରବେଶଦ୍ୱାରରେ ଥିବେ। ଆଚାର୍ୟ ସ୍ୱୟଂ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଦେହ ସିଧା କରି, ହାତ ଜୋଡି ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ପବିତ୍ର ଜଳ ଅସ୍ତ୍ରମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ଛିଁଟିବେ। ଏହା ପରେ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନୂତନ ପବିତ୍ର ବସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଧ ଭାଗ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଆବୃତ କରିବେ। ତା'ପରେ ଆଚାର୍ୟ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରବେଶ କରାଇବେ; ଶିଷ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବେ। ଏହା ପରେ, ଶିଷ୍ୟ ସୁନା ମିଶିତ ଫୁଲ ଗଛି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ପୂର୍ବ ବା ଉତ୍ତର ମୁହଁ କରି ଶଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରିବେ। ତା'ପରେ ଆଚାର୍ୟ ପୂର୍ବବତ୍ ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଓ ଅସ୍ତ୍ରମୁଦ୍ରା ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଛିଁଟି, ଚକ୍ଷୁବନ୍ଧନ ଖୋଲିବେ। ମଣ୍ଡଳ ଦେଖି, ଶିଷ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବେ। ଶିବାଚାର୍ୟ ମଣ୍ଡଳର ଦକ୍ଷିଣପାର୍ଶ୍ୱରେ ବସି, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂ ବାମପାଖରେ ଦର୍ଭା ଆସନରେ ବସାଇ, ମହାଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଶିବମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରିବେ। ତାଙ୍କ ହାତକୁ ଶିବତ୍ୱ ଆଭାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି ଶିବମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିବଭକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ରଖିବେ। ପୂର୍ଣ୍ଣଦେହ ସମର୍ପଣ ମୁଦ୍ରା କରି, ଶିଷ୍ୟ ଭୂମିରେ ପଡ଼ି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିବେ, ଯିଏ ଏବେ ଭଗବାନ ସ୍ୱରୂପ। ଏହା ପରେ, ଶିବାଗ୍ନିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ତିନିଥର ଅଘ୍ରାୟଣ ପରେ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ପୂର୍ବବତ୍ ବସାଇ କ୍ରମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ରସର ହେବେ। ଦର୍ଭା ଶିର୍ଷ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ; ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ନାଡୀସଂଯୋଗ କରିବେ। ଶିବଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶିତ ପଦ୍ଧତିରେ, ପ୍ରାଣ ବାହାର କରି ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ଦେହରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସ୍ମୃତି ଦ୍ୱାରା ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ତୃପ୍ତ କରିବେ। ମୂଳମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଦଶ ଅଘ୍ରାୟଣ, ଅଙ୍ଗମନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ତିନି ଅଘ୍ରାୟଣ କ୍ରମାନୁସାରେ କରିବେ। ଏହାପରେ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ଅଘ୍ରାୟଣ କରି, ମନ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ଆଚାର୍ୟ ପୁନଃ ଦଶ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବେ। ଦେବଦେବଙ୍କୁ ପୂଜା ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧି କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଅଘ୍ରାୟଣ କରି, ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଜାତିକୁ ଉନ୍ନତ କରିବେ, ଏହିପରି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଜନ୍ମ ଦେଇ, ପୁନଃ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜନ୍ମ ଦେଇବେ। ଏହିପରି ରାଜନ୍ୟକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କରି, ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ରୁଦ୍ରତ୍ୱ ଦେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣରେ ରୁଦ୍ର ନାମ ସ୍ଥିର କରିବେ। ଶିଷୁକୁ ଛିଁଟି ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନିଜ ଆତ୍ମା ଶିବସ୍ଵରୂପ ତାପରି ଚିନ୍ତା କରିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ଚିଙ୍ଗାରି ପରି ଇତ୍ୟାଦି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ। ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧିରେ, ଆଚାର୍ୟ ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଣ ବାହାର କରି, ସେହି ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ସେଠାରେ ଶିଷ୍ୟର ଚେତନାକୁ ନୀଳ ବିନ୍ଦୁ ପରି ଚିନ୍ତା କରି, ନିଜ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ତାହାକୁ ଦୌଷ୍ୟ ଶୂନ୍ୟ କରିବେ। ସେହି ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଚେତନାକୁ ଧରି, ସଂହାର ମୁଦ୍ରା କରି, ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକତ୍ୱ ପାଇଁ ନିଜ ଆତ୍ମା ସହ ଏହାକୁ ଏକତ୍ୱ କରିବେ। ତା'ପରେ, କୁମ୍ଭକ ଓ ପୁନଃ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ଥାପନ କରିବେ। ଶିବଠାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ଏହି ଅନୁଗ୍ରହ ପରେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପବୀତ ଦେଇ, ତିନି ଅଘ୍ରାୟଣ ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଘ୍ରାୟଣ କରିବେ। ଦେବତାଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣରେ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ, କୁଶ ଓ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ଆସନରେ, ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ମୁହଁରେ ହାତ ଜୋଡି ଉଠାଇ ବସାଇବେ। ସ୍ୱୟଂ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ସ୍ୱସ୍ତିକ ମୁଦ୍ରା ଧାରଣ କରି, ମନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ମହାମଙ୍ଗଳ ଧ୍ୱନିରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଏଭଳି ଶିବଦୀକ୍ଷାର ଏହି ମହାନ ପବିତ୍ର କ୍ରିୟା ସଂପାଦିତ ହୁଏ।