ଶିଶ୍ୟ କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାର୍ଗ ଉପଲବ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯାଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ, ଶିଶ୍ୟର ପାପ ସମସ୍ତେ ତୁରନ୍ତ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହି କାରଣରୁ, ଶିଶ୍ୟ ତାଙ୍କର ଅର୍ଥ, ରତ୍ନ, କ୍ଷେତ୍ର, ଘର, ଭୂଷଣ, ପୋଶାକ, ଯାନ, ଶୟନ, ଆସନ ଆଦି ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏବଂ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଉଚ୍ଚତମ ପଥକୁ ଆଶା କରୁଥିଲେ ଅର୍ଥ ବିଷୟରେ କୌଣସି ଧୋଉଁ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଗୁରୁ ଏକାଉଁ ଶିଶ୍ୟର ପିତା, ମାତା, ପତି, ସାକା, ଧନ, ସୁଖ, ବନ୍ଧୁ, ସଙ୍ଗୀ; ଏହି କାରଣରୁ ଶିଶ୍ୟ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଅର୍ପଣ କରିବା ପରେ ଶିଶ୍ୟ ନିଜେ, ତାଙ୍କର ପରିବାର ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ସହିତ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅପନିବେଶ କରିବା ଏବଂ ସଦା ତାଙ୍କର ଅଧୀନରେ ରହିବା ଉଚିତ। ଏପରେ ଶିଶ୍ୟ ନିଜକୁ ଶିବଙ୍କୁ ଓ ଗୁରୁଙ୍କ ସ୍ୱରୂପକୁ ଅର୍ପଣ କରିଲେ, ସେ ଶୈବ ହେଉଛି ଏବଂ ପୁନଃଜନ୍ମ ନାହିଁ। ଗୁରୁ ଏକ ବର୍ଷ ଧରି ଶିଶ୍ୟକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ; ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ କିମ୍ବା ବୈଶ୍ୟଙ୍କୁ ଦୁଇ କିମ୍ବା ତିନି ବର୍ଷ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଜୀବନ ଓ ଧନ ଦାନ କରିବା ନିର୍ଦେଶ ଦ୍ୱାରା, ଏବଂ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଆଜ୍ଞା ଦ୍ୱାରା, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ନିମ୍ନ ଶିଶ୍ୟଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଅପମାନ କିମ୍ବା ଆଘାତ ମିଳିଲେ ମନ ଭଙ୍ଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଶିବ ପୂଜା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଶାନ୍ତ, ଶୁଧ୍ଧ। ଅହିଂସା, ଦୟା, ମନରେ ସଦା ସଚେତନ, ବିନୟୀ, ବୁଦ୍ଧିମାନ, ଇର୍ଷ୍ୟା ଶୂନ୍ୟ, ମୂଦୁ ଓ ମଧୁର କଥା କହିବା, ସିଧାସଳଖ, ମୂଦୁ, ଶୁଧ୍ଧ, ନିୟମିତ, ଦୃଢ଼ ମନ, ଶୁଧ୍ଧ ଚରିତ୍ର, ଶିବ ଭକ୍ତି, ଦ୍ୱିଜ ଜନ୍ମର ଲକ୍ଷଣ ଥିବା ଏହି ପ୍ରକୃତିର ଲୋକମାନେ ଶୁଧ୍ଧ କଥା, ମନ ଓ ଶରୀରରେ ପବିତ୍ର ହେଇ ଯଥାବିଧି ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ସ୍ତ୍ରୀ ନିଜେ ଶିବ ପୂଜାରେ ଅଧିକାରୀ ନୁହେଁ; ସେ ମାତ୍ର ତାଙ୍କ ପତିଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଏବଂ ଶିବ ଭକ୍ତିରେ ଅଧିକାରୀ। ପତି ନଥିଲେ, ପୁଅ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ; କୁମାରୀ ସ୍ତ୍ରୀ ପିତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ; ଶୂଦ୍ର, ମାନବ ଓ ପତିତଙ୍କୁ ନିମିତ୍ତ କରି ritual purity ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନାହିଁ, ଶିବରେ କୃତ୍ରିମ ଅବସ୍ଥା ଥିଲେ ପାପ ଶୁଧି ପାଇଁ ପାଦ ପାଣି ଦେଇ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମାତୃବଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଧ୍ଧି ଓ ଅନ୍ୟ ନିୟମ କରିବା ଉଚିତ। କୁମାରୀକୁ ପିତା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଏ ଶିବ ଧର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଲେ, ତାଙ୍କୁ ଏକ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦେବା ଉଚିତ, ବିରୋଧୀକୁ ନୁହେଁ; ଭୁଲରେ ଦେଇ ଦେଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପତିକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ; ଅସମ୍ଭବ ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରି ମନରେ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ, ଯଥା ପତିବ୍ରତା ମହିଳା ଏକ ମହା ଋଷିକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଜ ପତି ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱାସ ରଖିଥାଏ। ସେ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିଥିଲେ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଥିଲେ, ଯଥା ପାଣ୍ଡବମାନେ ନାରାୟଣଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା କରି ପୂଜିଥିଲେ। ସେ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ପତି ପାଇଥିଲେ, ବଡ଼ମାନେ ନିଯୁକ୍ତ କରି ନୁହେଁ; ଅସ୍ୱାଧୀନତାର ଦୋଷ ଏଠାରେ ନାହିଁ। ଶିବ ଧର୍ମରେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦ୍ୱାରା, ଅଧିକ କଥା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ଶିବରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଯେଉଁ ହେଉନ୍ତି—ଗୁରୁ ନିର୍ଭର ହୋଇ ଦୀକ୍ଷା ନେଲେ, ଦୀକ୍ଷା ଭଙ୍ଗ ହୁଏ ନାହିଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି, ସ୍ପର୍ଶ କିମ୍ବା ସାଧାରଣ କଥା ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନ ଉଦ୍ଭବ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ପରାଜିତ ହୁଏ ନାହିଁ; ଯୋଗ ମାର୍ଗରେ ମନରେ ଦୀକ୍ଷା ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ, ଏହା ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନୁହେଁ, ଏହା ଗୁପ୍ତ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଯାଜ୍ଞିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ଦୀକ୍ଷା, ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ଓ ବେଦୀ ପୂର୍ବକ, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯିବ; ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବରଣୀ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ। ଏକ ଶୁଭ ଦିନରେ, ଅନେକ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ ଶୁଧ୍ଧ ସ୍ଥାନରେ, ଗୁରୁ ପ୍ରଥମେ 'ସମୟା' ନାମକ ଦୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଶିଳ୍ପ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ମାଟିର ଗୁଣ—ସୁଗନ୍ଧ, ରଙ୍ଗ, ରୁଚି ଆଦି ଦେଖି, ଏକ ମଣ୍ଡପ ତିଆରି କରିବେ। ବେଦୀ ତିଆରି କରି, ତାହାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏବଂ ଆଠ ଦିଗ ଓ ମଧ୍ୟ ଦିଗରେ ଏବଂ ପୁନଃ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ। ମୁଖ୍ୟ ଅଗ୍ନିକୁଣ୍ଡ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ କିମ୍ବା ଏକ ମୁଖ୍ୟ କୁଣ୍ଡ ତିଆରି କରି, ତାହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବଢ଼ାଇବେ। ବେଦୀର ମଧ୍ୟରେ ନାନା ପ୍ରକାରର ଛତା, ପତାକା ମାଳା ଲଗାଇ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ବୃତ୍ତ ତିଆରି କରିବେ। ଲାଲ, ସୁନା, ଆଦି ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ଏବଂ ଦରିଦ୍ର ଥିଲେ କୁମ୍କୁମ, ଚାଉଳ, ଯବ ଚୂର୍ଣ୍ଣ ସହିତ। ଏକ ହାତ କିମ୍ବା ଦୁଇ ହାତ ଲମ୍ବା, ଧଳା କିମ୍ବା ଲାଲ; ଏକ ହାତ ଲମ୍ବା ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଡ ଅଠ ଆଙ୍ଗୁଠି ଲମ୍ବା, ତାହାର ତন্তୁ ଅର୍ଦ୍ଧ, ଅଠ ପତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ। ଦୁଇ ହାତ ଲମ୍ବା ପଦ୍ମର କର୍ଣ୍ଡ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ ଦୁଇ ଗୁଣା। ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଶୋଭା ଦେଇ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବେ; ଏକ ହାତ କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ ହାତ ଲମ୍ବା ବେଦୀରେ ପୁନଃ ବୃତ୍ତ। ଚାଉଳ, ଚିରା, ତିଳ, ଫୁଲ, ଦର୍ବା ଦେଇ ଶିବ ପାତ୍ର ତିଆରି କରିବେ, ଉଚିତ ଚିହ୍ନ ସହିତ। ସେହି ପାତ୍ର ସୁନା, ଚାଁଦି, ତାମ୍ବା କିମ୍ବା ମାଟିର ହେବା ଉଚିତ, ସୁଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଚାଉଳ ଓ ଦର୍ବା ଶାଖା ଦେଇ ସଜାଇବେ। ପାତ୍ର ଗଳାରେ ଧଳା ସୂତ, ଦୁଇ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ଶୁଧ୍ଧ ପାଣି ଭରା ପାତ୍ର ଓ ଢକଣ ରଖିବେ। କଳା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ, ଆସନ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର କିମ୍ବା ପଦ୍ମ ପତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବାଯୋଗ୍ୟ, ସୂତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ। ପଦ୍ମ ଆସନର ଉତ୍ତର ପତ୍ରରେ ରିତୁରାଜ ପାତ୍ର ରଖି, ଚନ୍ଦନ ଜଳ ଦେଇ ଅଭିଷେକ କରିବେ। ପୁର୍ବ ଭାଗରେ ମଣ୍ଡଳ ଓ ମନ୍ତ୍ର ପାତ୍ରରେ, ଯଥାବିଧି କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମହା ପୂଜା କରିବେ। ଏହିପରି ଶାସ୍ତ୍ର ଉପଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଗୁରୁ-ଶିଶ୍ୟ ଓ ଶିବ ପୂଜାର ଶୁଭ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରାରମ୍ଭ ହୁଏ।