ଏକ ପବିତ୍ର ଦିନରେ ଶିଶ୍ୟ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୀକ୍ଷାର ଅନୁଷ୍ଠାନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଗୁରୁ, ଶାକ୍ତି ଦୀକ୍ଷାରେ ଜ୍ଞାନର ଶକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗ ମାର୍ଗ ଓ ଜ୍ଞାନର ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ଶିଶ୍ୟଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥାନ୍ତି। ମାନ୍ତ୍ରୀ ଦୀକ୍ଷା ଏହାର ପୂର୍ବରୁ କଳଶ ଓ ଚକ୍ରର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇ, ଗୁରୁ ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଏବଂ ଶାନ୍ତିପୂର୍ବକ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ। ଶିଶ୍ୟରେ ଶକ୍ତି ଅବତରଣ ଅନୁସାରେ, ସେ ଦୟାର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ, କାରଣ ଶୈବ ଧର୍ମର ପାଳନ ଏହାରେ ଆଧାରିତ। ଯେଉଁଠି ଶକ୍ତି ଅବତରଣ ହୋଇନଥାଏ, ସେଠି ପବିତ୍ରତା, ଜ୍ଞାନ, ଶୈବ ଆଚରଣ, ମୋକ୍ଷ କିମ୍ବା କୌଣସି ସିଦ୍ଧି ନଥାଏ। ଏହିପରି ଶକ୍ତିର ଅବତରଣର ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଗୁରୁ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶିଶ୍ୟଙ୍କୁ ଶୁଧ୍ଧ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଭ୍ରମରେ ଅନ୍ୟଥା କରେ, ସେ ଅନ୍ୟଥା ଚଳିଥିବା ମୂଢ଼ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଏହିପରି ଗୁରୁ ସବୁପ୍ରକାରେ ଶିଶ୍ୟଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତି ଅବତରଣର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ଉଦୟ; କାରଣ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶକ୍ତି ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ସ୍ୱରୂପ। ଏହି ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦର ଚିହ୍ନ ହେଉଛି ମନରେ ବିକଳତା, କମ୍ପନ, ରୋମାଞ୍ଚ, କଣ୍ଠ, ଚକ୍ଷୁ ଓ ଅଙ୍ଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ। ଏହି ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା, ଶିଶ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଶିବ ପୂଜା କିମ୍ବା ଶିବ ସଂପୃକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ। ଶିଶ୍ୟ ଶିକ୍ଷିତ ହେବାରୁ ଏବଂ ଗୁରୁଙ୍କ ଗୌରବରୁ, ଶିଶ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଦ୍ୟମରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁକୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଶିବ ଗୁରୁ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ; କିମ୍ବା ଶିବ ନିଜେ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ଶିବ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଗୁରୁ ସମାନ; ଏହାର ଉପାସନାର ଫଳ ସମାନ। ଗୁରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କର ଏକ ତତ୍ତ୍ୱ, ସେ ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ; ତେଣୁ ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରିବା ଉଚିତ। ଉତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ, ଗୁରୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିବା ଜ୍ଞାନର ଧନ ପାଇଥାଏ। ଚାଲିବା, ଉଭା ହେବା, ଶୁଇବା କିମ୍ବା ଖାଇବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ କିଛି କରିବାକୁ ହେଲେ ତାଙ୍କ ଅନୁମତି ନେବା ଉଚିତ। ଗୁରୁଙ୍କ ଘର କିମ୍ବା ସମ୍ମୁଖରେ ଇଚ୍ଛାମତେ ବସିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଗୁରୁ ସିଧାସଳଖ ଦିବ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଘର ଏକ ମନ୍ଦିର। ଅସତ୍ସଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଅପରାଧ ଲାଗିଯାଏ, ତେଉଁପରି ଅଗ୍ନି ସମ୍ପର୍କରେ ସୁନାର ଅପବିତ୍ରତା ଦୂର ହୁଏ। ଏହିପରି ଗୁରୁ ସଙ୍ଗରେ ମନୁଷ୍ୟ ଅପରାଧ ଦୂର କରେ; ଯେପରି ଘିଅ ଭର୍ତ୍ତି ମାଟିଘଟ ଅଗ୍ନି ନିକଟରେ ଗଳିଯାଏ। ଏହିପରି ଗୁରୁ ନିକଟରେ ପାପ ଦୂର ହୁଏ; ଦୂର୍ବଳ କିମ୍ବା ଶୀତଳ ବସ୍ତୁ ଦୂର୍ବଳ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଏ। ଗୁରୁ ଖୁସି ହେଲେ, ସେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ପାପ ଦହିଦିଅନ୍ତି; ଭାବ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ଗୁରୁଙ୍କ ରୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କ ରୋଷରେ ଆୟୁ, ସମୃଦ୍ଧି, ଜ୍ଞାନ ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ; ଯେଉଁ ଲୋକ ତାଙ୍କୁ ରୋଷିତ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଯଜ୍ଞା ଫଳହୀନ ହୁଏ। ଏଠାରେ ଯମ ଓ ନିୟମ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ଦରକାର ନୁହେଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ବିପରୀତ କଥା କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଯଦି କୌଣସି ମହା ଭ୍ରମରେ ଗୁରୁ ପ୍ରତି ଅନ୍ୟଥା ମନ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ଶବ୍ଦରେ ମିଥ୍ୟା କଥା କହିଯାଏ, ସେ ରୌରବ ନରକକୁ ଯାଏ। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ମଙ୍ଗଳ ଚାହିଁ ମିଥ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ହେଉ କି ନହେଉ, ସେମାନେ ସଦା ତାଙ୍କୁ ଉପକୃତ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ଗୁରୁ ସମ୍ମୁଖ କିମ୍ବା ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; ଏହିପରି ଭକ୍ତିସମ୍ପନ୍ନ ଶିଶ୍ୟ ସଦା ମନରେ ଉତ୍ସୁକ ରହନ୍ତି। ଏହିପରି ଗୁରୁଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିଥିବା ଶିଶ୍ୟ ଶୈବ ଧର୍ମର ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ; ଯଦି ଗୁରୁ ନୀତିଶୀଳ ଓ ଜ୍ଞାନୀ, ସେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ଦାତା। ଯେଉଁ ଲୋକ ସତ୍ୟରେ ପାରଙ୍ଗତ ଓ ଶିବରେ ଆସକ୍ତ, ସେ ମୋକ୍ଷ ଦେଇପାରେ; ଅନ୍ୟ କିମ୍ବା ଦେଇପାରେ ନାହିଁ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଚେତନା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦର ଉତ୍ସ। ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ଆନନ୍ଦର ଦାତା; କିନ୍ତୁ ନାମ ମାତ୍ର ଥିଲେ ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ। ପଥର କିପରି ଅନ୍ୟ ପଥରକୁ ଆଉ ଆଉ ଦେଇପାରିବ? ନାମ ମାତ୍ରରେ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ ନାହିଁ। ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ମୋକ୍ଷ ପାନ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ଦେଇପାନ୍ତି; ସତ୍ୟ ନଥିଲେ ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଆତ୍ମସାକ୍ଷାତ୍କାର ହୁଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକ ଆସକ୍ତି ହୀନ, ସେ 'ପଶୁ' ଭାବରେ ଜଣାଯାନ୍ତି; ଅନ୍ୟଙ୍କ ଚାଲିତା, ସେ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଏଠାରେ ସତ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ଲୋକ ମୁକ୍ତି ଓ ମୁକ୍ତିଦାତା; ସମସ୍ତ ଚିହ୍ନ ଓ ଶାସ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ସମସ୍ତ ପଦ୍ଧତି ଓ କ୍ରିୟା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସତ୍ୟ ନଥିଲେ ଫଳ ନାହିଁ; ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସତ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ରଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟ ଦ୍ୱାରା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆନନ୍ଦ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ; ତାଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଗୃତି ଓ ଆନନ୍ଦ ଜନ୍ମ ନେଉଛି। ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଏମିତି ଗୁରୁକୁ ଚୟନ କରିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟ କୁ ନୁହେଁ; ଏମିତି ଗୁରୁ ନମ୍ରତା ଓ ଆଚରଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶିଶ୍ୟଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଜ୍ଞାନ ମିଳିନଥିଲେ, ମୁକ୍ତି ଚାହିଁଥିବା ଲୋକ ସେବା କରିବା ଉଚିତ; ଜ୍ଞାନ ମିଳିଲେ, ସତ୍ୟ ଧାରଣ କରିଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତି ଅଟୁଟ ରଖିବା ଉଚିତ। ସତ୍ୟକୁ କେବେ ଛାଡ଼ିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, କିମ୍ବା କୌଣସି ଭାବରେ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଯେଉଁଠି ଆନନ୍ଦ କିମ୍ବା ଜାଗୃତି ଅତି ସ୍ୱାଳ୍ପ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ। ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଶିଶ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଯାଇପାରିବା; କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଗୁରୁ ଚୟନ କଲେ, ପୂର୍ବ ଗୁରୁ, ତାଙ୍କ ଭାଇ, ପୁଅ, ଶିକ୍ଷକ କିମ୍ବା ଉପଦେଶକଙ୍କୁ ଅବମାନ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ସେଠି, ପ୍ରଥମେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ଜ୍ଞାନୀ, ଶୁଭ ଓ ମଧୁର ଦେଖାଯାଉଥିବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।