ଏକ ପବିତ୍ର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ କଥା ଆମେ ଶୁଣିବାକୁ ଯାଉଛୁ—ଏହି କଥା ଶିବ ପୁରାଣର ଅନୁସୃତ ନିୟମ ଓ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ। ମନ୍ତ୍ର ଜପ ପାଇଁ ଏକ, ଦଶ, ଶତ, ଏହାଠାରୁ ବଢି ହଜାର, ଦଶ ହଜାର, ଏକ ଲକ୍ଷ ଯାଏଁ ନିୟମ ଅଛି; ଏହି ନିୟମରେ ଏକ ଶତ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା ଗଣାଯାଏ। ବେଦ ଜପ ଶିବ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ; ଏହିପରି ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ଏକ ଲକ୍ଷ ଅକ୍ଷରରେ ଜପ କରିବା ଉଚିତ। ଏକ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ଦଶ ମିଳି କୋଟି ଯାଏଁ ଜପ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ପରେ ଭକ୍ତି ସହିତ ଏକ ହଜାର ଅକ୍ଷର ଅଧିକ ଜପ କରିବାକୁ କହାଯାଇଛି। ଜଣେ ଜପ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସେ ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମେ ଶିବ ଦଶାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ; ଏକ ମନ୍ତ୍ର ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ମନୋହର କରେ, ଦୈନିକ ଭାବେ ତାହା ଜପ କରିବା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ଯାଏଁ ଜାରି ରଖିବା ଉଚିତ। ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ 'ଓଁ' ଏକ ହଜାର ଥର ଜପ କରିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ; ନାହିଁ ଲେ, ଫୁଲ ଉଦ୍ୟାନର ଦେଖାଶୁଣା କିମ୍ବା ବା ଚଉକ ଚ sweeping କରିବା ମଧ୍ୟ ଉପକୃତିକର। ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ଶିବ ନିମିତ୍ତେ କିମ୍ବା ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ କରିଲେ, ଶିବ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏବଂ ଭକ୍ତି ସହିତ ଶିବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବା ଉଚିତ। ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଜ୍ଞାନୀ କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାନୀ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ତେଣୁ ଜ୍ଞାନୀ ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବା ଉଚିତ। ଏକ ଲିଙ୍ଗରୁ ମାନବ ତିଆରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଶତ ଗୁଣ ଫଳ ମିଳିଥାଏ; ପବିତ୍ର କିମ୍ବା ପ୍ରାଚୀନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଫଳ ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା ସମାନ। ଦିବ୍ୟ ଲିଙ୍ଗରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ହଜାର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦ୍ରା; ସ୍ଵୟଂଭୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ଫଳ ଧନୁ ମାପରେ ହଜାର ଗୁଣ। ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରର ତାଳ, କୁଆଁ, ପୋଖରୀ ମାନେ ଶିବ ଗଙ୍ଗା ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ, ଏହା ଶିବଙ୍କ ନିଜ ଶବ୍ଦରେ କହାଯାଇଛି। ସେଠାରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ କରି ଶିବ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ; ଶିବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶରଣ ନେଇ, ମୃତ୍ୟୁ ଯାଏଁ ବସିବା ଉଚିତ। ଶିବ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚିତାଦି କାର୍ଯ୍ୟ, ଦଶ ଦିନିଆ କ୍ରିୟା, ମାସିକ, ବା ବାର୍ଷିକ ନିବେଦନ, ଅପେଷ୍ଟ ଦାନ ହେଉ କି ଚିଁଡି ଦାନ—ସମସ୍ତ ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳିଥାଏ, ଶିବ ଦଶା ତୁରନ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; କିମ୍ବା ଏଠାରେ ସାତ ରାତି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚ ରାତି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଫଳ ମିଳିଥାଏ। ତିନି ରାତି କିମ୍ବା ଏକ ରାତି ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବ ଦଶା କ୍ରମେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏହି ଦୁନିଆରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ କର୍ମ ଓ ନିଜ ବର୍ଣ୍ଣାନୁସାରେ ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଭକ୍ତି ସହିତ ଅକ୍ଷର ଜପ କରିଲେ ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଫଳ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯଜ୍ଞାଦି କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥାଏ। ନିର୍ଲୋଭ ଭାବରେ କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ସିଧା ଶିବ ଦଶା ପ୍ରଦାନ କରେ; ସକାଳ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା—ଏହି ତିନି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ କମରେ ଏକଥର କ୍ରମାନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ସକାଳ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୈତ୍ୟ ପୂରଣ କରେ, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ, ସନ୍ଧ୍ୟା ଶାନ୍ତି ଦେଇଥାଏ; ଏହି ନିୟମ ରାତିରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ। ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ସମୟ ଏହି ରାତିର ମଧ୍ୟ ଭାଗ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ଏହି ସମୟରେ ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ବିଶେଷ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ରଖି, ଯେଉଁଠି ଜଣେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ, ସେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଫଳ ପାଇଥାଏ; ବିଶେଷ କରି କଳି ଯୁଗରେ କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳ ଶୀଘ୍ର ମିଳିଥାଏ। ଯେଉଁଠି ଯୋଗ୍ୟତାନୁସାରେ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କିଛି କର୍ମ କରାଯାଏ, ଭଲ ଆଚରଣ ଓ ପାପ ଭୟ ସହିତ, ସେ ତାହାର ଫଳ ପାଇଥାଏ। ଏବେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ କହ; ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶରଣ ନେଇ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ଏହି ବିଷୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଦି ଋଷିମାନେ, ଶିବ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶୁଣ। ଏବେ ମୁଁ ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ବିଷୟରେ କହିବି, ଯାହା ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ; ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଚର୍ଯ୍ୟା ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଥା ଦୁନିଆର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବର୍ଣ୍ନନା କରିବି। ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ପଞ୍ଜାଶ କୋଟି ବିସ୍ତୃତ ଭୂମି, ପାହାଡ଼, ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ସହିତ ଏହି ପୃଥିବୀ ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରିଛି। ଏଠି ଏଠି ଶିବଙ୍କ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି; ଏଠି ବସିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ, ଭଗବାନ ଦୟା ସହିତ ଏହି ସ୍ଥାନ ତିଆରି କରିଛନ୍ତି। କିଛି କ୍ଷେତ୍ର ଋଷିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, କିଛି ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, କିଛି ସ୍ଵୟଂଭୁ—ସମସ୍ତ ଦୁନିଆର ରକ୍ଷା ପାଇଁ। ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ନାନ, ଦାନ, ଜପ ଓ ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ ସଦା କରିବା ଉଚିତ; ନାହିଁ ଲେ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ରୋଗ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ କିମ୍ବା ମୂକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରେ। ଏହି ଭାରତ ଭୂମିରେ ଯଦି କେହି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରେ, ଏକ ସ୍ଵୟଂଭୁ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିଲେ ଏହି ଜନ୍ମ ଆବୃତ୍ତି ପାଇଥାଏ। ଦ୍ୱିଜମାନେ, ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ କରାଯାଇଥିବା ପାପ ଦୃଢ଼ ହୁଏ; କିନ୍ତୁ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ବସି ଅତି ଛୋଟ ପାପ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେପରି ହେଉ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ରରେ ବସିବା ଉଚିତ; ସିନ୍ଧୁ ଓ ଶତ ନଦୀ ତୀରରେ ଅନେକ ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ଅଛି। ସରସ୍ୱତୀ ନଦୀ ଷଷ୍ଠି ମୁଖ ସହିତ ପବିତ୍ର ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ନିତ; ତାହାର ତୀରରେ ବସିଥିବା ଜ୍ଞାନୀ କ୍ରମେ ବ୍ରହ୍ମ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାଏ। ଗଙ୍ଗା, ହିମାଳୟର ଝିଅ, ଏକ ଶତ ମୁଖ ସହିତ ପବିତ୍ର ନଦୀ; ତାହାର ତୀରରେ କାଶୀ ଆଦି ଅନେକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ଅଛି। ମୃଗବ୍ରିହସ୍ପତି ସମୟରେ ଏଠି ତୀର ବିଶେଷ ଉତ୍ତମ; ଶୋନଭଦ୍ର ଦଶ ମୁଖ ସହିତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ସେଠି ସ୍ନାନ ଓ ଉପବାସ କରିଲେ ଗଣେଶ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ନର୍ମଦା ଚବିଶ ମୁଖ ସହିତ ପବିତ୍ର ଏବଂ ବଡ଼ ନଦୀ। ତାହାର ତୀରରେ ସ୍ନାନ ଓ ବସିଲେ ବିଷ୍ଣୁ ଦଶା ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ; ତମସା ଦ୍ୱାଦଶ ମୁଖ ଏବଂ ରେବା ଦଶ ମୁଖ ନଦୀ। ଗୋଦାବରୀ ବଡ଼ ପବିତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମଣ ବଧ ଓ ଗୋ ବଧ ପାପ ନାଶ କରେ; ଏହି ଏକୋଇ ମୁଖ ସହିତ ରୁଦ୍ର ଲୋକ ଦେଇଥାଏ।