ଓ ଦେବୀ, ମୋର ଭକ୍ତ ଯେଉଁଠି ଥିବେ, ସେ ଚାହେଁ ପତିତ ହେଉନ୍ତି କିମ୍ବା ଅପତିତ, କ୍ରୋଧକୁ ଜୟ କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ନାହିଁ, ପ୍ରାପ୍ତି କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ନାହିଁ—ଏହି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଅପାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଅଧିକାରୀ। ଏଠାରେ ପ୍ରାପ୍ତି କରିଛନ୍ତି କିମ୍ବା ନାହିଁ, ସେମାନେ ଅନେକ କୋଟି ଗୁଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତେଣୁ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠି ମୋତେ ଲାଭ କରି, ମିତ୍ରତା, ବ୍ରହ୍ମଚର୍ୟ୍ୟ ଓ ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପରି ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। କହିବାକୁ ଅଧିକ କ’ଣ ଅଛି? ମୋ ସମସ୍ତ ଭକ୍ତ ସବୁକିଛି କରିପାରନ୍ତି; ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ଭକ୍ତ ସବୁଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଏହି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଲୋକ, ବେଦ, ମହାର୍ଷି, ନିତ୍ୟ ଧର୍ମ, ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଅବଳମ୍ବିତ। ସଂହାର ସମୟରେ, ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ସମସ୍ତ ନଶ୍ୱର ହେବା ପରେ, ସବୁଠି ମୂଳ ପ୍ରକୃତିକୁ ଫେରିଯାଏ ଓ ସେଠି ଲୟ ହୁଏ। ସେତେବେଳେ, ମୁଁ ଏକମାତ୍ର ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିଯାଏ; ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହିଁ। ଏହି ସମୟରେ, ବେଦ ଓ ସମସ୍ତ ଶାସ୍ତ୍ର ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଏ। ସେମାନେ ନଶ୍ୱର ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ, କାରଣ ସେମାନେ ମୋର ଶକ୍ତିରେ ସୁରକ୍ଷିତ; ପରେ ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷର ଭିନ୍ନତା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ମୋଠାରୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୁଏ। ଏହାପରେ, ଗୁଣମାନ୍ୟ ଭିତରେ ସଂହାର ହେଲାବେଳେ, ଗୁଣମୟ ନାରାୟଣ ମାୟାଦେହ ଧାରଣ କରି, ଜଳମଧ୍ୟରେ ସର୍ପଶଯ୍ୟା ଉପରେ ଶୟନ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କର ନାଭିରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ପଦ୍ମରୁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ପ୍ରପିତାମହ ବ୍ରହ୍ମା ଜନ୍ମ ନେଲେ। ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହିଁ, ନିର୍ଲିପ୍ତ ଓ ଅସହାୟ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମା ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ମନରୁ ଦଶ ମହାର୍ଷିଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ସେମାନଙ୍କର ସିଦ୍ଧି ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ପ୍ରପିତାମହ ମୋତେ ଉପସ୍ଥାନ କରି କହିଲେ, “ଓ ମହାଦେବ, ମୋର ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦିଅ।” ତାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ମୁଁ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଶିବ, ପଞ୍ଚ ଶୁଦ୍ଧ ଅକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଲି। ବ୍ରହ୍ମା, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ହୋଇ, ଶବ୍ଦ ଓ ଅର୍ଥର ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଜାଣିଲେ। ତିନି, ମନ୍ତ୍ରର ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବହାର ବୁଝି, ତାଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଓ ତାହାର ଅର୍ଥ ଦେଲେ। ସେମାନେ, ପ୍ରପିତାମହଙ୍କଠାରୁ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ରତ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପଥରେ ଚାଲି, ମୋର ଉପାସନା ଆଶା କଲେ। ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ ମୁଞ୍ଜବତ୍ ପର୍ବତ ଅଛି, ଯାହା ସଦା ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଓ ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ସେଠି ସୁରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେଠି, ସୃଷ୍ଟି ଆଶାରେ, ସେମାନେ ଦେବତା ଲାଖ ବର୍ଷ ଧରି ବାୟୁପାନ କରି ଉଗ୍ର ତପସ୍ୟା କଲେ। ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ଦେଖି, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସାକ୍ଷାତ୍ ହେଲି, ଋଷି, ଛନ୍ଦ, କିଳକ, ବୀଜ ଓ ଦେବତା ସହିତ। ସୃଷ୍ଟି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଷଡଂଗ ନ୍ୟାସ, ଦିଗ୍ବନ୍ଧନ ଓ ସମସ୍ତ ବ୍ୟବହାର ଶିଖାଇଲି। ତାପରେ, ମନ୍ତ୍ରର ମହିମାରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ତପସ୍ୟାରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଋଷିମାନେ ନିୟମିତ ଭାବେ ଦେବ, ଦାନବ ଓ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ସୃଷ୍ଟି କଲେ। ଏବେ ମୁଁ ଏହି ପରମ ଜ୍ଞାନର ସ୍ୱରୂପ କୁହିବି: ପ୍ରଥମେ 'ନମଃ' ବଲି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା, ତାପରେ 'ଶିବାୟ' ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶ। ଏହିପରି ଏହି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ଜ୍ଞାନ, ସମସ୍ତ ବେଦର ମୁଣ୍ଡରେ ଅଛି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଓ ଆଦି ସୃଷ୍ଟିର ନିତ୍ୟ ବୀଜ। ମୋ ମୁଁହରୁ ପ୍ରଥମେ ଉଚ୍ଚାରିତ ଏହି ମନ୍ତ୍ର, ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ, ଗଳିତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପରି ଦ୍ୟୁତିମାନ୍, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଉଚ୍ଚସ୍ଥନୀ। ସେ ଚାରିହାତ, ତିନି ଚକ୍ଷୁ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳା ମୌଳିରେ ଶୋଭିତ, ପଦ୍ମ ଓ ନୀଳପଦ୍ମ ଧାରଣ କରିଥିବା, ଦୟାମୟୀ, ଭୟ ଭଞ୍ଜନ ଓ ଵରଦାନ ଦେବା ହସ୍ତ। ସମସ୍ତ ଶୋଭାର ଚିହ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସମସ୍ତ ଆଭୂଷଣ ପିନ୍ଧିଥିବା, ଧଳା ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସି, କଳିମା ଘନ କୁନ୍ଚିତ କେଶ। ସେ ପଞ୍ଚପ୍ରକାର ରଙ୍ଗରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ—ହଳଦିଆ, କଳା, ଧୂସର, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଲାଲ। ଏହି ରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ, ଯଦି ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ସହିତ ଶୋଭିତ ନୁହେଁ; ବିନ୍ଦୁ ଅର୍ଧଚନ୍ଦ୍ର ପରି ଓ ନାଦ ଦୀପଶିଖା ପରି ଦେଖାଯାଏ। ଓ ସୁନ୍ଦର-ମୁଖୀ, ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଅକ୍ଷରମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଦ୍ୱିତୀୟଟି ବୀଜ, ଚତୁର୍ଥଟି (ଯାହା ଆରମ୍ଭରେ ଦୀର୍ଘ) ତୃତୀୟ, ପଞ୍ଚମଟି ଶକ୍ତି। ବାମଦେବ ଋଷି, ପଙ୍କ୍ତି ଛନ୍ଦ, ମୁଁ ନିଜେ ଶିବ—ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ଦେବତା। ଗୌତମ, ଅତ୍ରି, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର, ଅଙ୍ଗିରାସ, ଭରଦ୍ୱାଜ—ଏହି ଋଷିମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପାଇଁ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଗାୟତ୍ରୀ, ଅନୁଷ୍ଟୁପ୍, ତ୍ରିଷ୍ଟୁପ୍, ବୃହତୀ, ବିରାଟ୍—ଏହି ଛନ୍ଦ; ଇନ୍ଦ୍ର, ରୁଦ୍ର, ହରି, ବ୍ରହ୍ମା, ସ୍କନ୍ଦ—ଏହି ଦେବତା। ମୋର ପଞ୍ଚମୁଖ ଅଛି, ପୂର୍ବ ଦିଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି, ‘ନ’ ଆଦି ଅକ୍ଷର କ୍ରମରେ ବିନ୍ୟାସିତ। ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ଅନୁସ୍ୱର, ଚତୁର୍ଥ ଦ୍ୱିତୀୟ, ପଞ୍ଚମ ସ୍ୱରିତ, ତୃତୀୟ ନିହତ। ମୂଳବିଦ୍ୟା, ଶିବ, ଶୈବସୂତ୍ର, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ତାଙ୍କର ନାମ—ଏହି ସବୁକୁ ମୋର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୈବ ହୃଦୟ ଭାବିବା। ‘ନ’ ମୁଣ୍ଡ, ‘ମ’ ଚୂଡ଼ା, ‘ଶି’ କବଚ, ‘ୱ’ ଚକ୍ଷୁ, ‘ୟ’ ଅସ୍ତ୍ର। ‘ନମଃ’, ‘ସ୍ୱାହା’, ‘ବଷଟ୍’, ‘ହୁଁ’, ‘ଵୌଷଟ୍’, ‘ଫଟ୍’—ଏହିମାନେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅକ୍ଷର ପଛରେ ଲଗିଲେ ଏହାର ଅଙ୍ଗ ହୁଏ। ଏଠି ମୂଳମନ୍ତ୍ରର ଅନେକ ପ୍ରକାର ଅଛି, ପଞ୍ଚମ ଅକ୍ଷର ଦ୍ୱାଦଶ ସ୍ୱର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ମନ, ବାଚ୍ୟା, କାୟା, ଜପ, ହୋମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ଆମର ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନ, କାଳ, ଶାସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି, ସମର୍ଥ୍ୟ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ରୁଚି ଅନୁଯାୟୀ।