ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା, ଅନେକ ସିଦ୍ଧି ଦେଇଥିବା ଏବଂ ଲୋକମାନଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଏକ ଦିବ୍ୟ ବାଣୀ। ଏହାର ଅର୍ଥ ନିଶ୍ଚିତ ଓ ଗମ୍ଭୀର, ଏହି ବାକ୍ୟ ସମସ୍ତ ବାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଦେୟ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ପାଇଁ ସହଜରେ ଉଚ୍ଚାରଣ ହୋଇଥାଏ, ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ‘ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ’ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଏହି ମନ୍ତ୍ରର ବୀଜ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜ୍ଞାନର ମୂଳ, ଏହା ପ୍ରଥମ ଏବଂ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର, ଛଅ ଅକ୍ଷରରେ ଗଢ଼ିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଓ ଗଭୀର ଅର୍ଥବୋଧକ। ଏହାକୁ ବଟବୃକ୍ଷର ବୀଜ ପରି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଦେବତା ତିନି ଗୁଣକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ସ୍ୱାମୀ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ। ଶିବ ଏହି ମନ୍ତ୍ରରେ ‘ଓଁ’ ଏକାକାର ରୂପେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ‘ନମଃ ଶିବାୟ’ ମନ୍ତ୍ରରେ ଇଶାନ ଆଦି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅକ୍ଷରମାନେ ନିୟମିତ ଭାବରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ଏହି ଛଅ ଅକ୍ଷରର ସୂକ୍ଷ୍ମ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶିବ ପଞ୍ଚବ୍ରହ୍ମ ରୂପେ ବ୍ୟାପ୍ତ। ସେ ସ୍ୱୟଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଦୁହେଁ ଭାବେ ଅଛନ୍ତି; ଶିବ ଅପରିମିତ ହେବାରୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ସ୍ମୃତି ହୁଏ। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ର ସମ୍ପର୍କ ଆଦିକାଳରୁ ଅଛି, ଯେପରି ଏହି ଭୟଙ୍କର ସଂସାର ସମୁଦ୍ର ଆଦିହୀନ ଭାବେ ବହିଆସୁଛି। ଏହିପରି, ଶିବ ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ମୋକ୍ଷ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ଯେପରି ଔଷଧ ନିଜ ଗୁଣରେ ରୋଗ ନାଶ କରେ। ଏହିପରି, ଶିବ ସଂସାରର ଦୋଷମାନଙ୍କ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି; ଯଦି ପ୍ରଭୁ ନଥାନ୍ତେ, ସଂସାର ଅନ୍ଧକାରରେ ଢାକିଯିବା। ପ୍ରକୃତିର ଜଡତା ଓ ପୁରୁଷର ଅଜ୍ଞାନତା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱରୁ ଆଣବିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁ ଜଡ। ଏମିତି କେବେ ଦେଖାଯାଏନି ଯେ, ଏହି ସମସ୍ତ ନିଜେ କିଛି କରେ, ତାଙ୍କୁ ଚେତନ କାରଣ ଆବଶ୍ୟକ। ଧର୍ମ ଓ ଅଧର୍ମ, ବନ୍ଧନ ଓ ମୋକ୍ଷ, ସବୁ ବିବେକ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ। ସମସ୍ତ ଜନ୍ମ ଏବଂ ସୃଷ୍ଟି ଅନ୍ତର୍ଗତ ନୁହେଁ, ଯେପରି ଚିକିତ୍ସକ ବିନା ରୋଗୀ ଦୁଃଖରେ ରହିଯାନ୍ତି, ଏମିତି ସର୍ବଜ୍ଞ ନଥିଲେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏନାହିଁ। ସେଥିପାଇଁ ଆଦିହୀନ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଦାଶିବ ଏହି ସଂସାର ସମୁଦ୍ରରୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାରକ ଭାବେ ପ୍ରଭୁ ଭାବେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ସେ ଆଦି, ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତ ଶୂନ୍ୟ, ନିଜ ଗୁଣରେ ଶୁଦ୍ଧ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣ; ଶିବଙ୍କୁ ଶିବଶାସ୍ତ୍ରରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ତାଙ୍କର ନାମ ହେଉଛି ଏହି ମନ୍ତ୍ର, ଏବଂ ସେ ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରାଯାନ୍ତି। ନାମ ଓ ନାମୀର ସମ୍ପର୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି ମନ୍ତ୍ର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶିବ ଭାବେ ସ୍ଥିର। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଶିବଜ୍ଞାନ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ପରମ ପଦ: ‘ଓଁ ନମଃ ଶିବାୟ’ ଏହି ଛଅଅକ୍ଷରୀ ଶିବବାକ୍ୟ। ଏହି ଶୈବ ବାକ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମୂଳକ, କେବଳ ସ୍ତୁତି ନୁହେଁ, ଏହା ଶିବଙ୍କ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅଛି, ଯେଉଁ ଶିବ ସର୍ବଜ୍ଞ, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଶୁଦ୍ଧ। ସେ, ଜଗତର ଉପକାରୀ, କେମିତି ମିଥ୍ୟା କହିପାରିବେ? ଯାହା କିଛି ଅଛି, ତାହା ନିଜ ଗୁଣ ଓ ଦୋଷ ସହିତ ନିଜ ଗୁଣରେ ଅଛି। ଯେଉଁ ଫଳ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସର୍ବଜ୍ଞ ଭଗବାନ୍ ତାହା ଅନୁଯାୟୀ କହନ୍ତି; କେବଳ ରାଗ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଦୋଷରେ ଦୁଃଖିତ ଲୋକ ମିଥ୍ୟା କହେ। କିନ୍ତୁ ଏପରି ଦୋଷ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟରେ ନାହିଁ; ସେ କେମିତି ଅନ୍ୟଥା କହିପାରିବେ? ଯାହା ଶିବ, ସର୍ବଜ୍ଞ, ସମସ୍ତ ଅଜ୍ଞାତ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ତାଙ୍କର ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି ଆଧିକାରିକ। ତେଣୁ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାକ୍ୟକୁ ବିଦ୍ୱାନ୍ମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଉଚିତ; ପୁଣ୍ୟ ଓ ପାପ ବିଷୟରେ ଯେଉଁଠାରେ ଯଥାର୍ଥ, ଯେ ଏହାରେ ଅନିଶ୍ଚିତ, ସେ ଅବନତି ପାଇଥାଏ। ମହାର୍ଷିମାନେ ଯେଉଁ ସୁନ୍ଦର ବାକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଶାନ୍ତ ଓ ବିବେକୀ ଭାବରେ, ସ୍ୱର୍ଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ, ସେଗୁଡିକୁ ଉତ୍ତମ ବାକ୍ୟ ଭାବରେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଉଚ୍ଚାରଣ ରାଗ, ଦ୍ୱେଷ, ମିଥ୍ୟା, କ୍ରୋଧ, କାମନା, ଲୋଭ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ, ତାହା କଠୋର ବାକ୍ୟ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଯାହା ନରକକୁ ନେଇଯାଏ। ଜଦି ଅଜ୍ଞାନ ଓ ରାଗ ସହିତ କଥାହୁଏ, ତେବେ ସେ କଥା ମୃଦୁ କିମ୍ବା ଚତୁର୍ୟ ଶଂସ୍କୃତ ହେଲେ କଣ ଲାଭ? ତେଣୁ, ଯେଉଁ ବାକ୍ୟ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶୁଣିଲେ ମଙ୍ଗଳ ଆଣେ, ରାଗ ଓ ଭଳି ଦୋଷରେ ସନ୍ଦେହ ଆଣେ, ସେହି ବାକ୍ୟକୁ ଶୁଭ ବୋଲି ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଯଦ୍ୟପି ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ଅଛି, କିନ୍ତୁ ସର୍ବଜ୍ଞ ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ସହିତ କିଛି ସମାନ ନାହିଁ।