ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଦେବୀଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଯୋଗ କହିଲେ ମନର ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ଏବଂ ମୋରେ ମନକୁ ନିଶ୍ଚଳ କରିବା। ମୁଁ ଯେଉଁ ପଥ ଶିଖାଇଛି, ସେଇପରି ଚଳିଲେ ଏହା ସମ୍ଭବ। ହେ ଦେବୀ, ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିବା ଏକ ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଭୋଗକୁ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ। ଯୋଗ ସେଇଁ ପାଇଁ ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟମ ଓ ବିରକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଜୟ କରିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ନିର୍ଲିପ୍ତ, ଏହି ଯୋଗ ପୂର୍ବସଂଚିତ ପାପକୁ ଦୂର କରିଦିଏ। ବିରକ୍ତି ରୁ ଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଓ ଜ୍ଞାନରୁ ଯୋଗ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗକୁ ଜାଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏହିପଥରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୁକ୍ତି ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ସଦା ଦୟା, ଅହିଂସା ଓ ଜ୍ଞାନ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଚର୍ଚ୍ଚା କରିବା ଉଚିତ। ସତ୍ୟବାଦିତା, ଅପହରଣ ନ କରିବା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଆତ୍ମନିୟମ, ପାଠପଢ଼ା ଓ ପଢ଼େଇବା, ଯଜ୍ଞ କରିବା ଓ ଅନ୍ୟଙ୍କୁ କରାଇବା—ଏହି ସବୁ ଆଚରଣ କରିବା ଉଚିତ। ଧ୍ୟାନ, ଦୈବିକ ଭାବନା ଓ ନିରନ୍ତର ଜ୍ଞାନ ଉପାସନା ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ କରେ, ସେ ଜ୍ଞାନ ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥାଏ। ଅତି ଶୀଘ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ, ଜ୍ଞାନୀ ଏହି ଦେହକୁ ଜ୍ଞାନ ଅଗ୍ନିରେ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଦହି ଦେଇଥାଏ। ମୋର କୃପାରେ ଯୋଗ ଜ୍ଞାନୀ କର୍ମ ବନ୍ଧନକୁ ଛାଡ଼ିଦେଇଥାଏ—ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ କର୍ମ ମୁକ୍ତିର ବାଧା। ତେଣୁ, ଯୋଗୀ ଉଚିତ ଦୁଇଁପ୍ରକାର କର୍ମକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା। କର୍ମ କେବଳ ଫଳ ଆଶା ପାଇଁ ବନ୍ଧନ ଦେଇଥାଏ, କେବଳ କରିବାରେ ନୁହେଁ; ତେଣୁ କର୍ମର ଫଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ, କର୍ମ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ବାହ୍ୟ ଭାବରେ ମୋତେ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦରକାର। ଯେତେବେଳେ ମୋର ସ୍ୱରୂପ ଜଣାଯାଏ, ତେବେ ଦେହୀ ମନୁଷ୍ୟ ମୋତେ କର୍ମ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ—ଯେଉଁମାନେ ମାଟି, ପଥର, ସୁବର୍ଣ୍ଣକୁ ସମଭାବେ ଦେଖନ୍ତି। ଯେଉଁ ମହାମୁନି ସଦା ମୋରେ ଲଗ୍ନ, ମୋର ଭକ୍ତ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ଏକାଗ୍ର, ସେ ମୋ ସହିତ ଏକତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିର୍ଲିପ୍ତ ନୁହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମୋରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ଆଚରଣ ଓ କର୍ମ କରିବା ଉଚିତ। ମୋର ପୂଜା ଦୁଇପ୍ରକାର—ବାହ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକ। ଏହିପରି, ମୋର ଭକ୍ତି ତିନିପ୍ରକାର—ବାଚିକ, ମାନସିକ ଓ କାୟିକ। ତପସ୍ୟା, କର୍ମ, ପାଠ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମୋରେ ଭକ୍ତିର ରୂପ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି। ଯେଉଁ କିଛି ବାହ୍ୟରେ ହୁଏ, ଯଥା ପୂଜା, ଅର୍ପଣ, ସେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ନିଜ ଭିତରେ ଅନୁଭୂତି ହେଉଛି ଆନ୍ତରିକ। ମୋତେ ନିରନ୍ତର ଭାବିଥିବା ମନକୁ କେବଳ ମନ କୁହାଯାଏ; ମୋର ନାମରେ ଲଗ୍ନ ଥିବା ବାଣୀ ହିଁ ସତ୍ୟ ବାଣୀ। ଯେଉଁ ଦେହ ମୋର ଚିହ୍ନ, ଯଥା ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚିହ୍ନ ଧାରଣ କରି, ମୋର ସେବାରେ ଲଗ୍ନ, ସେହି ଦେହ ଏକ ସତ୍ୟ ଦେହ। ବାହ୍ୟ ପୂଜା ହେଉଛି ବିଧିବତ ଅର୍ପଣ ଇତ୍ୟାଦି କରିବା; କିନ୍ତୁ ଦେହକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ ତପସ୍ୟା କରିବା ମୋର ଉପଦେଶ ନୁହେଁ। ପାଠ ହେଉଛି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଓ ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରର ଅଭ୍ୟାସ, ରୁଦ୍ର ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବା, କିନ୍ତୁ କେବଳ ବେଦ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାଠ ନୁହେଁ। ଧ୍ୟାନ ହେଉଛି ମୋର ରୂପରେ ଚିନ୍ତନ, ନୁହେଁ ଆତ୍ମା କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପରେ ଲଗ୍ନ ହେବା; ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ମୋର ଶାସ୍ତ୍ରର ତାତ୍ପର୍ୟ ବୁଝିବା, ଅନ୍ୟ କିଛି ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ। ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଆନ୍ତରିକ, ଯେଉଁଠାରେ ମନ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେ, ସେଠାରେ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ବକ ସତ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଆନ୍ତରିକ ପୂଜା ବାହ୍ୟ ପୂଜାଠାରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାରଣ ଏହାରେ ବାହ୍ୟ କ୍ରିୟାର ଦୋଷ ନାହିଁ ଓ ମିଶ୍ରତା ନାହିଁ। ପବିତ୍ରତା ଆନ୍ତରିକ, ବାହ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ସତ୍ୟ ପବିତ୍ରତା ନୁହେଁ। ଯେଉଁଠି ଆତ୍ମା ଅପବିତ୍ରତାରୁ ମୁକ୍ତ, ସେଇଁ ପବିତ୍ର, ବାହ୍ୟ ଅପବିତ୍ର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ। ବାହ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକ ଭକ୍ତି ଭାବ ସହିତ ହେବା ଦରକାର; ଭାବ ବିନା କରିଲେ କେବଳ ବ୍ୟର୍ଥତା। ମୁଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ପବିତ୍ର, ଲୋକେ ବାହ୍ୟ କିମ୍ବା ଆନ୍ତରିକ କଣ କରିପାରିବେ? ମୁଁ କେବଳ ଭିତରର ଭାବକୁ ଗ୍ରହଣ କରେ। ଏହିପରି, ଯେ କ୍ରିୟାର ମୂଳ ଭାବ, ସେଇଁ ମୋର ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ; ମନ, କାୟ କିମ୍ବା ବାଚ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କୃତ, ଫଳ ଆଶା ବିନା। ଯଦି କୌଣସି ଫଳ ଆଶାରେ କରାଯାଏ, ମୋର ଆଶ୍ରୟ ଅଳ୍ପ; କାରଣ ଫଳ ନ ମିଳିଲେ ସେମାନେ ମୋତେ ତ୍ୟାଗ କରିପାରନ୍ତି। ତଥାପି, ଯେଉଁମାନେ ଫଳ ଆଶା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ମନ ମୋରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିଅନୁସାରେ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଯେଉଁମାନେ ଫଳ ଆଶା ବିନା ମୋରେ ଲଗ୍ନ, ପରେ ଫଳ ଚାହିଁଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ଯେଉଁମାନେ ପୂର୍ବ ସଂସ୍କାରବଶତଃ ଫଳ କିମ୍ବା ଅଫଳ ବିଚାର କରି, ଅସହାୟ ଭାବେ ମୋରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ସେମାନେ ଯାହା ପାଇଛନ୍ତି, ତାଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ ନାହିଁ; ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଲାଭ। ମୋର କୃପାରେ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତି ମୋତେ ଅର୍ପିତ, ଏହି ଭକ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି, ଯେପରି ଶକ୍ତି ଦିଏ। ଯେଉଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ମୋରେ ଶରଣାଗତ, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଚିହ୍ନ ରହିଛି, ଏହି ଚିହ୍ନ ଧାରୀ ମୋର ଧର୍ମର ଅଧିକାରୀ। ମୋର ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠା, ପୂଜାରେ ରୁଚି, ସ୍ୱୟଂ ପୂଜା କରିବା, ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ମୋର କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା; ମୋର ଗୁଣ କଥା ଶୁଣିବାରେ ଭକ୍ତି, କଣ୍ଠ, ନୟନ ଓ ଦେହର ରୂପାନ୍ତର, ନିରନ୍ତର ସ୍ମରଣ ଓ ମୋପରି ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ—ଏହି ଅଷ୍ଟଚିହ୍ନ ଯେଉଁଠି ଥାଏ, ସେଠି ମ୍ଲେଛ ମଧ୍ୟ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମୁନି, ତପସ୍ବୀ ଓ ପଣ୍ଡିତ।