ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କର ମହାଦେବୀ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ଭଗବାନଙ୍କୁ ନମ୍ରତାର ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, କେମିତି ଏହି ମୂଢ଼ ଜନମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଆତ୍ମଜ୍ଞାନ ନାହିଁ, ନିଜର ସ୍ଵରୂପକୁ ଅନୁଭବ କରିନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନ କରିପାରନ୍ତି? କ’ଣ କୌଣସି କ୍ରିୟା, ତପସ୍ୟା, ଜପ, ଯୋଗାସନ, ଜ୍ଞାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଆପଣ ଅଧୀନ ହୁଅନ୍ତି?” ମହାଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ମୋତେ କେବଳ ଶ୍ରଦ୍ଧା ବିନା କୌଣସି ଉପାୟରେ ଅଧୀନ କରିହେବ ନାହିଁ। କୌଣସି କ୍ରିୟା, ତପସ୍ୟା, ଜପ, ଯୋଗାସନ, କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅଧୀନ ହେଉନାହିଁ। ଯେଉଁ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ମୋତେ ନେଇ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଅଛି, ସେ କୌଣସି କାରଣରୁ ହେଉ, ମୁଁ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ପର୍ଶ୍ୟ, ଦୃଶ୍ୟ, ପୂଜ୍ୟ ଓ ସମ୍ପ୍ରାପ୍ୟ ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ ଯିଏ ମୋତେ ନିଜ ଅଧୀନ କରିବାକୁ ଚାହେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ଭାବେ ମୋପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା ହେଉଛି ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପାଳନର ମୂଳ କାରଣ। ଏହି ଶ୍ରଦ୍ଧା କେବଳ ସେଇ ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ, ଯିଏ ନିଜର ଜାତି ଓ ଆଶ୍ରମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ପାଳନ କରେ। ଅନ୍ୟ କାହାରେ ନୁହେଁ। ଏହି ଆଶ୍ରମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମ, ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୋର ଆଜ୍ଞାନୁସାରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା, ସେଉଁଠି ଅନେକ ଉପାସନା ଓ ଦାନ ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହୁଏ। ଏହା ଅତ୍ୟଧିକ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଲଭ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମରେ ଅଛନ୍ତି ଓ ମୋପ୍ରତି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥ ଓ ମୋକ୍ଷର ମାର୍ଗକୁ ସହଜରେ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୁଁ ନିଜ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛି। ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଅଧିକାର ନାହିଁ—ଏହା ମୋର ଦୃଢ଼ ଆଜ୍ଞା। ଏହି ଆଜ୍ଞା ଅନୁସାରେ ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମରେ ମୋପ୍ରତି ଆଶ୍ରୟ ନେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହି ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ। ମୋର କୃପାରେ ଯେଉଁମାନେ ମଲିନତା ଓ ମାୟାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋର ପରମ ପଦକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ମୋ ସଦୃଶ ଆନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧ କରନ୍ତି। ତେଣୁ, ବ୍ୟକ୍ତି ଜେତେବେଳେ ମୋ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିପାରିବେ କି ନାହିଁ, ଯଦି ସେ ମୋର ଭକ୍ତ, ମୋପ୍ରତି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ତେବେ ସେ ନିଜକୁ ନିଜେ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଧର୍ମ ପ୍ରାପ୍ତିର ଚେଷ୍ଟା ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଲକ୍ଷ ଗୁଣା ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ତେଣୁ, ମୋର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା ଧର୍ମକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ମୋର ଅବତାରମାନେ, ହେ ଶୁଭେ, ଯୋଗଶିକ୍ଷକ ଭାବରେ ପ୍ରତିଏକ ଯୁଗରେ ଉପସ୍ଥିତ ହୁଅନ୍ତି, ଏବଂ ହଜାର-ହଜାର ଉତ୍ତମ କୁଳ ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଅନଯୋଗ୍ୟ, ଅବିବେକୀ, ଭକ୍ତିହୀନ, ସେମାନେ ଏହି ପରମ୍ପରା ଜ୍ଞାନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ ଭାବେ ପାଆନ୍ତି। ତେଣୁ, ସେହି ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ। ମୁକ୍ତିର ପଥ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ହେଉଛି ବଡ଼ ଅନର୍ଥ, ଭ୍ରମ, ଅନ୍ଧକାର ଓ ମୌନତା। ହେ ଦେବୀ, ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା, ଆଚରଣ ଓ ଯୋଗ—ଏହି ଚାରିଟି ମୋର ଶାଶ୍ୱତ ଧର୍ମ ବୋଲି ଘୋଷିତ। ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଆତ୍ମା, ବନ୍ଧନ ଓ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଉପରେ ଅନୁଭୂତି। କ୍ରିୟା ହେଉଛି ଗୁରୁଙ୍କ ନିୟମାନୁସାରେ ଷଡ଼କର୍ମ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା। ଆଚରଣ ହେଉଛି ବର୍ଣ୍ଣାଶ୍ରମ ଧର୍ମ ଓ ମୋର ଉପାସନା ଓ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଧର୍ମପାଳନ। ଯୋଗ ହେଉଛି ମନର ଚଞ୍ଚଳତାକୁ ନିରୋଧ କରି, ମୋରେ ନିଶ୍ଚଳ କରିବା, ଯେପରି ମୁଁ ଶିଖାଇଛି। ମନର ଶାନ୍ତି ହେଉଛି ହଜାର ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ୍ୟରୁ ଉତ୍ତମ। ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଉଛି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାର ଆସକ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଦୁର୍ଲଭ। ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଛନ୍ତି ଓ ନିରାସକ୍ତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏହା ପୂର୍ବ ଋଣ ଦୂର କରେ। ନିର୍ଵେଦରୁ ଜ୍ଞାନ, ଜ୍ଞାନରୁ ଯୋଗ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗକୁ ଜାଣନ୍ତି, କିମ୍ବା ଏଥିରୁ ଛୁଟିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ମୁକ୍ତ; ଦୟା, ଅହିଂସା ଓ ଜ୍ଞାନ ସଂଗ୍ରହ ସଦା କରିବା ଉଚିତ। ସତ୍ୟ, ଅପହରଣ ନ କରିବା, ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ-ନିଗ୍ରହ, ଅଧ୍ୟୟନ-ଅଧ୍ୟାପନ, ଯଜ୍ଞ କରିବା ଓ କରାଇବା—ଏହି ସବୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଚାହିଁ। ଧ୍ୟାନ, ଦୈବୀ ଭାବନା ଓ ଜ୍ଞାନରେ ନିରନ୍ତର ଭକ୍ତି—ଏଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜ୍ଞାନ ଯୋଗରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଅତି ଶୀଘ୍ରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗର ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇଁ, ଏହି ଜ୍ଞାନାଗ୍ନିରେ ଦେହକୁ ଦହିଦେଇଥାନ୍ତି। ମୋର କୃପାରେ ଯୋଗୀ କର୍ମର ବନ୍ଧନକୁ ତ୍ୟାଗ କରେ; ଶୁଭ-ଅଶୁଭ କର୍ମ ମୁକ୍ତିର ବାଧା, ତେଣୁ ଯୋଗୀ ଦୁହିଁକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। କର୍ମର ଫଳାଶା ଦ୍ୱାରା ବନ୍ଧନ ହୁଏ, କେବଳ କର୍ମ କରିବାରେ ନୁହେଁ; ତେଣୁ କର୍ମର ଫଳକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମେ କର୍ମ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ବାହ୍ୟ ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ, ତାପରେ ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଯେତେବେଳେ ମୋର ସ୍ଵରୂପକୁ ଜାଣିଯିବେ, ସେମାନେ ମାଟି, ପାଥର, ସୁଉନ୍ନତିକୁ ସମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, କର୍ମ ଯଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ପୂଜିବେ ନାହିଁ। ସଦା ନିଷ୍ଠାରେ ଥିବା ମୋର ଭକ୍ତ, ଯୋଗୀ, ଜ୍ଞାନ ଓ ଯୋଗରେ ଏକାଗ୍ର, ସେ ମୋ ସାମ୍ୟତାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜମାନେ ନିର୍ବିକାର ନୁହନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମୋପ୍ରତି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଜ୍ଞାନ, ଆଚରଣ ଓ କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ମୋର ପୂଜା ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ବାହ୍ୟ ଓ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳୀ। ଏହିପରି, ମୋର ଭକ୍ତି ତିନି ପ୍ରକାର—ବାଚିକ, ମାନସିକ ଓ ଶାରୀରିକ। ତପସ୍ୟା, କର୍ମ, ଜପ, ଧ୍ୟାନ ଓ ଜ୍ଞାନ—ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ମୋର ଭକ୍ତିର ରୂପ ବୋଲି ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି। ଯାହା ବାହ୍ୟ ଭାବେ କରାଯାଏ, ଯଥା ପୂଜା, ଅର୍ପଣ ଆଦି, ଏହା ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖିପାରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯାହା ନିଜ ମନରେ ଅନୁଭୂତି, ଏହିଠାରେ ଅନ୍ତଃସ୍ଥଳୀ ପୂଜା।