ପୁରାଣର ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଉଛି ଯେ, ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ତାହାର ପୀଠିକା କୁ ଏକାକି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଲିଙ୍ଗ ବ୍ୟତୀତ। ଏହି ଲିଙ୍ଗର ଉଚିତ ମାପ ହେଉଛି ବାରଟି ଅଙ୍ଗୁଳା, ଏହା ବେଶି ଉତ୍ତମ। ଯଦି ଏହା ଏଠାରୁ କମ୍ ହୁଏ, ତେବେ ଫଳ କମ୍ ମିଳିଥାଏ; ଯଦି ବେଶି ହୁଏ, କିଛି ଦୋଷ ନାହିଁ। ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳା କମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ପ୍ରଥମେ, ଦକ୍ଷତାର ସହିତ ଏକ ଦେଉଳ ତିଆରି କରିବା ଦରକାର, ଯେଉଁଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତାଙ୍କ ମଣ୍ଡଳ ଥାଏ। ଏହି ଦେଉଳର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭଗୃହ ରହିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ତାଳପତ୍ର ପରି ଚମକୁଥିବା ଅଳଙ୍କାର ଥାଏ। ଏହି ଗର୍ଭଗୃହର ଚାରିଟି ଦିଗର ଦ୍ୱାରରେ ନବରତ୍ନ ବିଶେଷ ଭାବରେ ସ୍ଥାପିତ ହୁଏ—ନୀଳମଣି, ମାଣିକ୍ୟ, ପ୍ରବାଳ, ସ୍ଫଟିକ, ପନ୍ନା, ମୁକ୍ତା, ପୁନି ପ୍ରବାଳ, ଗୋମେଦ, ହୀରା—ଏହି ନବରତ୍ନ ରହିଥାଏ। ଏହାର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଏକ ମହାଦ୍ରବ୍ୟ ବେଦିକ କ୍ରମରେ ରଖିବା ଦରକାର। ଏହାପରେ, ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ପଞ୍ଚ ଉପଚାରରେ ଲିଙ୍ଗଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଓ ଅନେକ ହୋମ କରିବା ଶେଷରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଓ ଅଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିବା ଦରକାର, ପରିବାରଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ। ଯେଉଁମାନେ ଧନ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଜଡ୍ ବା ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଯିଏ ହେଉନାହିଁ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦାନ ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ। ସ୍ଥାବର, ଜଙ୍ଗମ ଓ ଜୀବନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସୁନା ଏବଂ ନବରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗଡ଼ିକୁ ପୂରି ଦେଇ, ସଦ୍ୟାଦି ବ୍ରହ୍ମ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି, ପରମ ମଙ୍ଗଳ ଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଓ ମହାମନ୍ତ୍ର ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର। ଲିଙ୍ଗକୁ ପୀଠିକା ସହିତ ଯୋଡି ଦେଇ, ସ୍ଥାୟୀ ଚୁନାରେ ବାନ୍ଧି ଦେବା ଉଚିତ। ଏହିଭଳି ଭାବେ ଏଠାରେ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦରକାର, ଯାହା ଅତି ମଙ୍ଗଳମୟ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଉତ୍ସବ ନିମିତ୍ତେ ବାହାରକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ହୁଏ, ଏବଂ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରେ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ। ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ଗୁରୁମାନେ ଦେଇଥିଲେ କିମ୍ବା ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନୀ ଲୋକେ ପୂଜା କଲେ ଭଲ। ଏଭଳି ଲିଙ୍ଗ ଓ ମୂର୍ତ୍ତି ଉଭୟଙ୍କ ପୂଜା କଲେ ଶିବତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। ପୁଣି, ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ହୁଏ: ଏକ ଅଚଳ ଓ ଏକ ଚଳ। ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି ବୃକ୍ଷ, ଜଡି, ଇତ୍ୟାଦି; ଚଳ ଲିଙ୍ଗ ହେଉଛି କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି। ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସେବା, ଚଳ ପାଇଁ ନିବେଦନ। ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଲୋକେ ଜାଣନ୍ତି ଯେ, ଶିବପୂଜା ଭକ୍ତି ସହିତ କରିବା ଦ୍ଵାରା ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲାଭ ହୁଏ। ଏଠାରେ ପୀଠିକା ମାୟା ମୟ, ଶିବଲିଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାମୟ। ଯେପରି ଶଂକର ଦେବୀ ଉମାଙ୍କୁ ଆଞ୍ଚଳରେ ଧରି ରହନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସଦା ପୀଠିକାକୁ ଧରି ରହିଥାଏ। ଏପରି ମହାଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ନିୟମିତ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଦୈନିକ ଯଥାଶକ୍ତି ପୂଜା, ଧ୍ୱଜା ଉତ୍ଥାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ଏହି ଶିବଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦ୍ଵାରା ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଶିବତ୍ୱ ମିଳେ। ଯଦି ଚଳ ଲିଙ୍ଗ ହୁଏ, ସୋଳୋପଚାର ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଦେବତା ଶିବତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ, ତାହାକୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆବାହନ, ଆସନ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ତା’ପରେ ଆଚମନ, ଅଭ୍ୟଞ୍ଜନ ସହିତ ସ୍ନାନ, ବସ୍ର, ଗନ୍ଧ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଆରତି, ତାମ୍ବୁଳ, ପ୍ରଣାମ ଓ ବିଦାୟ ମଧ୍ୟ କରିବା ଦରକାର। କିମ୍ବା ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ପରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଦେବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବେ ଯଥାଶକ୍ତି ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଭିଷେକ, ନୈବେଦ୍ୟ, ପ୍ରଣାମ ଓ ତର୍ପଣ କରିବା ଦ୍ଵାରା ଶିବତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। ଲିଙ୍ଗ ମନୁଷ୍ୟ ତିଆରି, ବେଦମୟ, ଦୈବୀ, ସ୍ଵୟଂଭୂ, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କିମ୍ବା ଅପୂର୍ବ ଯେଉଁ ହେଉ, ଉପଯୁକ୍ତ ଉପଚାରରେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ଯେଉଁ ଉପଚାର ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଦ୍ଵାରା କିଛି ନ କିଛି ଫଳ ମିଳେ। ନିୟମିତ ପରିକ୍ରମା ଓ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଶିବତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଶିବଲିଙ୍ଗକୁ ମାତ୍ର ଦେଖିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବତ୍ୱ ମିଳେ। ମାଟି, ଗୋମୟ, ଫୁଲ, କେତକୀ, ଫଳ ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ଚେଷ୍ଟା କରି ପୂଜା କଲେ ମଧ୍ୟ ଶେଷରେ ଶିବତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। କିଛି ଲୋକ ଅଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, କାରଣ ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନାରେ କେଉଁସି ନିଷେଧ ନାହିଁ। ଶିବ ସବୁଠାରେ ପ୍ରୟାସ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି। କିମ୍ବା ଏକ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଦାନ କଲେ, କିମ୍ବା ଶିରୋଭୂଷଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବତ୍ୱ ମିଳେ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଏକ ଶିବଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦିଆଗଲେ ଏହି ଲିଙ୍ଗ ଶିବତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। କିମ୍ବା ସଦା ପ୍ରଣବ ଦଶ ହଜାର ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ବା ଏକ ହଜାର ଥର ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବତ୍ୱ ମିଳେ। ଏହି ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସମୟରେ, ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଥିବା ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ରରେ 'ମ' ଅକ୍ଷର ଶେଷରେ ରହିଥାଏ। ଧ୍ୟାନରେ ମନସିକ ଜପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ, ମୁଖେ ଜପ ସମସ୍ତ ସମୟ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ। ଏହି ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର, ବିନ୍ଦୁ ଓ ନାଦ ସହିତ, ଜାଣିବା ଉଚିତ। ତା’ପରେ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦଶ ହଜାର ଥର ଭକ୍ତି ସହିତ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ, ବା ପ୍ରତି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଏକ ହଜାର ଥର, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶିବତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ପ୍ରଣବ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ ହେଲେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ବିଶେଷ, ଦୀକ୍ଷା ନେଇ ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଦରକାର। କୁମ୍ଭ ସ୍ନାନ, ମନ୍ତ୍ର ଦୀକ୍ଷା, ଅକ୍ଷର ସ୍ଥାପନ—ଏହି ସବୁକିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ, ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧମନା, ସତ୍ୟବାଦୀ ଏବଂ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିବା ଗୁରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ଦ୍ୱିଜମାନେ ପାଇଁ 'ନମଃ' ଆଗରେ, ଅନ୍ୟମାନେ ପାଇଁ 'ନମଃ' ପଛରେ, ନାରୀମାନେ କେବେ କେବେ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ 'ନମଃ' ଚାହାନ୍ତି। କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ନାରୀ 'ନମଃ' ଆଗରେ ଚାହାନ୍ତି। ପଞ୍ଚ କୋଟି ଜପ କଲେ ମନୁଷ୍ୟ ସଦା ଶିବ ସମାନ ହୁଏ।