ଶିବଜୀ ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ କହିଲେ, “ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ଚିତ୍ର (ବେର) ଦୁହିଁ ଉପାସନା ପାଇଁ ସମାନ ମନ୍ତ୍ରିତ, କିନ୍ତୁ ଲିଙ୍ଗ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ଏହିଁପରି, ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବା ଲୋକେ ଚିତ୍ର ଠାରୁ ଅଧିକ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗକୁ ‘ଓଁ’ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଏବଂ ଚିତ୍ରକୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା। ଉଭୟକୁ ଯଥାଯଥ ସାମଗ୍ରୀ ଦ୍ୱାରା, ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା, ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଯଥାବିଧି ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜା କଲେ, ମୋର ସ୍ୱରୂପ ସହଜରେ ଲାଭ ହୁଏ।” ଏପରି କହି, ଶିବ ତାହାଁଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଏଥିରୁ ପରେ ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟ ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଲିଙ୍ଗ କିପରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ? ସ୍ଥଳର ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ? କିପରି, କେଉଁଠି, କେବେ ଏବଂ କିଏ ପୂଜା କରିବେ?” ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ, ଶିବ କହିଲେ, “ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନ ଉପରେ ମୁଁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ମନ ଦେଇ ଶୁଣ। ଶୁଭ ସମୟରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ କିମ୍ବା ନଦୀତଟରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠାରେ ନିୟମିତ ପୂଜା କରାଯାଇପାରିବ—ମାଟି, ପଥର, କିମ୍ବା ଧାତୁ ଦ୍ୱାରା ଯେପରି ଇଚ୍ଛା। ଯଦି ଲିଙ୍ଗ ରେ କାମନାତରୁ ଚିହ୍ନ ଥାଏ, ସେଠି ପୂଜାର ଫଳ ମିଳେ, ଯଦି ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ, ତେବେ ସେଠି ପୂଜାର ଫଳ ତୁରନ୍ତ ମିଳେ। ଚଳନଶୀଳ (ସଞ୍ଚାଳିତ) ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ବିଶେଷ ପ୍ରଶଂସିତ, ଏବଂ ଅଚଳ (ସ୍ଥିର) ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସ୍ଥୂଳ ରୂପ। ଏହା ଶିବଙ୍କ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଚିହ୍ନ ଓ ପୀଠିକା ସହିତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ପୀଠିକା ବର୍ଗାକାର, ତ୍ରିକୋଣାକାର କିମ୍ବା ଗଦା ଭଳି ହୋଇପାରେ, ମଧ୍ୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅଂଶ ଥାଏ। ଏପରି ଲିଙ୍ଗ ପୀଠିକା ବଡ଼ ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ପୀଠିକା ଏକେ ଧାତୁ କିମ୍ବା ପଦାର୍ଥରେ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ବିଶେଷତଃ ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ। ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଲିଙ୍ଗ ବ୍ୟତୀତ, ସେଠି ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ପୀଠିକା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ତମ ମାପ ହେଉଛି ବାର ଅଙ୍ଗୁଳ। ଯଦି ଏହା ଅଧିକ ଛୋଟ, ତେବେ ଫଳ କମ୍; ଅଧିକ ବଡ଼ ହେଲେ ଦୋଷ ନାହିଁ। ପ୍ରଥମେ, ଦକ୍ଷତା ସହିତ ଦେଉଳ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଏହାର ମଧ୍ୟରେ ଦେବତାମାନେ ଥାଆନ୍ତି। ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭଗୃହରେ, ଦର୍ପଣ ଭଳି ଶୋଭା ପାଉଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନରେ, ଦିଗ୍ଦ୍ୱାରରେ ନବ ମଣି ରଖିବା ଉଚିତ—ନୀଳମଣି, ମାଣିକ୍ୟ, ପ୍ରବାଳ, ସ୍ଫଟିକ ଏବଂ ପନ୍ନା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ। ମଧ୍ୟରେ ମହାଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ବେଦ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଲିଙ୍ଗକୁ ପଞ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜିବା ଓ ଅଗ୍ନିରେ ବହୁ ହୋମ କରିବା ପରେ, ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭାଗ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଏବଂ ଆଚାର୍ୟଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଅଭିଷ୍ଟ ବସ୍ତୁ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ, ଆତ୍ମୀୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଚାହୁଁଥିବାଙ୍କୁ ସମୃଦ୍ଧି ଦେଇ, ଜଡ ହେଉ କିବା ବୁଦ୍ଧିମାନ—ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ସ୍ଥାବର, ଜଙ୍ଗମ ଏବଂ ଜୀବନ୍ତ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରି, ସୁନା ଏବଂ ନବ ମଣି ଦ୍ୱାରା ଏକ ଗଡ଼ା ଭରିବା ଉଚିତ। ସଦ୍ୟାଦି ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ମଙ୍ଗଳମୟ ଦେବତା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କରି, ମହାମନ୍ତ୍ର ଓଁକାର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶବ୍ଦରେ ଗଞ୍ଜିବା ଉଚିତ। ଏଠାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରି, ପୀଠିକା ସହିତ ଏହାକୁ ଯୋଗ କରିବା ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଛେନା ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଚିତ୍ର (ବେର) ମଧ୍ୟ ସେଠି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ବାହାରେ ନେଇଯିବା ଯୋଗ୍ୟ, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା। ଗୁରୁଙ୍କଠାରୁ ଚିତ୍ର ଗ୍ରହଣ କରିବା କିମ୍ବା ଶିଳ୍ପୀ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଲିଙ୍ଗ ଓ ଚିତ୍ର ଉଭୟଙ୍କ ପୂଜା ଶିବତ୍ୱ ଦାନ କରେ। ପୁଣି, ଏହା ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ଅଚଳ ଏବଂ ଚଳ। ଅଚଳକୁ ଲିଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ, ଯେପରି ଗଛ, ଜାଡି ଇତ୍ୟାଦି। ଚଳକୁ ମଧ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ କୁହାଯାଏ, ଯେପରି କୀଟ, ପତଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି। ଅଚଳ ପାଇଁ ସେବା, ଚଳ ପାଇଁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ଲୋକେ ଜାଣନ୍ତି, ଶିବଙ୍କ ପୂଜା ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁଠି ଶୁଖ ମିଳେ। ପୀଠିକା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାୟାର ତିଆରି, ଶିବଲିଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର। ଯେପରି ଶଙ୍କର ଉମାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରହିଛନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଲିଙ୍ଗ ସଦା ପୀଠିକାକୁ ଧାରଣ କରି ରହେ। ଏପରି ମହାଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତିଦିନ ଯଥାଶକ୍ତି ପୂଜା କରିବା, ଧ୍ୱଜାରୋହଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ସବ ନିୟମ ପରି। ଏପରି, ଶିବତ୍ୱ ଦେଇଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଚଳନଶୀଳ ଲିଙ୍ଗ ସହିତ ଷୋଡଶୋପଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଯଥାନୁକ୍ରମେ ଆବାହନ, ଆସନ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ତାପରେ ଆଚମନ, ଅଭ୍ୟଙ୍ଗ ପୂର୍ବକ ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର, ଚନ୍ଦନ, ଫୁଲ, ଧୂପ, ଦୀପ, ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଆରତି, ତାମ୍ବୁଳ, ନମସ୍କାର ଏବଂ ବିଦାୟ ମଧ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ; କିମ୍ବା ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପଚାର ପରେ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇବା ଉଚିତ। ଏପରି, ଯଥାଶକ୍ତି ଏବଂ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଅଭିଷେକ, ନୈବେଦ୍ୟ, ପ୍ରଣାମ ଓ ତର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ଶିବତ୍ୱକୁ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଲିଙ୍ଗ ମନୁଷ୍ୟ ତିଆରି, ବେଦ ଉକ୍ତ, ଦିବ୍ୟ, ସ୍ଵୟଂଭୂ, ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କିମ୍ବା ଅପୂର୍ବ, ଯେପରି ହେଉ, ଯଥାଯଥ ଉପଚାର ଦେଇ ପୂଜିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ସାଧନା ଦିଆଯାଏ, ତାହାର ଫଳ ମିଳେ; ପରିକ୍ରମା ଓ ପ୍ରଣାମ କ୍ରମିକ ଭାବେ କଲେ, ଶିବତ୍ୱ ଲାଭ ହୁଏ। କେବଳ ନିୟମିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବତ୍ୱ ମିଳେ; ମାଟି, ଗୋବର, ଫୁଲ, କେତକୀ, ଫଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ। ଗୁଡ଼, ନବନୀତ, ଭସ୍ମ କିମ୍ବା ପକା ଭାତ ଦ୍ୱାରା ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି, ଶେଷରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କେହି କେହି ଅଙ୍ଗୁଠି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବାକୁ ଚାହନ୍ତି; ଲିଙ୍ଗ ପୂଜାରେ କେଉଁସି ନିଷେଧ ନାହିଁ। ଶିବ ସବୁଠାରେ ପ୍ରୟାସ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ଦେଇଥାନ୍ତି; କିମ୍ବା ଲିଙ୍ଗ ଦାନ କଲେ, କିମ୍ବା ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧାଇଲେ। ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ଶିବ ଭକ୍ତକୁ ଦିଆଗଲେ, ଶିବତ୍ୱ ଦାନ କରେ; କିମ୍ବା ସଦା ପ୍ରଣବ ଦଶହଜାର ଥର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିପାରିବେ।