ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା, ପବିତ୍ରତା, ନୀତିଶ୍ରୀତି, ଓ ଶୁଭତା—ସମସ୍ତ କିଛି ଶୁଭ ଜନମାନେ କହନ୍ତି, ସେ ସବୁ ତାଙ୍କର ଦୀପ୍ତିର ପ୍ରସାର ଅଟୁଟ ଭାବରେ ବ୍ୟାପିତ। ଯେପରିକି ଦୀପର ଆଗ୍ନି ଘରକୁ ଉଜାଗର କରେ, ସେହିପରି ଏହି ଦୁଇ ଦୀପ୍ତି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ବ୍ୟାପିତ କରି ଉଜାଗର କରେ। ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ରଷ୍ଟା କହିଛନ୍ତି—ଘାସରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶିବଙ୍କର ରୂପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସମସ୍ତ ଆକାଶ୍ୟ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାର କ୍ରମ ଏହି ଦୁଇଁ ରୂପର ନିକଟତା ଅନୁସାରେ ହୁଏ। ଏହି ଦୁଇଁ ଆପଣାରେ ସମସ୍ତ ରୂପ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଦେଇଥାନ୍ତି; ସେମାନେ ସଦା ଉପାସ୍ୟ, ନମନୀୟ ଓ ଧ୍ୟାନୀୟ। ମୁଁ ମୋ ଅନୁଭୂତି ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଦିନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛି, କିନ୍ତୁ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନୁହେଁ। ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ କେମିତି କହିଯିବ? ଏହା ସମସ୍ତ ବଡ଼ ବଡ଼ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ମନକୁ ଉପରେ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଯେଉଁମାନେ ମନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ସ୍ୱରୂପ ଅନ୍ତର୍ଗତ; ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ଯେପରି ଅଛି ତେପରି। ଏହି ପ୍ରକାଶିତ ମହିମା, ଯେଉଁ ଭଳି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହୋଇଛି, ସେହି ଭୂତିକ ରୂପରେ ଗଣାଯାଏ; ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିବା ଜନମାନେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଭୂତିକ ଓ ଗୁପ୍ତ ମହିମାକୁ ଜାଣନ୍ତି। ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭୂତିକ ମହିମା ଏହି ପ୍ରଭୁଙ୍କର, ଯେଉଁଠାରେ ଶବ୍ଦ, ମନ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟମାନେ ଫେରିଯାନ୍ତି, ପହଞ୍ଚିପାରିନାହାନ୍ତି। ଏହି ଏକା ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଶ୍ରୟ, ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲକ୍ଷ୍ୟ, ଏଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୀମା—ପ୍ରଭୁଙ୍କର ମହିମା। ଏହା ପାଇଁ, ଏଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରାଣ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟକୁ ଜିତିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ମାଟି କୁମ୍ଭ କୁ ଦୂଷ୍ୟ ନଥିବା ମୁଖ କରିବା ପାଇଁ କୁମ୍ଭକାର ଯେପରି ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି, ସେହିପରି ଉଦ୍ୟମ କରନ୍ତି। ଏହି ଶିବଙ୍କର ମହିମା ଜାଣିଥିବା ବିବେକୀ ଜନ, ଯେଉଁଠି ଜଗତର ସଂସାର ଦୁଃଖର ସର୍ପ ଦଂଶରେ ପୀଡିତ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଜୀବନ ଦେଇଥିବା ଔଷଧ ଭଳି, ସେ କୌଣସି ଭୟକୁ ଅନୁଭବ କରିନାହାନ୍ତି। ଯିଏ ଦୁଇଁ ମହିମା—ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ଅଶ୍ରେଷ୍ଠ—ସତ୍ୟରେ ଜାଣିଥାଏ, ସେ ନିମ୍ନ ମହିମାକୁ ଉତ୍କ୍ରାନ୍ତ କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ। ଏପରି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ୱରୂପ ଓ ତାଙ୍କର ଗୁପ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ କହିଛି, କାରଣ ତୁମେ ଦୀପ୍ତିମାନ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଭକ୍ତ ଓ ଦୟାର୍ହ। ବେଦ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ମହିମାକୁ ଅନଧ୍ୟାୟି, ଅଶୈବ, ଅଭକ୍ତମାନେ ମଧ୍ୟ କେବେ କହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରକାର, ତୁମେ ଏହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୁଣବତ୍ତା ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ, ଅନ୍ୟମାନେ ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ତୁମ ପରି ଲୋକଙ୍କୁ କହିବା ଯୋଗ୍ୟ, ତାହା ଅନ୍ୟଥା ନୁହେଁ। ଯିଏ ଏହି ଶିବଙ୍କର ମହିମାକୁ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କୁ କହେ, ସେ ସଂସାର ରୂପୀ ସମୁଦ୍ରରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇ ଶିବ ସାକ୍ଷାତ କରେ। ଏହି ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାରେ ଅନେକ ମହାପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ; ତିନି-ଚାରି ଥର ବ୍ୟବହାର କଲେ ଏହି ପାପ ବିଶେଷ ଭାବେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଶତ୍ରୁ ଓ ଅଶୁଭ ଶକ୍ତି ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ମିତ୍ର ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ଶୈବ ଜ୍ଞାନ ବଢିଯାଏ, ମନ ସତ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ଥ ହୁଏ। ଶିବ, ଅମ୍ବିକା, ତାଙ୍କର ଭକ୍ତ ଓ ସେବକମାନେ ପ୍ରତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତି, ଏଉଁ ଛଡା ଯେଉଁ କିଛି ଅତି ଆକାଂକ୍ଷିତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି। ଯଦି କୌଣସି ଜନ ଅନ୍ତରେ ପବିତ୍ର, ଶିବଙ୍କୁ ଭକ୍ତ, ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଶଂସା କରେ, ତଥାପି ଫଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପୂର୍ବ କର୍ମରେ ବାଧା ଦେଉଛି, ସେ ଅବିରତ ପ୍ରୟାସ କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି ଜନ ପାଇଁ ଏଠାରେ କିଛି ଅସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ, ଚଳ ଓ ଅଚଳ, ଦେବତାଙ୍କର ଦେବତା ଶିବଙ୍କର ରୂପ; ଯେଉଁମାନେ ବନ୍ଧନର ଭାରରେ ଆବୃତ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ବୁଝିପାରିନାହାନ୍ତି। ହେ ଯାଦୁବଂଶୀ, ମହା ଋଷିମାନେ ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଖଣ୍ଡ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣିନଥିବାରୁ, ସେ ଏକମାତ୍ର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଅନେକ ଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତି। କିଛି କହନ୍ତି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁ ନିମ୍ନ ବ୍ରହ୍ମ ଓ ଉଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ; ଯାହାର ସ୍ୱରୂପ ବ୍ରହ୍ମ, ମହାଦେବ, ଅନାଦି ଓ ଅନନ୍ତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ନିମ୍ନ ବ୍ରହ୍ମ ତତ୍ତ୍ୱ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ମନ, ପ୍ରକୃତି, ଓ ଭୋଗ୍ୟ ରୂପରେ ଗଣାଯାଏ; ଉଚ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ଚେତନା ରୂପ। ଏହି ବଡ଼ ଭାବ କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ, ଏହାକୁ ବ୍ରହ୍ମ କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦୁଇ ରୂପ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମ, ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ନାୟକ, ଅଧିପତି—କିଛି ଜନ ତାଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ରୂପ କୁହନ୍ତି। ସେମାନେ କହନ୍ତି ଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଚେତନା, ଅଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଅଚେତନା; ଏହି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଗଠିତ। ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କର ନିଜ ରୂପ, କାରଣ ଏହା ତାଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ; ମାୟାକୁ ଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ, ଶିବଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରୂପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ। ବସ୍ତୁର ବିଭିନ୍ନ ଭ୍ରାନ୍ତି ଦୃଷ୍ଟିକୁ ମାୟା କୁହାଯାଏ, ଯାହା ସତ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ଅନୁଯାୟୀ ଅବଗତି, ତାହାକୁ ଜ୍ଞାନ କୁହାଯାଏ। ଯାହା ଭେଦ ରହିତ ସତ୍ୟ, ତାହାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁହାଯାଏ; ଯାହା ଅସତ୍ୟ, ବେଦ ଦ୍ୱାରା ଅସତ୍ୟ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଏ। ଏହି ଦୁଇ ରୂପର ଅଧିପତି ହେବାରୁ, ଶିବଙ୍କୁ ଅସତ୍ୟ ଓ ସତ୍ୟର ନାୟକ କୁହାଯାଏ; ବିବେକୀ କହନ୍ତି ସେ ନଶ୍ୱର ଓ ଅନଶ୍ୱର, ଏବଂ ଏହି ଦୁଇଁ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଅଟୁଟ। ସମସ୍ତ ଜୀବ ନଶ୍ୱର; ଅନଶ୍ୱରକୁ ଅବିକାର କୁହାଯାଏ; ଏହି ଦୁଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ରୂପ, କାରଣ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ। ଏହି ଦୁଇଁ ମଧ୍ୟରେ, ଶିବଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶାନ୍ତ, ଏବଂ ଦୁଇଁ ଉପରେ ଅଟୁଟ କୁହାଯାଏ; ସେ ସାମୂହିକ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ, ଦୁଇଁ ର କାରଣ। କିଛି ଋଷି କହନ୍ତି ଶିବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରଣ; ସେମାନେ ସାମୂହିକକୁ ଅଅବ୍ୟକ୍ତ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତକୁ ବ୍ୟକ୍ତ କୁହନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇଁ ରୂପ ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଇଚ୍ଛାରୁ ଉଦ୍ଭବ; କାରଣ ହେବାରୁ, ଶିବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାରଣ।