ଶିବଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ପରମ ଶକ୍ତି ଶିବତତ୍ତ୍ୱ ସହ ଏକତା ଲାଭ କରି, ସୃଷ୍ଟିର ଆରମ୍ଭରେ ତିଳରୁ ତେଲ ବାହାରିବା ପରି ପ୍ରକାଶ ପାଇଲେ। ଏହି ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା କ୍ରିୟା ନାମକ ଶକ୍ତି ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା, ଏବଂ ସେଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ନାଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଧ୍ୱନିରୁ ବିନ୍ଦୁ ଉଦ୍ଭବିଲା; ବିନ୍ଦୁରୁ ସଦାଶିବ ଦେବତା ଉପଜିଲେ; ସେଠାରୁ ମହେଶ୍ୱର ଜନ୍ମ ନେଲେ, ଏବଂ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଦିଆଗଲା। ଏହି ଶବ୍ଦଶକ୍ତି, ଯାହାକୁ ବାଗୀଶା କୁହାଯାଏ, ତିନି ଶୂଳଧାରୀଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନ ଶକ୍ତି ଅଟୁଟ ରୂପେ ମାତୃମଣ୍ଡଳରେ ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଆକାରେ ଖେଳିଥାଏ। ପରେ, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିରେ ମିଶି ମାୟା କାଳ, ଭାଗ୍ୟ, ନିୟତି, ଜ୍ଞାନ ଓ ପରିମିତି ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; ପରିମିତିରୁ ଆସୁଥିଲା ଆସକ୍ତି ଓ ପୁରୁଷ। ମାୟାରୁ ଅପ୍ରକଟ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପଜିଲା, ଯାହା ତିନି ଗୁଣରେ ଗଠିତ; ଏହି ତିନି ଗୁଣରୁ ସ୍୵ତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍ ଉପଜିଲେ। ଏହି ସତ୍ତ୍ୱ, ରଜସ୍, ତମସ୍ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବ୍ୟାପ୍ତ; ଏହି ଗୁଣମାନେ ଉତ୍ତେଜିତ ହେବାରୁ ଗୁଣନାୟକ ତିନି ରୂପ ଉପଜିଲେ। ସେଠାରୁ ମହତ୍ ଆଦି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁକ୍ରମରେ ଉପଜିଲେ; ଏହି ତତ୍ତ୍ୱମାନେ ଠାରୁ ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡ ଶିବଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଏବଂ ଅନନ୍ତ ଜ୍ଞାନନାୟକମାନେ ସେଗୁଡିକୁ ପାଳନ କଲେ। ଶକ୍ତିର ବିଭାଗ ଶରୀରର ଭିନ୍ନତା ଅନୁଯାୟୀ ବିବେଚିତ; ଏହି ଶକ୍ତି ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ରୌଦ୍ରୀ, ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଇଁ ବୈଷ୍ଣବୀ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ପାଇଁ ଐନ୍ଦ୍ରୀ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ଏତେ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ—ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତିରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଯେପରି ଆତ୍ମା ଶରୀରକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ଶକ୍ତିରେ ଗଠିତ; କଳା ନାମକ ଯେଉଁ ପରମ ଶକ୍ତି, ସେହି ପରମାତ୍ମାଙ୍କର ଅଂଶ। ଏହିପରି, ପରମ ଶକ୍ତି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାବର ଓ ଜଙ୍ଗମ ଜଗତକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ତିନି ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଶକ୍ତି—ଜ୍ଞାନ, କ୍ରିୟା, ଇଚ୍ଛା—ସହିତ ପ୍ରଭୁ ସଦାଶିବ ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ବ୍ୟାପି ଓ ପାଳନ କରିଥାନ୍ତି। ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଅମର ଏବଂ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକାରୀ—'ଏହା ଏପରି ହେଉ, ଏହା ଏପରି ନ ହେଉ' ଏହି ରୂପରେ ଅଛି। ଜ୍ଞାନଶକ୍ତି ବାସ୍ତବରେ ପ୍ରଭାବ, ଉପକରଣ, କାରଣ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବୁଝାଏ; ଏହା ବୁଦ୍ଧି ରୂପେ ପ୍ରକାଶିତ। କ୍ରିୟାଶକ୍ତି ନିଜ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତୁରନ୍ତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସୃଷ୍ଟି କରେ, ଏହି ଇଚ୍ଛା ରୂପ ଧାରଣ କରି। ଯେପରି ଏହି ତିନି ଶକ୍ତିର ଉତ୍ପତ୍ତି ଶକ୍ତିର ମୂଳ ଧର୍ମ, ସେପରି ପରମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏହିପରି, ଶକ୍ତି ସହ ଏକତା ହେଉଥିବାରୁ ଶିବଙ୍କୁ 'ଶକ୍ତିମାନ' କୁହାଯାଏ; ଏହି ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ଓ ଶକ୍ତିମାନ ଦୁହିଁଠାରୁ ଉପଜିଥିବାରୁ ଏହା ଶାକ୍ତ ଓ ଶୈବ ଦୁହିଁ ଅଟୁଟ। ଯେପରି ପିତା ଓ ମାତା ଛାଡ଼ି ପୁଅ ହୁଏନାହିଁ, ସେପରି ଭବ ଓ ଭବାନୀ ବିନା ଏହି ଚରାଚର ଜଗତ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ନେଇପାରେନି; ପୁରୁଷ ଓ ସ୍ତ୍ରୀ ଦୁହିଁଠାରୁ ଜଗତ ଉପଜିଥାଏ, ଏହି ଦୁହିଁର ଧର୍ମ ତାହାର ମୂଳ। ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରକୃତି ଦୁହିଁ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୂପ ସ୍ଥାପିତ; ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଶିବା ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କରାଯାଏ। ଶିବଙ୍କୁ ସଦାଶିବ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ମନୋନ୍ମନୀ; ଶିବଙ୍କୁ ମହେଶ୍ୱର, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ମାୟା କୁହାଯାଏ। ପୁରୁଷ ପରମେଶ୍ୱର, ପ୍ରକୃତି ପରମେଶ୍ୱରୀ; ରୁଦ୍ର ସତ୍ୟରେ ମହେଶ୍ୱର, ରୁଦ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ବିଷ୍ଣୁ ବିଶ୍ୱନାଥ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବିଶ୍ୱନାଥଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ବ୍ରହ୍ମା ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ହେଲେ, ଶିବ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣୀ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶମ୍ଭୁ, ତାଙ୍କ ତେଜ ଶିବ; ମହେନ୍ଦ୍ର କାମଶତ୍ରୁ, ଶଚୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ କନ୍ୟା। ଅଗ୍ନି ମହାଦେବ, ସ୍ୱାହା ଶର୍ବଙ୍କ ଅର୍ଧାଙ୍ଗିନୀ; ଯମ ତ୍ରିନେତ୍ରୀ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ପର୍ବତୀକୁ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ। ନିରୃତି ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ନୈରୃତି ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ; ବରୁଣ ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ରୁଦ୍ର, ବରୁଣୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ। ବାୟୁ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ ଶିବ, ଶିବା ଆକର୍ଷକ; ଯକ୍ଷ ଯଜ୍ଞଶିରୋଭିଦ୍ଧ, ଋଦ୍ଧି ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତ୍ରୀ। ଚନ୍ଦ୍ର କଳାଧାରୀ ଚନ୍ଦ୍ର, ରୋହିଣୀ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ଈଶାନ ପରମେଶ୍ୱର, ତାଙ୍କ ମହିଳା ପରମେଶ୍ୱରୀ। ଅନନ୍ତ ଅନନ୍ତ ବାହୁଧାରୀ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଅନନ୍ତା; କାଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର କାଳଶତ୍ରୁ, କାଳୀ କାଳନାଶକଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ପୁରୁଷ ମନୁ, ଶମ୍ଭୁ; ଶତରୂପା ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ଦକ୍ଷ ମହାଦେବ, ପ୍ରସୂତି ପରମେଶ୍ୱରୀ। ରୁଚି ଭବ, ଭବାନୀ ଅକୃତି; ଭୃଗୁ ଭଗାକ୍ଷିନାଶକ ଦେବ, ଖ୍ୟାତି ତ୍ରିନେତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ମାରୀଚି ଭଗ୍ୟଶାଳୀ ରୁଦ୍ର, ସମ୍ଭୁତି ଶର୍ବଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ଗଙ୍ଗାଧର ଅଙ୍ଗିରାସ, ସ୍ମୃତି ଉମା। ପୁଲସ୍ତ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ, ପ୍ରୀତି ପିଣାକିନଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ପୁଲହ ତ୍ରିପୁରନାଶକ, ତାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଶିବଙ୍କ ପ୍ରିୟା। ଯଜ୍ଞନାଶକୁ ଯଜ୍ଞ ବୋଲି କୁହାଯାଏ; ଭକ୍ତି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରିୟା; ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ଏଠାରେ ତ୍ରିନେତ୍ରୀ ନୁହେଁ; ଉମାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଅନସୂୟା ଭାବେ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି। କଶ୍ୟପ କାଳନାଶକ ଦେବ, ଦେବମାତା ମହେଶ୍ୱରୀ; ବଶିଷ୍ଠ କାମଶତ୍ରୁ, ଦେବୀ ଅରୁନ୍ଧତୀ। ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଶଙ୍କର, ସମସ୍ତ ନାରୀ ମହେଶ୍ୱରୀ; ସମସ୍ତ ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ ତାଙ୍କର ଅଂଶ। ପ୍ରଭୁ ଭୋଗ୍ତା, ପରମେଶ୍ୱରୀ ଭୋଗ୍ୟ; ଯାହା କିଛି ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ସେ ଉମାର ରୂପ, ଶ୍ରୋତା ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ। ଯାହା ପ୍ରଶ୍ନ କରାଯାଏ, ଶଙ୍କରଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ପ୍ରଶ୍ନକାରୀ ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ ବିଶ୍ୱାତ୍ମା। ଯାହା ଦେଖାଯାଏ, ସେ କଥା କହୁଥିବାଙ୍କ ପ୍ରିୟା ଧାରଣ କରନ୍ତି; ଦର୍ଶକ ବିଶ୍ୱନାଥ, ଚନ୍ଦ୍ରକଳାଧାରୀ ଦେବ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିର ମୂଳରେ ପରମ ଶିବ ଓ ତାଙ୍କ ପରମ ଶକ୍ତି ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଦୁହେଁ ଅଭିନ୍ନ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଚରାଚର ତାଙ୍କର ଅଂଶ ଓ ପ୍ରକାଶ।