ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦୁଇଜଣ ଦେବତା, ତାଙ୍କର ହାତ ବାନ୍ଧା ଅବସ୍ଥାରେ, ଜଗତ୍ର ଶିକ୍ଷକ ଭଗବାନ୍କୁ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କରି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ସ୍ତୁତି କରିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ଅରୂପ ନିଜର ଶ୍ରୀଚରଣକୁ ପ୍ରଣାମ, ଅରୂପ ଚେତନାର ଶ୍ରୀଚରଣକୁ ପ୍ରଣାମ, ସମସ୍ତ ରୂପର ନାଥଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ, ସମସ୍ତର ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରଣାମ। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଓଁ ଅକ୍ଷରରେ ଅଭିଧିତ ଯିଏ, ଓଁ ଆକାର ଲିଙ୍ଗର ନିଜରୂପ ଯିଏ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଓ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଦେବତାକୁ ପ୍ରଣାମ। ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ଓ ପଞ୍ଚ କ୍ରିୟା ନିବାହ କରୁଥିବା, ଅନନ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତିର ଆଶ୍ରୟ ଶ୍ରୀପରମାତ୍ମାକୁ ପ୍ରଣାମ। ସମସ୍ତର ଅଂଶ ଓ ଅଂଶହୀନ ରୂପ ଶିବ ଶମ୍ଭୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ।” ଏପରି ଶ୍ରଦ୍ଧାଭାବରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ଦଣ୍ଡବତ୍ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ତାପରେ, ଶିବ ଦେବ କହିଲେ, “ଏହି ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମେ ଜାଣିଛ। ମୋ ନିଜ ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଓଁ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଦୃଢ ହୁଏ, ସମୃଦ୍ଧି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହୁଏ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଏବଂ ଅର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ରହିଥିବାବେଳେ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ ଅକ୍ଷୟ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଯଦି ଅର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ସୂର୍ୟର ଗତି ସହ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ, ପୁଣ୍ୟ ଦଶ ମିଳିଅନ୍ ଗୁଣ ଅଧିକ ହୁଏ। ମୃଗଶିରାର ଶେଷ ଓ ପୁନର୍ବସୁର ଆରମ୍ଭ ସମୟ ମଧ୍ୟ ବିଶେଷ ଶୁଭ। ଅର୍ଦ୍ରା ସମୟ ସମସ୍ତ ଉପଚାର, ନୈବେଦ୍ୟ, ହୋମ ଆଦି ପାଇଁ ସମାନ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିଲେ ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟ ମିଳିଥାଏ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ଯଦି ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିଥାଏ, ଉପବାସ ରଖିବା ଉଚିତ; ସାନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲେ ବିଶେଷ ମହିମା ଅଛି। ଲିଙ୍ଗ ଓ ବେରା (ମୂର୍ତ୍ତି) ଉଭୟ ଉପାସନା ପାଇଁ ସମାନ, କିନ୍ତୁ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ରେଷ୍ଠ। ମୋକ୍ଷ ଚାହିଁଥିବା ଲୋକେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପ୍ରଧାନ ଭାବରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଓଁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ବେରାକୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଉଭୟ ଉପଯୁକ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ। ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିଲେ ମୋର ଦେହ ଲାଗି ସହଜରେ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ। ଏପରି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶିବ ତଥାକ୍ଷଣାତ୍ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ତାପରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—କିପରି ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ? କେଉଁ ଥିକଣା ଉପଯୁକ୍ତ? କେଉଁ ସମୟ, କେଉଁ ସ୍ଥାନ, କେଉଁ ଲୋକ କେମିତି ପୂଜା କରିବେ? ଏହାପାଇଁ ଶିବ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମ ପାଇଁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବ୍ୟଖ୍ୟା କରିବି, ଧ୍ୟାନ ଦେଇ ଶୁଣ। ଶୁଭ ଦିନ ଓ ଶୁଭ ସ୍ଥାନ, ପବିତ୍ର ନଦୀ କିନାରା କିମ୍ବା ତୀରେ, ଚାହିଁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁଠାରେ ପ୍ରତିଦିନ ପୂଜା ସମ୍ଭବ, ମାଟି, ପାଥର, ଧାତୁ ଆଦିରୁ ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରି ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଚିନ୍ତାମଣି ଚିହ୍ନ ଥିବା ଲିଙ୍ଗ ଉପାସନା ଫଳ ଦିଏ; ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳ ଚିହ୍ନ ଥିଲେ ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦିଏ। ଚଳିତ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଚଳ ପାଇଁ ଥିକ ରୂପ; ଶିବ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଚିହ୍ନ ଓ ପୀଠ ସହିତ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ପୀଠ ବର୍ଗ, ତ୍ରିକୋଣ, କ୍ଲବ ଆକାର, ସୂକ୍ଷ୍ମ କେନ୍ଦ୍ର ଥିବା; ଏପରି ପୀଠ ଭଲ ଫଳ ଦିଏ। ଏହି ପୀଠ ଓ ଲିଙ୍ଗ ସମାନ ଦ୍ରବ୍ୟରୁ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ, ଅଚଳ ପାଇଁ ବିଶେଷ ଉପଯୁକ୍ତ। ବାଣ ତିଆରି କରିଥିବା ଲିଙ୍ଗ ବ୍ୟତୀତ, ଏକ ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ; ଲିଙ୍ଗର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମାପ ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳା। ଏହାଠାରୁ କମ୍ ହେଲେ ଫଳ କମ୍ ମିଳିଥାଏ; ଅଧିକ ହେଲେ କୌଣସି ଦୋଷ ନାହିଁ; ଏକ ଅଙ୍ଗୁଳା କମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ପ୍ରଥମେ, ଦକ୍ଷତା ସହିତ ଦେଉଳ ତିଆରି କରି, ଦେବତା ଦଳ ସହିତ, ଭିତରେ ଦର୍ପଣ ଭଳି ସୁନ୍ଦର ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଗର୍ଭଗୃହ ସଜାଇବା ଉଚିତ। ଦିଗ୍ଦ୍ୱାରରେ ନବ ମଣି—ନୀଳ, ରକ୍ତ, ପ୍ରବାଳ, କ୍ରିଷ୍ଟାଲ, ପନ୍ନା, ମୁକ୍ତା, ପ୍ରବାଳ, ଗୋମେଦ, ହୀରା—ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ରଖିବା ଉଚିତ। ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ବେଦିକ କ୍ରିୟା ସହିତ ରଖିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ନିୟମାନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗକୁ ପୂଜା କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ବହୁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେଇ, ମୋ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ଭାଗ ଦେବା ଉଚିତ। ଗୁରୁ ଓ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଧନ ଓ ଚାହିଁଥିବା ବସ୍ତୁ ଦେଇ, ଆପ୍ତଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ କରି, ଜଡ ଓ ଚେତନ ଜୀବ ଏବଂ ଜୀବଜନ୍ତୁ ମଧ୍ୟ ସାନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବା ଉଚିତ—ଗଡ଼ିଏ ଗଡ଼ିଏ ଗହନା ଓ ନବ ମଣି ଦେଇ। ସଦ୍ୟାଦି ବ୍ରହ୍ମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଶିବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ମହା ମନ୍ତ୍ର ଓଁକାର ଗଞ୍ଜନ କରି, ଏଠି ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗକୁ ପୀଠ ସହିତ ଯୋଡ଼ି, ଦୃଢ଼ ସିମେଣ୍ଟ ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ିବା ଉଚିତ। ଏପରି, ଏଠି ବେରା (ମୂର୍ତ୍ତି) ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ, ଏହା ଉତ୍ସବ ପାଇଁ ବାହାରେ ନେବା ପାଇଁ; ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା। ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ବେରା ଗ୍ରହଣ କରିବା କିମ୍ବା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ଉଭୟ ଲିଙ୍ଗ ଓ ବେରାର ପୂଜା ଶିବ ଦଶା ପ୍ରଦାନ କରେ। ଏହି ଉପାସନା ଦୁଇ ପ୍ରକାର—ଅଚଳ ଓ ଚଳିତ। ଅଚଳ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରକୃତି ତଳ ବୃକ୍ଷ, ଜ୍ୱାଳ, ଇତ୍ୟାଦି; ଚଳିତ ଲିଙ୍ଗ କୀଟ, ପିଲା, ଆଦି। ଅଚଳ ପାଇଁ ସେବା, ଚଳିତ ପାଇଁ ନୈବେଦ୍ୟ ଦେବା ଉଚିତ। ଜ୍ଞାନୀ ଜାଣନ୍ତି ଶିବର ଉପାସନା ପ୍ରେମ ସହିତ ସମସ୍ତ ଶୁଭ ପାଇଁ; ପୀଠ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଶିବ ଲିଙ୍ଗ ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନାର। ଯେପରି ଶଙ୍କର ଉମାକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରହନ୍ତି, ଏପରି ଲିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ପୀଠକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରହିଥାଏ। ଏପରି ମହା ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରି, ନୈବେଦ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ; ପ୍ରତିଦିନ ଏହାର ପୂଜା ନିଜ ଶକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ କରିବା ଉଚିତ, ଧ୍ୱଜାରୋହଣ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ରିୟା ଭଳି। ଏପରି ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶିବ ଦଶା ଦିଏ; ଚଳିତ ଲିଙ୍ଗ ପାଇଁ ଷୋଡଶ ଉପଚାର ଦେବା ଉଚିତ। ନିୟମାନୁସାରେ ଶିବ ଦଶା ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଲିଙ୍ଗକୁ ଆବାହନ, ଆସନ, ଅର୍ଘ୍ୟ, ପାଦ୍ୟ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ।