ହେ କୃଷ୍ଣ, ଶୁଣ। କାଳାଗ୍ନିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେତେ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ସେମାନଙ୍କର ଶାସକମାନେ, ଅନେକ-ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଆବରଣ—ଏହି ସମସ୍ତ ଯାହା ଏବେ ଅଛି, ଯାହା ଗତିତ, କିମ୍ବା ଆଗାମୀରେ ହେବ, ସମସ୍ତ ଦିଗବଳୟ, ଦିଗମଧ୍ୟ, ସମୟ ଓ ସମୟର ଅଂଶ—ଏହି ସମସ୍ତ ଯେଉଁଠି ଦେଖାଯାଏ କିମ୍ବା ଶୁଣାଯାଏ, ସେ ସବୁ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାଶକ୍ତିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ। ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଏହି ପୃଥିବୀ ଦୃଢ଼ ଅଟୁଟ ଅଛି, ପର୍ବତ, ମେଘ, ସମୁଦ୍ର, ତାରାମଣ୍ଡଳ, ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବତାମାନେ, ଏବଂ ଚେତନାଚେତନ, ଚଳାଚଳ ସମସ୍ତ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅବିଚଳିତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟକର କାର୍ଯ୍ୟ ଶମ୍ଭୁଙ୍କର, ତାଙ୍କ କୃତ୍ୟର କୌଣସି ସୀମା ନାହିଁ। ମୁଁ ଏହି କଥା ବେଦର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶୁଣ। ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ, ଇନ୍ଦ୍ରାଦି ଦେବତାମାନେ ପରସ୍ପରେ ବିବାଦ କରୁଥିଲେ, ଏବଂ ଦାନବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ, ଏକେକ ଜଣେ କହୁଥିଲେ—“ମୁଁ ବିଜୟୀ”, “ନୁହେଁ, ମୁଁ ବିଜୟୀ!”। ସେତେବେଳେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ ଚିହ୍ନହୀନ ଏକ ଯକ୍ଷ ଭାବେ ମହାପ୍ରଭୁ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ଭୂମିରୁ ଏକ ତିନି ଉଠାଇ କହିଲେ, “ତୁମେ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଏହାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ? ଯିଏ ପାରିବ, ସେଉଁଥିରେ ଦାନବମାନେ ଉପରେ ସେଇ ବିଜୟୀ।” ଯକ୍ଷଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଭଜ୍ରପାଣି ଇନ୍ଦ୍ର କିଛି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ହସିଲେ ଓ ସେଇ ତିନିକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ତିନିକୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହାତରେ ଧରିବା ତ ଦୂରର କଥା। ସେ ତାଙ୍କ ବଜ୍ର ଆସ୍ତ୍ର ପ୍ରହାର କଲେ, କିନ୍ତୁ ତିନି ଏବଂ ଯକ୍ଷଙ୍କ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଡହଳି ପଡ଼ିଲା। ଏହା ପରେ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ହଜାର ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ତିନି ଉପରେ ପ୍ରହାର କଲେ। ତେବେ ଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନି ଜାଳିଗଲା, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା, ଜଳଧି ଫୁଲିଉଠିଲା—ଯେପରି ଲୟକାଳ ଆସିଲାବେଳେ ହୁଏ। ଏପରି ଭାବରେ, ସମସ୍ତେ ଏକଠି ଯେଉଁଠି ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯକ୍ଷଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଚେଷ୍ଟା ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା। ତା'ପରେ ଇନ୍ଦ୍ର କ୍ରୁଧ୍ଧ ହୋଇ ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ?” କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଇଗଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ହିମାଲୟର କନ୍ୟା ଏକ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଆକାଶରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଶୁଭ୍ର ହାସ୍ୟ ଚିତ୍ରିତ ହେଉଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଯକ୍ଷଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯକ୍ଷ କିଏ?” ତେବେ ଦେବୀ ହସି କହିଲେ, “ସେ ତୁମେ ଜଣାପାରିବ ନାହିଁ। ସେଇ ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ରକୁ ଚଳାଇଥାଏ—ଚଳାଚଳ, ସବୁ ତାଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଅନୁସୃତ। ସେଇ ପ୍ରଥମେ ବିଶ୍ୱକୁ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ, ପୁନଃ ତିନି ସେଇ ବିଶ୍ୱକୁ ଲୟ କରିଥାଏ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିୟନ୍ତା ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଚାଲିଥାଏ।” ଏପରି କହି, ସେ ମହାଦେବୀ ସେଠିଁଠିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏବେ, କୃଷ୍ଣ, ମହେଶ୍ୱର ଶିବଙ୍କ ରୂପମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, ଯାହାଙ୍କ ଅନେକ ଅବତାର ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରବ୍ୟାପ୍ତ। ସେଇ ଅପାର, ଅପରିମିତ ଆତ୍ମା ସ୍ୱୟଂ ତାଙ୍କ ଅନେକ ରୂପରେ ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ବିସ୍ତାରିତ, ସମସ୍ତ କିଛି ତାଙ୍କର ଭାବିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ମହେଶାନ, ସଦାଶିବ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ରୂପ ତାଙ୍କର ଅବତାର, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରବ୍ୟାପ୍ତ। ଏହା ସହିତ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ଯାହାକୁ ‘ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ’ ବୋଲି କୁହାଯାଏ—ଇଶାନ, ପୁରୁଷ, ଅଘୋର, ବାମ, ସଦ୍ୟ। ଏହି ପଞ୍ଚ ଦେହ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରବ୍ୟାପ୍ତ, କିଛି ଏହାଠାରୁ ବାହାରେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଇଶାନ ନାମକ ରୂପ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେଇ ପ୍ରକୃତି ଭୋକ୍ତା ଓ କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞର ଉପରେ ଅଧିପତି। ତତ୍ପୁରୁଷ ନାମକ ରୂପ ଅବ୍ୟକ୍ତ ଗୁଣମୟ ପ୍ରକୃତିର ଉପରେ ଅଧିପତି। ପିଣାକଧାରୀ ଅଘୋର ନାମକ ରୂପ ଧର୍ମ ଓ ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଯୁକ୍ତ ବୁଦ୍ଧି ଉପରେ ଅଧିପତି। ମହାଦେବଙ୍କ ବାମଦେବ ରୂପ ଅହଂକାର ଉପରେ ଅଧିକାରୀ। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସଦ୍ୟୋଜାତ ରୂପ ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ ମନ ଉପରେ ଅଧିପତି। ଇଶାନଙ୍କ ରୂପ କାନ, ବାଣୀ, ଶବ୍ଦ ଓ ଆକାଶ ଉପରେ ଅଧିପତି। ପୁରୁଷ ରୂପ ଚର୍ମ, ହସ୍ତ, ସ୍ପର୍ଶ ଓ ବାୟୁ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ। ଅଘୋର ରୂପ ଚକ୍ଷୁ, ପାଦ, ରୂପ ଓ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ଅଧିକାରୀ। ବାମଦେବ ରୂପ ରସାସ୍ୱାଦ, ଜିହ୍ବା, ଜଳ ଉପରେ ଅଧିପତି। ସଦ୍ୟୋଜାତ ରୂପ ଘ୍ରାଣ, ଶିଶ୍ନ, ଗନ୍ଧ ଓ ପୃଥିବୀ ଉପରେ ଅଧିକାରୀ। ଏହି ପଞ୍ଚ ଦେବର ରୂପ ସଦା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶୁଭର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଉପାସନା କରିବା ଉଚିତ୍, କାରଣ ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳର ଏହିମାନେ ଏକମାତ୍ର କାରଣ। ସେଇ ଦେବ, ଦେବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ତାଙ୍କର ଆଠ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଗଠିତ। ଏହି ଆଠ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ ଇଶାନ, ଶର୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରୂପ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, କ୍ଷେତ୍ରଜ୍ଞ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ର—ଏହି ସମସ୍ତ ଉପରେ ମହେଶ୍ୱର ତାଙ୍କ ଆଠ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ଅଧିପତି। ଶର୍ବ ନାମକ ରୂପ, ଯାହାକୁ ଶିବ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେଇ ଚଳାଚଳ ବିଶ୍ୱକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି—ଏହି ଶାସ୍ତ୍ରର ନିଶ୍ଚିତ ନିଷ୍କର୍ଷ। ଏପରିଭାବରେ, ମହାଦେବଙ୍କ ଅନନ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚାଲିଥାଏ, ତାଙ୍କ ଆଠ ଓ ପଞ୍ଚ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଭୂତମାନେ ଉପସ୍ଥିତ, ଏବଂ ସେଇ ପରମେଶ୍ୱର ସର୍ବକାରଣ, ସର୍ବନିୟନ୍ତା।