ଓ କୃଷ୍ଣ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦମିତ ହୁଅନ୍ତି; ଶେଷ ନାଗ, ଶିବଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ପୃଥିବୀକୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ବୋହି ରଖିଛନ୍ତି। ହରିଙ୍କ ଯେଉଁ ଅନ୍ଧକାର, ଭୟଙ୍କର ଓ ମୃତ୍ୟୁ-ଉପଜାଇବା ରୂପ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ରୂପରେ ଜଗତକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଏବଂ ଶେଷରେ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି; ସମୟର ଆଜ୍ଞାରେ ସେ ଏହି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି। ହରି ତିନି ଶରୀରରେ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରନ୍ତି, କମ୍ପିତ ହୁଅନ୍ତି ଓ ଶେଷରେ ନଶ୍ଟ କରନ୍ତି; ସେ ଏହି ଆଜ୍ଞାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡର ଆତ୍ମା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ତିନି ଭାଗରେ ରକ୍ଷା କରେ; ସମୟ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ନଶ୍ଟ କରେ। ସମୟ, ସମୟର ଆଜ୍ଞାରେ, ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ରକ୍ଷା କରେ; ତିନି ଭାଗରେ ଏହି ଜଗତକୁ ଧାରଣ କରେ, ବର୍ଷା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଘଟଣା ଦେଇ। ଆକାଶରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଦେବତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ବର୍ଷା ଦେଇଥାଏ; ଏହି ବର୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିଦମାନେ ପୋଷିତ ହୁଅନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜୀବ ଆନନ୍ଦିତ ହୁଅନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରର ଆଜ୍ଞାରେ ଦେବମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପାନ କରନ୍ତି; ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ, ରୁଦ୍ର, ଅଶ୍ୱିନୀ, ମାରୁତ ମାନେ ମଧ୍ୟ। ଦେବମାନେ, ଋଷିମାନେ, ସିଦ୍ଧମାନେ, ଭୋଗକାରୀ, ମଣିଷ, ବନ୍ୟ ପଶୁ, ଗୋମାନେ, ପକ୍ଷୀ, କୀଟ, ଏବଂ ଅଚଳ ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟ— ନଦୀ, ସମୁଦ୍ର, ପାହାଡ, ଜଙ୍ଗଲ, ହ୍ରଦ, ବେଦ ଓ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ, ଶାସ୍ତ୍ର, ମନ୍ତ୍ର, ସ୍ତୁତି, ଯଜ୍ଞ— କାଳାଗ୍ନିରୁ ଶିବ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ତାଙ୍କ ଅଧିପତି, ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଓ ତାଙ୍କ ଆବରଣ— ଏବଂ ଏହି ଦିନ, ଗତ, ଆଗାମୀ ସମସ୍ତ ଏବଂ ଦିଗ, ଉପଦିଗ, ସମୟ ଓ ତାହାର ଅଂଶ— ଏହି ଜଗତରେ ଯାହା ଦେଖାଯାଏ ଓ ଶୁଣାଯାଏ, ସମସ୍ତ ଶଙ୍କରଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ନିମିତ୍ତ ହୁଏ। ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାର ଶକ୍ତିରେ ପୃଥିବୀ ଏଠାରେ ଦୃଢ ରହିଛି, ପାହାଡ, ମେଘ, ସମୁଦ୍ର, ତାରାମାନେ, ଦେବମାନେ (ଇନ୍ଦ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ), ଏବଂ ଯାହା ଅଛି, ଚଳ-ଅଚଳ, ଜ୍ଞାନୀ-ଅଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତ ଏହି ଶକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଅଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଏହି ଶମ୍ଭୁଙ୍କ କୌଶଳ, ଯାହା ଅସୀମ; ଏହି କଥା ମୁଁ ବେଦର ମୁଖରୁ ଶୁଣିଛି। ପ୍ରାଚୀନ ଦିନରେ, ଦେବମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ, ନିଜେ-ନିଜେ ଝଗଡା କରି, ଦାନବମାନେ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି, ଅଭିମାନ କରିଥିଲେ— 'ମୁଁ ବିଜୟୀ! ନୁହେଁ, ମୁଁ ବିଜୟୀ!' ଏହା ପରେ, ମହାପ୍ରଭୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ରୂପରେ, ଚିହ୍ନ ବିନା, ଯକ୍ଷ ଭାବେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ସେ ଦେବମାନେଠାରେ ଏକ ତିନିପତି ଘାସ ଉଠାଇ କହିଲେ, 'ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଏହି ଘାସରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ, ସେ ଦାନବମାନେଠାରେ ସତ୍ୟ ବିଜୟୀ।' ଯକ୍ଷଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବଜ୍ରପାଣି, ଶଚୀପତି, କିଛି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହସି ଏହି ଘାସ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ସେ ମନରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଘାସକୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ, ହାତରେ ତ ଦୂର; ଏହି ଘାସ କଟିବାକୁ ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ଫିଙ୍ଗିଲେ। ଏହି ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର, ଯକ୍ଷଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ସହିତ ମିଶି, ଘାସ ତିନିପତିରେ ଘାତ ପାଇ, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପାଶ୍ୱରେ ପଡିଗଲା। ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକପାଳମାନେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ହଜାର ଅସ୍ତ୍ର ଏହି ଘାସ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଅଗ୍ନି ଦହିଲା, ଭୟଙ୍କର ପବନ ବହିଲା, ଜଳର ଅଧିପତି ବଡ଼ ହେଇଗଲା— ଏହି ସମସ୍ତ ଦିନ ନିମ୍ନିଷ୍ଟି ଆସିଲା ଭଳି। ଏଭଳି, ହେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଦେବମାନେ ଏକସାଥି ଏହି ଘାସ ଉପରେ ଅନେକ ଉଦ୍ୟମ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଯକ୍ଷଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଫଳ ଅନ୍ୟଥା ହେଲା। ତାପରେ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦେବମାନେର ଅଧିପତି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଯକ୍ଷକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ତୁମେ କିଏ?' କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସେ ଚହେରାରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ହିମାଳୟର ଦେବୀ, ଦିବ୍ୟ ଭୂଷଣରେ ସଜିତ, ଆକାଶରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଓ ସୁନ୍ଦର ହସରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଶକ୍ର ନେତୃତ୍ୱରେ ଦେବମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ବନ୍ଦନା କରି, ଯକ୍ଷକୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, 'ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଯକ୍ଷ କିଏ?' ଦେବୀ ହସି କହିଲେ, 'ସେ ତୁମମାନେର ଗ୍ରହଣରେ ନାହିଁ। ସେ ଯିଏ, ଏହି ସଂସାର ଚକ୍ର, ଚଳ ଓ ଅଚଳ, ଚଳାଇଥାଏ।' ସେ ଯିଏ, ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ, ପୁନି ନଶ୍ଟ କରେ; ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନିୟନ୍ତା ନାହିଁ— ସେଁ ଏକା ଏହି ସମସ୍ତକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ। ଏପରେ, ମହାଦେବୀ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ; ଦେବମାନେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦନା କରି, ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏବେ, ହେ କୃଷ୍ଣ, ମହେଶ, ଶିବ, ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ରୂପ ବିଷୟରେ ଶୁଣ; ତାଙ୍କ ନିଜ ରୂପରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ବ୍ୟାପିତ ଅଛି। ଏହି ଅପାର ଆତ୍ମା ନିଜ ରୂପରେ ସମସ୍ତରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛି; ସମସ୍ତ ଏହି ତାଙ୍କ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ରୁଦ୍ର, ମହେଶ୍ୱର, ସଦାଶିବ— ଏହି ତାଙ୍କ ରୂପ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ବ୍ୟାପିତ ହୋଇଛି। ତାପରେ, ଅନ୍ୟ ରୂପ ମଧ୍ୟ ଅଛି, ପାଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପ; ଏହି ଶରୀର ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଏଠାରେ ବ୍ୟାପିତ, କୌଣସି ଜିନିଷ ବାହାରେ ନାହିଁ। ଇଶାନ, ପୁରୁଷ, ଅଘୋର, ବାମ, ସଦ୍ୟ— ଏହି ପାଞ୍ଚ ଦେବତାର ରୂପ ରେ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପରେ ଖ୍ୟାତି। ଇଶାନ ରୂପ, ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ପ୍ରକୃତିର ଭୋଗକାରୀ, ତ୍ରିଭୁବନର ଜ୍ଞାତା ଉପରେ ଅଧିପତି। ତତ୍ପୁରୁଷ ରୂପ, ଧୀର, ଅବ୍ୟକ୍ତ ଭାବରେ ଅନୁଭୂତିର ବସ୍ତୁ ଉପରେ ଅଧିପତି। ପିନାକିନଙ୍କ ଅଘୋର ରୂପ, ଅତି ପୂଜ୍ୟ, ଧର୍ମ ଓ ଅଠ ଅଙ୍ଗ ସହିତ ବୁଦ୍ଧି ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଅଧିପତି। ଆଗମ ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହନ୍ତି, ମହାଦେବଙ୍କ ବାମଦେବ ରୂପ ଅହଂକାର ଉପରେ ଅଧିପତି। ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ସଦ୍ୟଜାତ ରୂପ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ମନ ଉପରେ ଅଧିପତି। ଏହିଭଳି, ଶିବଙ୍କ ଅନେକ ରୂପ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଚଳ ଓ ଅଚଳ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟାପିତ ହୋଇଛି, ଏହି କଥା ତୁମେ ଶୁଣ।