ମଧୁର ସମୁଦ୍ର, ଦହିର ସମୁଦ୍ର, ଘଃ ଓ ଭାତର ସମୁଦ୍ର, ଫଳର ସମୁଦ୍ର ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଧୁର ଭୋଜନ ଓ ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ପର୍ବତ—ଏସବୁ ମହାଦେବ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦାନ କରି କହିଲେ, “ଏହି ସମସ୍ତ ଭୋଗ ଓ ଆହାର ତୁମ ପାଇଁ, ମହାମୁନି, ଗ୍ରହଣ କର। ତୁମ ପିତା ହେଲେ ମହାଦେବ ଓ ତୁମ ମାତା ହେଲେ ଜଗଦମ୍ବିକା। ମୁଁ ତୁମକୁ ଅମରତ୍ୱ ଓ ଗଣପତି ହେବାର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ପଦ ଦେଇଛି। ମନରେ ଯାହା ଇଛା କର, ସେଠାରୁ ଯେଉଁ ଦୟା ଚାହ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ତୁମକୁ ଦେଉଛି, ଚିନ୍ତା କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।” ଏପରି କହି, ମହାଦେବ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କରି, ଜଗଦମ୍ବାଙ୍କୁ ଦେଖାଇ କହିଲେ, “ଏହି ହେଉଛି ତୁମର ପୁତ୍ର।” ଦେବୀ ଜଗଦମ୍ବିକା ଅତି আনন্দରେ ତାଙ୍କ ପଦ୍ମସଦୃଶ ହସ୍ତ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖି, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କୁମାର ପଦ ଚିରକାଳ ପାଇଁ ଦେଇଲେ। ଏହି ସମୟରେ କ୍ଷୀର ସମୁଦ୍ର ଦେହ ଧାରଣ କରି, ମଧୁର କ୍ଷୀର ହାତରେ ଧରି, ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଅକ୍ଷୟ କ୍ଷୀର ଦେଇଲେ। ମହାଦେବ ପରମ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଯୋଗଶକ୍ତି, ଶାଶ୍ୱତ ତୃପ୍ତି, ଅକ୍ଷୟ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନ, ପରମ ଶ୍ରୀ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ଦାନ କରିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଖି, ଶମ୍ଭୁ ମନରେ ଅତି ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ପୁଣି ଏକ ଦିବ୍ୟ ବର ଦେଲେ। ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ପଶୁପତି ଦୀକ୍ଷା, ଜ୍ଞାନ, ଏବଂ ନିଷ୍ଠାପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ରତ ଓ ଯୋଗର ସତ୍ୟ ପ୍ରଚଳନା, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ବକ୍ତୃତ୍ୱ ଓ ଦୀର୍ଘକାଳ ଶିକ୍ଷା ଦେବାର ଶକ୍ତି ଦେଇଲେ। ଏହିପରି ଦିବ୍ୟ ଦାନ ଓ କୁମାର ପଦ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀଙ୍କଠାରୁ ପାଇ, ଉପମନ୍ୟୁ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପରେ ସେ ମନରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ହାତ ଜୋଡି ଗଭୀର ନମସ୍କାର କରି, ମହାଦେବଙ୍କୁ ଏକ ବର ଚାହିଲେ—“ଦେବେଶ, ଦୟା କର, ପରମ ଭକ୍ତି ଓ ଅଚଳ ଦେବୀୟ ଭକ୍ତି ଦିଅ। ମହାଦେବ, ତୁମ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଲୋକମାନେ ପ୍ରତି ମୋର ଅଟୁଟ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଦିଅ, ପରମ ସେବା, ସ୍ନେହ ଓ ନିରନ୍ତର ନିକଟତା ଦିଅ।” ଏପରି କହି, ଆନନ୍ଦରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୃଦୟ ଓ କଣ୍ଠରେ ଭାବନା ଭରି, ଉପମନ୍ୟୁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—“ଦେବେଶ, ମହାଦେବ, ଶରଣାଗତ ଭକ୍ତମାନେ ପ୍ରତି ଅପାର ଦୟା ରଖ, ଅମ୍ବା ସହିତ ଦୟାମୟ ଶଙ୍କର, ସଦା ଦୟା କର।” ଏପରି ପ୍ରାର୍ଥନା ଶୁଣି, ଦିବ୍ୟ ବରଦାତା ମହାଦେବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଉପମନ୍ୟୁ, ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ। ମୁଁ ତୁମକୁ ସମସ୍ତ କିଛି ଦେଇଛି। ତୁମେ ଭକ୍ତିରେ ଅଟୁଟ, ମୁଁ ତୁମକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଛି। ଏବେ ତୁମେ ଅଜର, ଅମର ଓ ଦୁଃଖରହିତ ହେବ। ତୁମ ଯଶ, ତେଜ ଓ ଦିବ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଚିରସ୍ଥାୟୀ ହେବ। ତୁମ ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ, ବଂଶ ଓ ପରିବାର ସଦା ଅକ୍ଷୟ ରହିବ। ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର ଭକ୍ତି ଚିରଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ। ମୁଁ ସଦା ତୁମ ଆଶ୍ରମରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିବି, ତୁମେ ମୋ ନିକଟରେ ଆନନ୍ଦରେ ବାସ କରିବା।” ଏପରି କହି, କୋଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ବଘ୍ନ ଭଗବାନ୍ ଶିବ ଦିବ୍ୟ ବର ଦେଇ ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ। ଉପମନ୍ୟୁ ଏହି ସମସ୍ତ ପରମ ବର ପାଇ ହୃଦୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସନ୍ତୋଷ ନେଇ, ତାଙ୍କ ମାଆଁଙ୍କ ଘରକୁ ଫେରି, ଅଧିକ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ। ଏଠାରେ, ସଂସାର ଚକ୍ରର ଅବିରତ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ର କାରଣ, ଯାହାଙ୍କ ବକ୍ଷସ୍ଥଳ ଉପରେ ଗୌରୀଙ୍କ ଶୋଣିତ ଚିହ୍ନ ଅଙ୍କିତ, ସେ ଭଗବାନ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ଦିବ୍ୟ କଥା ଶେଷ କରି, ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାରେ, ଉପମନ୍ୟୁ ନିଜ ଉପବାସ ସମାପ୍ତ କରି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ହେବାବେଳେ ଉଠିଲେ। ନୈମିଷାରଣ୍ୟରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତ ଋଷିଗଣ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ମନସ୍କାମ୍ପ କଲେ। ପୂର୍ବବାତ ନିତ୍ୟକ୍ରିୟା ସମାପ୍ତ କରି, ଭଗବାନଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଆଦର ସହିତ ବସିଲେ। ଉପବାସ ସମାପ୍ତିରେ, ବାୟୁଦେବ ସେଠାରେ ଋଷିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ହୃଦୟରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଧ୍ୟାନ କରି କହିଲେ, “ମୁଁ ସେ ଦିଗ୍ବିଜୟୀ, ସର୍ବଜ୍ଞ ମହାଦେବଙ୍କ ଶରଣ ନେଉଛି, ଯାହାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଏହି ସଂସାରର ଚଳାଞ୍ଚଳ ଓ ଅଚଳ ଦୁହିଁଟିକୁ ବ୍ୟାପିଛି।” ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ବାଣୀ ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ଋଷି ଅପରାଧ ଶୁନ୍ୟ ହୋଇ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଲେ—“ଭଗବାନ୍ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ତପସ୍ୟା, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା କ୍ଷୀର ଓ ଦିବ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଆମେ ଶୁଣିଛୁ। କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁଠି ଧୌମ୍ୟଙ୍କ ଅନୁସରଣ କରି ପଶୁପତି ଦୀକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କଲେ, ସେଠି ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ। ଆମେ ଶୁଣିଛୁ କୃଷ୍ଣ ପରମ ଜ୍ଞାନ ପାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ କିପରି ପାଶୁପତ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କଲେ?” ତେଣୁ ବାସୁଦେବ, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ମାନବ ଜନ୍ମ ନେଇ, ଶରୀର ଶୁଦ୍ଧି କରି, ପୁତ୍ର ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଉପମନ୍ୟୁଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଗଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଦେହ ଭସ୍ମ ଲେପିତ, ମୁଣ୍ଡରେ ତ୍ରିପୁଣ୍ଡ୍ର ଚିହ୍ନ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ଓ ଜଟାରେ ଶୋଭିତ। ଚାରିପାଖରେ ଶିଷ୍ୟ ଋଷିମାନେ, ଯେପରି ବେଦ ଚାରିପାଖରେ ଶାସ୍ତ୍ର ରହିଛି, ଉପମନ୍ୟୁ ଶିବ ଧ୍ୟାନରେ ଲୀନ ତେଜସ୍ୱୀ ଓ ଶାନ୍ତ ଦେଖାଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଲୋମ ଖଡ଼ି ହୋଇ, ଭକ୍ତି ସହ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରି, ନମସ୍କାର କଲେ, ହସ୍ତ ଜୋଡି ପ୍ରସନ୍ନ ମନରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଏବଂ କେବଳ ଏହି ମହାମୁନିଙ୍କ ଦର୍ଶନରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ମଳିନତା ଓ କର୍ମବନ୍ଧନ ନଶ୍ୱର ହୋଇଗଲା।