ବାୟୁରେ ଲୁଚିବା ଶକ୍ତି ଅଛି, ଏବଂ ଆକାଶରେ ଅଛି କୃପା। ପୃଥିବୀ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ସବୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ। ଅଗ୍ନି ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଭସ୍ମ କରେ, ବାୟୁ ସମସ୍ତ କିଛିକୁ ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେ, ଆକାଶ ସମସ୍ତକୁ ଧାରଣ କରେ। ଏହି ପାଞ୍ଚ ତତ୍ତ୍ୱ ଏଭଳି ଭାବେ ବୁଝିବାକୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶିଖିବା ଉଚିତ। ଏହି ପାଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟର ଅର୍ଥ ବୁଝିବା ପାଇଁ ମୋର ପାଞ୍ଚଟି ମୁହଁ ଅଛି—ଚାରିଟି ଦିଗରେ ଚାରିଟି ମୁହଁ ଏବଂ ମଧ୍ୟରେ ପଞ୍ଚମ ମୁହଁ। ହେ ପୁଅମାନେ, ତୁମେ ତୁମ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପାଳନ—ଏହି ଦୁଇଟି କାର୍ଯ୍ୟ—ମୋ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ ଭାଗ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଛ। ଏହା ମୁଁ ମୋର ସ୍ନେହରୁ ଦେଇଛି। ତେବେ, ରୁଦ୍ର ଏବଂ ମହେଶଙ୍କର ଯେଉଁ ଦୁଇଟି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଅର୍ଜନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ପ୍ରାଚୀନ ସମୟର ତୁମେ ଦୁଇଜଣ ଯେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସମୟ ଗତିରେ ଭୁଲିଯାଇଛ। କିନ୍ତୁ ରୁଦ୍ର ଏବଂ ମହେଶ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭୁଲିନାହାନ୍ତି। ଆମେ ଆମ ଆକୃତି, ପୋଶାକ, କାର୍ଯ୍ୟ, ଯାନ, ଆସନ ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର ଇତ୍ୟାଦିରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆମ ପରି ସମାନ କରିଛୁ। ମୋ ଜ୍ଞାନରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେବାରୁ, ହେ ନନ୍ଦନମାନେ, ତୁମେ ଏହି ଭ୍ରାନ୍ତିରେ ପଡ଼ିଛ। ଯଦି ମୋର ଜ୍ଞାନ ଥାନ୍ତା, ତେବେ ମହେଶଙ୍କ ପରି ଆତ୍ମ-ଗର୍ବ ହେବା ନଥାନ୍ତା। ସେଠିପାଇଁ, ମୋର ଜ୍ଞାନ ଅର୍ଜନ କରିବା ପାଇଁ, ଏଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଓଁ ନାମକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୋର ଗର୍ବକୁ ଧ୍ୱଂସ କରେ। ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ନିଜ ମହା ଶୁଭ ଓଁ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଛି। ଓଁ ପ୍ରଥମେ ମୋ ମୁଁହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ମୋର ଚେତନାକୁ ଉଜାଗର କଲା। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବାଳି ମୁଁ ନିଜେ ଉଚ୍ଚାରଣ ହେଉଛି, ମୁଁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଛି। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ। ଏହାର ନିରନ୍ତର ସ୍ମରଣ କରିବା ମାନେ ମୋର ନିରନ୍ତର ସ୍ମରଣ। ଉତ୍ତର ମୁଖରୁ ‘ଉ’, ପଶ୍ଚିମ ମୁଖରୁ ‘କ’, ଦକ୍ଷିଣ ମୁଖରୁ ‘ମ’, ପୂର୍ବ ମୁଖରୁ ବିନ୍ଦୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ମଧ୍ୟମ ମୁଖରୁ ଧ୍ୱନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଏଭଳି ଏହା ପାଞ୍ଚ ଭାବରେ ବିସ୍ତାରିତ ହୁଏ, ପୁନଃ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ ଏହି ଏକ ଅକ୍ଷର ‘ଓଁ’ ହୁଏ। ଯେଉଁ କିଛି ନାମ ଏବଂ ରୂପ ଅଛି, ଦୁଇ ବିଧର ଵେଦ, ସମସ୍ତ ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଶିବ ଓ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଏହିଠାରୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଯାହା ସମସ୍ତକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ—‘ଅ’ ଆରମ୍ଭରେ, ଏବଂ ‘ନ’ ଆରମ୍ଭରେ। ଏହି ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ରରୁ ପଞ୍ଚ ଭାଗରେ ମାତୃମାନେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ତେଣୁ ମୁଣ୍ଡ ଏବଂ ଚାରିଟି ମୁଖରୁ ତ୍ରିପାଦ ଗାୟତ୍ରୀ ତିନିଭାଗରେ ହେଲା। ଏଠାରୁ ସମସ୍ତ ବେଦ ଜନ୍ମ ନେଲା, ଏଠାରୁ ଅନେକ ମନ୍ତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ସେଇ ମନ୍ତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ଫଳ ମିଳେ, ଏହିଠାରୁ ସମସ୍ତ ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଏହି ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭୋଗ ଏବଂ ମୋକ୍ଷ ଦୁଇଁଟି ମିଳିଥାଏ; ସମସ୍ତ ରାଜମନ୍ତ୍ର ଏହିଠାରୁ ଶୁଭ ଭୋଗ ଦେଇଥାଏ। ତା’ପରେ, ସେଠି ଗୁରୁ ଦୁଇଜଣ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଏକ ପରଦା ଦେଇ, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି ବସିଥିବା ସେମାନେ ଏବଂ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସହ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କମଳ ହସ୍ତ ରଖି, ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନ୍ତ୍ର ଶିଖାଇଲେ। ଯନ୍ତ୍ର ଓ ତନ୍ତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ରଅନୁସାରେ ତିନିଥର ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟ ଓ ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ହାତ ବାନ୍ଧି ଥିବା ସେ ଦୁଇଜଣ ନିକଟରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ ଏବଂ ସେଇ ଜଗତ୍ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—ନିରାକାରରେ ନମସ୍କାର, ତେଜସ୍ୱୀ ନିରାକାରରେ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ରୂପର ନାଥକୁ ନମସ୍କାର, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାକୁ ନମସ୍କାର। ଓଁ ଅକ୍ଷରର ଉଚ୍ଚାରଣ ଯେଉଁ, ଓଁ ଆକୃତି ଲିଙ୍ଗ ଯେଉଁ, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଦେବତାକୁ ନମସ୍କାର। ପଞ୍ଚ ବ୍ରହ୍ମର ସ୍ୱରୂପ, ପଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟକୁ କରିଥିବା, ଅନନ୍ତ ଗୁଣ ଓ ଶକ୍ତିର ମୂର୍ତ୍ତି, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତଙ୍କର ଗୁରୁ ଶମ୍ଭୁଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଏଭଳି ଶ୍ଲୋକରେ ଗୁରୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ବିଷ୍ଣୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ହେ ପ୍ରିୟମାନେ, ସମସ୍ତ ତତ୍ତ୍ୱ ତୁମକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରି ଦେଉଛି। ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଓଁ ମନ୍ତ୍ର, ଯାହା ମୋର ନିଜ ସ୍ୱରୂପ, ଏହାକୁ ଉଚ୍ଚାରଣ କର। ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନ ଦୃଢ଼ ହୁଏ, ଭାଗ୍ୟ ଅବିନାଶୀ ହୁଏ, ସମସ୍ତ କିଛି ଶାଶ୍ୱତ ହୁଏ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯେତେବେଳେ ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ଥାଏ, ଏହି ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ ଅପାର ପୁଣ୍ୟ ମିଳେ। ଯେତେବେଳେ ଆର୍ଦ୍ରା ନକ୍ଷତ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟର ଗତି ସହ ଏକାତ୍ମ ହୁଏ, ସେପଟେ ପୁଣ୍ୟ ଦଶ ମିଳିୟନ ଗୁଣା ହୁଏ। ମୃଗଶିରାର ଶେଷ ଏବଂ ପୁନର୍ବସୁର ଆରମ୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୁଭ। ଆର୍ଦ୍ରାକୁ ପୂଜା, ନୈ୵େଦ୍ୟ ଏବଂ ହୋମ ପାଇଁ ସମାନ ଭାବରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତବେଳେ ଲିଙ୍ଗ ଦର୍ଶନ କରିବା ବିଶେଷ ପୁଣ୍ୟଦାୟକ। ଯେ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥି ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଥାଏ, ଏହାକୁ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ; ସେଇ ତିଥି ସାନ୍ଧ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପିଲେ ଏହା ବିଶେଷ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଲିଙ୍ଗ ଏବଂ ବେରା (ମୂର୍ତ୍ତି) ପୂଜାରେ ସମାନ ମନାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଲିଙ୍ଗ ସର୍ବୋଚ୍ଚ। ତେଣୁ ମୋକ୍ଷ ଚାହୁଁଥିବାମାନେ ଲିଙ୍ଗକୁ ବେରାଠାରୁ ଉପରେ ରଖି ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଲିଙ୍ଗକୁ ଓଁ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ। ଦୁଇଟିକୁ ଉଚିତ ଉପଚାର ଦ୍ୱାରା, ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାରି ଦ୍ୱାରା ସଂସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଉପଚାର ସହିତ ପୂଜା କଲେ, ମୋର ସ୍ଥିତି ସହଜରେ ଅର୍ଜନ ହୁଏ। ଏଭଳି ଦୁଇ ଶିଷ୍ୟଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ଶିବ ସେଠିଏ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ତା’ପରେ ଶିଷ୍ୟମାନେ ପଚାରିଲେ: କିପରି ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ? ସ୍ଥଳର ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ? କେଉଁଠି, କେବେ, କିଏ ପୂଜା କରିବେ? ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଲେ। ତେବେ ଶିବ କହିଲେ—ତୁମ ପାଇଁ ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ମନୋযোগରେ ଶୁଣ। ଶୁଭ ଏବଂ ଅନୁକୂଳ ସମୟରେ, ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ନଦୀ କୂଳରେ ଲିଙ୍ଗ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଉଚିତ।