ଏହି ପବିତ୍ର ଶ୍ରୁତି ଅନୁଯାୟୀ, ବିଲ୍ବପତ୍ର ପାଇଁ ଯେପରି ନିୟମ ରହିଛି, ସେହିପରି ନୀଳ କମଳ ଓ ଏହାଦିକ ପୁଷ୍ପ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକେ ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ। ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ପାଇଁ କିଛି ପ୍ରତିବନ୍ଧନ ନାହିଁ—ଯେଉଁଠି ଯେଉଁ ଫୁଲ ଉପଲବ୍ଧ, ତାହା ଦେଇ ଉପଚାର କରିବା ଉଚିତ। ଅଠପ୍ରକାର ଅର୍ଘ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଧୂପ ଓ ଚନ୍ଦନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧରାଯାଏ; ବିଶେଷକରି, ବାମଦେବ ମୁହଁ ପାଇଁ ଚନ୍ଦନ, ପୁରୁଷ ମୁହଁ ପାଇଁ ହରିତାଳ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। କେତେକ ବିଦ୍ୱାନ୍ କହନ୍ତି, ଈଶାନ ମୁହଁରେ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଅଙ୍ଗରାଗ କରିବା ଉଚିତ, ଏଠି ଧୂପ ଦରକାର ନୁହେଁ; ଏଠି ଅନ୍ୟ ଧରଣର ଧୂପ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ—ଅଘୋର ମୁହଁ ପାଇଁ ଧଳା ଅଗୁରୁ, ମୁଖ ପାଇଁ କଳା ଅଗୁରୁ। ପୁରୁଷ ମୁହଁ ପାଇଁ ଗୁଗୁଳୁ, ବାମପାର୍ଶ୍ୱରେ ସୌମ୍ୟ ମୁହଁ ପାଇଁ ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ; ଈଶାନ ମୁହଁ ପାଇଁ ଉଶୀର ଧୂପ ବିଶେଷ ଉପଯୁକ୍ତ। ଚିନି, ମଧୁ, କର୍ପୂର, ଘୃତ, ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାଷ୍ଠର ମିଶ୍ରଣ ସାଧାରଣ ଉପଚାର ଭାବେ ଗ୍ରହଣୀୟ। ଏହାପରେ, ଘୃତରେ ଭିଜା କର୍ପୂର ତୀଳିକୁ ଦେଇ, ପରେ ଦୀପାବଳି ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁହଁକୁ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନ ପାଇଁ ଜଳ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଥମ ପରିଖାରେ ପ୍ରଥମେ ହେରମ୍ବ ଓ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କ ପୂଜା କରିବା, ଏହା ଶେଷେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଙ୍ଗ ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପରିଖାରେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିଖାରେ ବିଘ୍ନନାୟକ ଓ ଅଧିପତିମାନଙ୍କୁ, ତୃତୀୟ ପରିଖାରେ ଭବ ଓ ଅଷ୍ଟମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯିବା ଉଚିତ। ସେଠାରେ ମହାଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ଏଗାର ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛନ୍ତି; ଚତୁର୍ଥ ପରିଖାରେ ସମସ୍ତ ଗଣପତିମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପଦ୍ମର ବାହାରେ, ପଞ୍ଚମ ପରିଖାରେ ଦଶ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ତାଙ୍କର ସେବକମାନଙ୍କ ସହିତ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ ପୂଜିତ ହେବେ। ଏହାପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନସପୁତ୍ର, ସମସ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରଗଣ, ସମସ୍ତ ଦେବୀ-ଦେବତା ଓ ଆକାଶରେ ବିଚରଣ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଜୀବ; ତଳସ୍ଥଳରେ ରହୁଥିବା ଜନ, ସମସ୍ତ ଋଷି, ଯୋଗୀ, ବନ୍ଧୁ, ପକ୍ଷୀ ଓ ମାନେ ମଧ୍ୟ ପୂଜିତ ହେବେ। ଦିଗ୍ପାଳ ଓ ତାଙ୍କର ସେବକମାନେ ଏବଂ ଏହି ସାରା ଜଗତ୍—ଚଳାଚଳ—ଶିବଙ୍କ ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ, ସେମାନେ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ମହିମା ଭାବି ସମ୍ମାନିତ ହେବେ। ଏହିପରି ପରିଖାଗୁଡ଼ିକର ପୂଜା ଶେଷ କରି, ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଘୃତ, ଜଳ ଓ ମଧୁର ଭୋଗ ଭକ୍ତି ସହ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରେ ମୁଖଶୁଦ୍ଧି ଓ ତାଦୃଶ୍ୟ, ପାନ ଓ ତାହାର ସାମଗ୍ରୀ ଦେଇ, ପୁନି ପୁଷ୍ପ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ କରିବା ଉଚିତ। ଦୀପାରାଧନ ପରେ, ଶେଷ ଉପଚାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏକ ପାନପାତ୍ର ଓ ଶୟନ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ। ଚନ୍ଦ୍ରବଦନ ଭଳି ଦ୍ରୁତିମାନ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଶୟନ ପାଇଁ ଶୋଭାପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୟ୍ୟା ଦେବା ଉଚିତ, ଯାହା ରାଜା ଯୋଗ୍ୟ ଓ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉଚିତ। ଏପରି, ନିଜେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିପରୀତ ପୂଜା କରି, ବିଘ୍ନ ହରିବା ପାଇଁ ସ୍ତୋତ୍ର ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ପଢ଼ି, ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ପରିକ୍ରମା ଓ ଶଷ୍ଟାଙ୍ଗ ପ୍ରଣାମ କରି, ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ପଣ କରି, ଦେବତାଙ୍କ ସମ୍ନାଗରେ ଗୁରୁ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଅଷ୍ଟପୁଷ୍ପ ଦେଇ, ଲିଙ୍ଗରୁ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟମିତ ଭାବରେ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ପ୍ରତିଦିନ, ଏହିପରି ସେବା କରିବା ଦରକାର; ଏହା ପରେ, ଲିଙ୍ଗ, ପଦ୍ମ ଓ ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କିମ୍ବା ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାପରେ, ଗୁରୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବ୍ରତୀମାନଙ୍କୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଯଦି ସମ୍ଭବ, ଭକ୍ତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଅସହାୟମାନଙ୍କୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ନିଜେ ଅତିକମ ଖାଇବା କିମ୍ବା ଫଳ ଓ କନ୍ଦ ଉପରେ ନିଭର୍ଷ କରିବା ଉଚିତ। ବା, ଦୁଧ ଉପବାସ, ମାଧୁକର ଭିକ୍ଷା, ଏକଥର ଭୋଜନ, ରାତିରେ ଭୋଜନ, ମଧ୍ୟମ ଭୋଜନ, ଭୂମିରେ ଶୋଇବା ଓ ଶୁଚିତା ରଖିବା ଉଚିତ। ଭସ୍ମ, କୁଶ ଉପରେ, ବର୍କ କିମ୍ବା କୃଷ୍ଣମୃଗ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିବା, କିମ୍ବା ଜୀବନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବ୍ରତ ସଦା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ରବିବାର, ଅମାବାସ୍ୟା, ପୂର୍ଣ୍ଣିମା, ଅଷ୍ଟମୀ ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିରେ ଯଦି ସମ୍ଭବ ଉପବାସ କରିବା ଉଚିତ। ମନ, କାୟ, ବାଚନ ଦ୍ୱାରା ନାସ୍ତିକ, ଚଣ୍ଡାଳ, ନିଷିଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିବା, ଶୁଦ୍ଧି ତ୍ୟାଗ କରିଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ବର୍ଜନ କରିବା ଦରକାର। କ୍ଷମା, ଦାନ, ଦୟା, ସତ୍ୟ, ଅହିଂସା, ଶିଳ୍ପ, ସନ୍ତୋଷ, ଶାନ୍ତି, ଜପ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ନିଷ୍ଠା ସଦା ରଖିବା ଉଚିତ। ଦିନକୁ ତିନିଥର ସ୍ନାନ କିମ୍ବା ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନାନ କରି, ମନ, ବାଚ୍ୟା, କ୍ରିୟାରେ ବିଶେଷ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ କ’ଣ କହିବି? ବ୍ରତୀ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଦି କିଛି ଅପରାଧ ହୁଏ, ତାହା ମାନ୍ୟ କିମ୍ବା ଅମାନ୍ୟ ତାଲିକା କରିବା ଦରକାର। ଯଥାଯଥ ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତ ପୂଜା, ହୋମ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା କରିବା ଉଚିତ; ଏପରି ଭାବେ ବ୍ରତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଅବଧି ଅଲସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବା ଉଚିତ। ଗାଈ ଦାନ, ବୃଷଭ ମୁକ୍ତ କରିବା, ଅନୁକୂଳ ଭାବେ ପୂଜା କରିବା, ଏବଂ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବାରେ ନିଷ୍ଠା ରଖି, ସମସ୍ତ କାମନା ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ବ୍ରତର ସାଧାରଣ ବିଧି ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା; ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଁ ପ୍ରତି ମାସ ପାଇଁ ବିଶେଷ ବିଧି କହିବି। ବୈଶାଖରେ ହୀରା ଲିଙ୍ଗ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠରେ ପନ୍ନା, ଆଷାଢ଼ରେ ମୁକ୍ତା, ଶ୍ରାବଣରେ ନୀଳମଣି ଲିଙ୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ। ଭାଦ୍ରପଦରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମଣିକ୍ୟ, ଆଶ୍ୱିନରେ ଗୋମେଦ ଲିଙ୍ଗ ଜାଣିବା ଉଚିତ। କାର୍ତ୍ତିକରେ ପ୍ରବାଳ, ମାର୍ଗଶିର୍ଷରେ ବୈଦୂର୍ୟ, ପୌଷରେ ପୁଷ୍ୟରାଗ, ମାଘରେ ସ୍ଫଟିକ ଲିଙ୍ଗ ହେବା ଉଚିତ। ଫାଲ୍ଗୁନରେ ଚନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତ ରତ୍ନ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି, ଚୈତ୍ରରେ ଆନ୍ୟାନ୍ୟ ରତ୍ନର ବଦଳ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଚାଲିବ; ଯଦି କୌଣସି ମାସରେ ରତ୍ନ ଉପଲବ୍ଧ ନ ହୁଏ, ତେବେ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ।