ଏକ ସୁନିର୍ମଳ ହୋମ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ଯେଉଁଠାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ବିଧିପୂର୍ବକ ସ୍ଥାପନା କରାଯାଏ, ତାହାରେ ଘୃତ, କୁଷ, ଓ ପାକା ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥକୁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ କ୍ରମରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ। ପୁନର୍ବାର ପାତ୍ରକୁ ପୂରଣ କରି, ତତ୍ତ୍ୱଗୁଡ଼ିକର ପବିତ୍ରତା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି, ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ସେଇ କୁଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଦରକାର। ଏହି ପୂଜାରେ ପଞ୍ଚ ମହାଭୂତ, ସେମାନଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ, ଓ ପଞ୍ଚ କର୍ମେନ୍ଦ୍ରିୟ ଉଲ୍ଲେଖିତ। ଏହା ସହିତ, ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମର ଭେଦ, କର୍ମର ପଞ୍ଚ ବିଭାଗ, ଚର୍ମ ଆଦି ସାତ ଦେହ ଧାତୁ, ଓ ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣବାୟୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ବିବେଚିତ ହୁଏ। ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର, ବିବେକ, ଗୁଣ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ, ଆସକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି, କ୍ରମ ଓ କାଳ ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପାସନାର ଅଂଶ। ମାୟା ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ମହେଶ୍ୱର ଓ ସଦାଶିବ, ଶକ୍ତି ଓ ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମରେ ଜଣାଯାଏ। ଏପରି ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଞ୍ଜଳି ଦେଲେ, ଯଜ୍ଞକର୍ତ୍ତା ପବିତ୍ର ହୁଏ, ଓ ଶିବଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇଁ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ। ତା’ପରେ ଗୋବର ନେଇ, ଏହାକୁ ଗୋଲାକାର କରି, ମନ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ଅଗ୍ନିରେ ରଖି, ଛିଟିଏଇ, ସେ ଦିନ ଯଜ୍ଞ ଖାଦ୍ୟ ଭୋଜନ କରିବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ତିଥିର ପ୍ରଭାତେ, ପୂର୍ବରୁ ଉଲ୍ଲେଖିତ ସମସ୍ତ ନିୟମ ପାଳନ କରି, ଏହି ଦିନ ଉପବାସ ରହିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ, ପୁନଃ ପବିତ୍ର ସମୟରେ ଏହିପରି ହୋମ କରି, ରୁଦ୍ରାଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ସାବଧାନରେ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଦରକାର। ଏପରେ, ମୁଣ୍ଡକୁ ଜଟା କିମ୍ବା ମୁଣ୍ଡମୁଣ୍ଡା କିମ୍ବା ଏକ ଚୁଡ଼ା ରଖି, ସ୍ନାନ କରି, ଲଜ୍ଜା ବିନା ଦିଗଂବର ଭାବେ ଦଢ଼ି ହେବା ଉଚିତ। ବା, କୌପିନ, ଚର୍ମ, ଏକ ଚିର, କିମ୍ବା ବର୍କ ପିନ୍ଧିପାରିବେ; ଏବଂ ଦଣ୍ଡ ଓ ମେଖଳା ଧାରଣ କରିପାରିବେ। ପାଦ ଧୋଇ, ପୁନଃ ବସି, ଦେହକୁ ଏକତ୍ର କରି, ପବିତ୍ର ଅଗ୍ନିର ଭସ୍ମ ସାବଧାନରେ ଲଗାଇବା ଦରକାର। ଏହାପରେ, ଅଥର୍ବଣ ମନ୍ତ୍ର ଛଟିରେ ଆଗ୍ନି ଆଦି ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିରୁଅଠୁ ପାଦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗରେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇବେ। ସେଇ କ୍ରମରେ ଭସ୍ମ ନେଇ, ‘ଓଁ’ କିମ୍ବା ‘ଶିବ’ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେହରେ ଛିଟିଏଇବେ। ତା’ପରେ ‘ତ୍ରିଆୟୁଷ’ ନାମକ ତିନି ରେଖା ଦେହରେ ଅଙ୍କିତ କରି, ଶିବ ସ୍ଥିତି ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ଶିବ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ସହିତ, ତିନୋଟି ସନ୍ଧ୍ୟାବନ୍ଧନ କରିବା ଦରକାର; ଏହି ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଉଭୟ ଭୋଗ ଓ ମୋକ୍ଷ ଦେଇଥାଏ, ଓ ବନ୍ଧନ ବସ୍ଥାକୁ ଦୂର କରେ। ଏହି ବନ୍ଧନ ଛାଡ଼ି, ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଶାଶ୍ୱତ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପେ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ସେ ପ୍ରଥମେ ଏକ ଅଷ୍ଟଦଳୀ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ପୀଠ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ, ଯେଉଁଥିରେ ନବ ମଣି ଓ ମଧ୍ୟରେ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ତନ୍ତୁ ରହିଥାଏ। ଯଦି ସାମର୍ଥ୍ୟ ନଥାଏ, ତେବେ ଲାଲ କିମ୍ବା ଧଳା ପଦ୍ମ ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ଏହା ମଧ୍ୟ ନ ମିଳିଲେ ଧ୍ୟାନରେ ପୀଠ ତିଆରି କରିବେ। ଏହି ଲୋଟସର କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏକ ଛୋଟ ଲିଙ୍ଗକୁ କୃଷ୍ଟଳ ଆସନରେ ରଖି, ନିୟମାନୁସାରେ ପୂଜା କରିବେ। ଏହି ଲିଙ୍ଗକୁ ନିୟମାନୁସାରେ ସ୍ଥାପନା, ପବିତ୍ର କରି, ପୀଠ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ରୂପରେ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚଗବ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଭରା ପାତ୍ର ଦ୍ୱାରା, ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ଏବଂ ଅଷ୍ଟ ତୀର୍ଥ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବେ। ସୁଗନ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ, କର୍ପୁର, ଚନ୍ଦନ, କେଶର ଇତ୍ୟାଦି ଦ୍ୱାରା ଲିଙ୍ଗ ଓ ପୀଠକୁ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ ଶୃଙ୍ଗାର କରିବେ। ବିଲ୍ୱପତ୍ର, ଲାଲ ଓ ଧଳା ପଦ୍ମ, ନୀଳପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା କରିବେ। ଶୁଭ, ଉତ୍ତମ ପତ୍ର, ଦୂର୍ବା ଓ ଚାଉଳ ଇତ୍ୟାଦି ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମହାପୂଜା ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଶକ୍ତିଅନୁସାରେ କରିବେ। ଧୂପ, ଦୀପ ଓ ନୈ୵େଦ୍ୟ ଦେଇ, ସମ୍ଭବ ଅନୁଯାୟୀ ମଙ୍ଗଳ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଯେଉଁ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଓ ଉତ୍ତମ, ନ୍ୟାୟପୂର୍ବକ ଅର୍ଜିତ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ବ୍ରତରେ ଦାନ କରିବା ଉଚିତ। ଶ୍ରୀପତ୍ର, ନୀଳପଦ୍ମ ଓ ପଦ୍ମ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ହଜାର ଟି; ଅନ୍ୟ ଏକ ସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ୧୦୮। ତଥାପି, ବିଲ୍ୱପତ୍ର କଦାପି ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପଦ୍ମ ହଜାର ପଦ୍ମକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ। ନୀଳପଦ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପୁଷ୍ପ ପାଇଁ ବିଲ୍ୱପତ୍ର ନିୟମ ଲାଗୁ ହୁଏ; ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଫୁଲ ପାଇଁ କୌଣସି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନାହିଁ—ଯାହା ମିଳିଥାଏ, ତାହା ଦେବା ଉଚିତ। ଅଷ୍ଟପ୍ରକାର ଅର୍ଘ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବିଶେଷକରି ଧୂପ ଓ ଉଙ୍ଗ୍ଗନ୍ତ; ଚନ୍ଦନ ବାମଦେବ ମୁଖ ପାଇଁ, ହରିତାଳ ପୁରୁଷ ମୁଖ ପାଇଁ। କିଛି ଲୋକ କହନ୍ତି ଇଶାନ ମୁଖରେ ଭସ୍ମ ଉଙ୍ଗ୍ଗନ୍ତ ଭାବେ ଲଗାଯିବ; ସେଠି ଧୂପ ଆବଶ୍ୟକ ନୁହେଁ, କାରଣ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାର ଧୂପ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ: ଅଘୋର ମୁଖ ପାଇଁ ଧଳା ଅଗୁରୁ, ମୁଖ ପାଇଁ କଳା ଅଗୁରୁ। ପୁରୁଷ ମୁଖ ପାଇଁ ଗୁଗୁଲୁ; ବାମପାର୍ଶ୍ୱର ସୌମ୍ୟ ମୁଖ ପାଇଁ ମୁଖରେ ସୁଗନ୍ଧି; ଇଶାନ ମୁଖ ପାଇଁ ବିଶେଷକରି ଉଶୀର ଧୂପ ଦେବା ଉଚିତ। ଚିନି, ମଧୁ, କର୍ପୁର, ଘୃତ ଓ ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ ଓ ଅନ୍ୟ କାଠ ମିଶ୍ରଣ ସାଧାରଣ ନୈ୵େଦ୍ୟ ଭାବେ ଗଣ୍ୟ। ଘୃତ ଭିଜା କର୍ପୁର ବତି ଏବଂ ଦୀପମାଳି ଦେବା ଉଚିତ; ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁଖକୁ କ୍ରମକ୍ରମେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନ ଜଳ ଦେବା ଦରକାର। ପ୍ରଥମ ପରିବେଷରେ, ହେରମ୍ବ ଓ ଷଣ୍ମୁଖଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପରିବେଷରେ ବିଧ୍ନନାୟକ ଓ ଅଧିପତିମାନଙ୍କୁ, ତୃତୀୟ ପରିବେଷରେ ଭବ ଓ ଅନ୍ୟ ଆଠ ରୂପକୁ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର। ସେଠାରେ ମହାଦେବ ଓ ଅନ୍ୟ ଏଗାର ରୂପ ବିଦ୍ୟମାନ; ଚତୁର୍ଥ ପରିବେଷରେ ସମସ୍ତ ଗଣପତିମାନଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପଦ୍ମର ବାହାରେ, ପଞ୍ଚମ ପରିବେଷରେ, ଦଶ ଦିଗ୍ପାଳ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ଭାବେ କ୍ରମକ୍ରମେ ପୂଜା କରିବା ଦରକାର।