ଏହି ପବିତ୍ର କଥାରେ, ଜ୍ଞାନୀମାନେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଯିଏ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରନ୍ତି କିମ୍ବା ଦୁଃଖର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି, ସେହି ରୁଦ୍ର ନାମରେ ପରିଚିତ। ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାରଣ। ପ୍ରକୃତିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ତତ୍ତ୍ୱ, ଭୂତ ଏବଂ ଶରୀର ଭିତରେ ଶିବ ସବୁଠାରେ ବ୍ୟାପିତ ଓ ଅବିରତ ବସିଛନ୍ତି। ଏହିପରି ତିନିଠାରେ ଶିବ ରୁଦ୍ର ଭାବରେ ବ୍ୟାପିତ ଅଛନ୍ତି। ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ବିଶ୍ୱର ପିତା ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ରୂପ ଧରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପିତା ଭାବରେ ଶିବ ସବୁଙ୍କର ପ୍ରପିତାମହ ଭାବରେ ଘୋଷିତ। ଏକ ଚିକିତ୍ସକ ଯେପରିକି ରୋଗର କାରଣକୁ ଜାଣି ଔଷଧ ଦ୍ୱାରା ରୋଗକୁ ଦୂର କରନ୍ତି, ଶିବ ମଧ୍ୟ ଭୋଗର ଉପରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରଖି ଏହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ସଂସାରର ଅନନ୍ତ ନାଥ ଶିବ, ଏହି ସଂସାରକୁ ମୂଳରୁ ଦୂର କରିଦେଇଛନ୍ତି। ତତ୍ତ୍ୱଜ୍ଞାନୀମାନେ ତାଙ୍କୁ "ସଂସାରର ଚିକିତ୍ସକ" ଭାବେ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଦଶ ଅର୍ଥର ଜ୍ଞାନ ପାଇଁ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଶିବ ସବୁ ଅବସ୍ଥା—ସ୍ଥୂଳ ଓ ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଅତୀତ, ବର୍ତ୍ତମାନ, ଭବିଷ୍ୟତ—ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି। ଅଣୁ ଆତ୍ମାମାନେ ମାୟାର ଅପବିତ୍ରତା ଦ୍ୱାରା ଢାକି ରହିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସବୁ ବସ୍ତୁ ଅସତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନର କାରଣ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅଜ୍ଞାନରେ ରହିଛନ୍ତି। ସଦାଶିବ ଯାହା କିଛି ଅଛି, ତାହାକୁ ସ୍୵ଭାବିକ ଭାବରେ ଜାଣନ୍ତି, ଏହିପରି ସେ ଅଲ୍ଲେଖ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ। ଶିବ ହେଉଛନ୍ତି ପରମାତ୍ମା, ସବୁଙ୍କର ଆତ୍ମା, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁଣ ସହ ସଦା ଏକତାରେ ଅଛନ୍ତି; ତାଙ୍କଠାରେ କୌଣସି ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମା ନାହିଁ, ଏହିପରି ସେ ନିଜେ ପରମାତ୍ମା। ଗୁରୁଙ୍କର କୃପାରେ ଏହି ଅଷ୍ଟନାମ ଲାଭ କରି, ଶିବ ଆରମ୍ଭରୁ ପଞ୍ଚ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିର ଗଠନକୁ କାଟିବା ଉଚିତ। ନିଜ ଅନୁକ୍ରମ ଅନୁସାରେ, ଗୁଣ ଅନୁସାରେ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା, ତାହା ଉପଯୁକ୍ତ ଗୁଣଦ୍ୱାରା, ଚୟନ କିମ୍ବା ଅବାଧ ଭାବରେ କରିବା ଉଚିତ। ହୃଦୟ, କଣ୍ଠ, ତାଳୁ, ଭ୍ରୂମଧ୍ୟ, ଶିର ମାଧ୍ୟମରେ ଅଷ୍ଟ ରୂପକୁ ଆବୃତ କରି, ଆତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ନାଡୀ ଦ୍ୱାରା ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଶିବ ରୂପ ଅଭିଭାସରେ ନେଇ, ବାଣୀକୁ ଶିବର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଷି, ନିୟମାନୁସାରେ ଏହାକୁ ଏକତ୍ୱରେ ଶୋଷିବା ଉଚିତ। ଶକ୍ତିର ଅମୃତ ବୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଶରୀରକୁ ପରିସିଚିତ କରି, ଅମୃତ ଆତ୍ମାର ନିଜ ରୂପକୁ ପୁନଃ ହୃଦୟରେ ନେଇଯିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱାଦଶ ଅଙ୍ଗୁଳ ଉପରେ ଥିବା ଚନ୍ଦ୍ର ପରେ, ଧଳା ପଦ୍ମ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତପ୍ରିୟ ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଉଚିତ। ଶୁଭ୍ର, ମଧୁର ରୂପରେ, ପ୍ରସନ୍ନ ଏବଂ ସ୍ଫଟିକ ପରି ଚମକୁଥିବା ଶୀତଳ ତେଜରେ ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱର ଦେବତାକୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। ମନରେ ଦେବତାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ଶାନ୍ତ ମନ ଦ୍ୱାରା ଶିବଙ୍କର ଅଷ୍ଟନାମ ଦ୍ୱାରା ଭକ୍ତିର ଫୁଲ ଦେଇ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। ପୂଜା ପରେ ପ୍ରାଣୟାମ କରି, ମନକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ନିୟମିତ କରି, ଅଷ୍ଟନାମ ଶିବ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ଉଚିତ। ନାଭିରେ ଅଷ୍ଟ ହୋମ କରି, ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋମ ସମ୍ମାନ ସହ କରି, ଅଷ୍ଟ ଫୁଲ ଦ୍ୱାରା ଶେଷ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ। କମ୍ଚିର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଅର୍ପଣ କରି, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ଶୁଭ ପାଶୁପତ ଜ୍ଞାନ ଲାଭ ହୁଏ। ଏହି ଜ୍ଞାନ ଲାଭ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚରଣ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୋଗ ଉପରେ ଅଭିଷ୍ଠାନ ହୁଏ; ଏହିପରି ମୁକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ—ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହି ଅଂଶରେ, ଏକ ଭକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି: "ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆମେ ପାଶୁପତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିୟମ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ କରି ନିଜେ ପାଶୁପତ ଭାବରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିଥିଲେ।" ତାହାପରେ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି: "ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହି ଗୁପ୍ତ ପାଶୁପତ ନିୟମ କଥା କହିବି, ଯାହା ଅଥର୍ଵଶିରସ୍ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଉପଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି ଏବଂ ଏହା ସମସ୍ତ ପାପକୁ ନାଶ କରେ।" ଏହି ନିୟମ ପାଇଁ ଉତ୍ତମ ସମୟ ହେଉଛି ଚୈତ୍ର ମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ; ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ଶିବଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରାଯାଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ର, ଉଦ୍ୟାନ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପବିତ୍ର ଚିହ୍ନ ଥିବା ଅରଣ୍ୟ। ସେଠାରେ ତ୍ରୟୋଦଶୀ ଦିନରେ ଭଲ ଭାବରେ ସ୍ନାନ କରି, ନିତ୍ୟ କର୍ମ କରି, ଗୁରୁଙ୍କୁ ଅନୁମତି ମାଗି, ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ନମନ କରିବା ଉଚିତ। ବିଶେଷ ପୂଜା କରି, ଶୁଭ୍ର ଦ୍ରବ୍ୟ, ଶୁଭ୍ର ଜନ୍ୟ, ଶୁଭ୍ର ମାଳା ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିବା ଉଚିତ। ଦର୍ଭା କୁଶ ଉପରେ ବସି, ଦର୍ଭା ଗ୍ରାସ ଧରି, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ କରି, ତିନିପ୍ରକାର ପ୍ରାଣୟାମ କରି, ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରିବା ଉଚିତ। "ମୁଁ ଏହି ନିୟମ ଗ୍ରହଣ କରୁଛି" ଭାବରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶରୀର ଯାଏଁ ଅଥବା ବାରୋ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୀକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ। ଅଥବା ଏହାର ଅର୍ଧ, ଏହାର ଅର୍ଧର ଅର୍ଧ, ବାରୋ ମାସ, ଏହାର ଅର୍ଧ, ଏହାର ଅର୍ଧର ଅର୍ଧ, ଏକ ମାସ, ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ, ଛଅ ଦିନ, ଏହାର ଅର୍ଧ, ଏକ ଦିନ—ଏହିପରି ନିୟମର ଅବଧି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା ଉଚିତ। ନିୟମାନୁସାରେ ଅଗ୍ନି ସ୍ଥାପନ କରି, ନିର୍ମଳ ହୋମ ପାଇଁ ଘୃତ, ଦାରୁ, ଭୋଜ୍ୟଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବା ଉଚିତ। ପୁନଃ ପାତ୍ର ପୂରି, ତତ୍ତ୍ୱ ଶୁଦ୍ଧି ପାଇଁ ମୂଳ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଏହି ସମସ୍ତ ଦାରୁ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ହୋମ କରିବା ଉଚିତ। ପଞ୍ଚ ଭୂତ, ତାଙ୍କର ସୂକ୍ଷ୍ମ ରୂପ, ପଞ୍ଚ କାର୍ମିକ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ; ଜ୍ଞାନ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଭିନ୍ନ କରି, ପଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟ ଭାଗ, ସାତ ଶରୀର ଦ୍ରବ୍ୟ ଚର୍ମ ଆଦି ଓ ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣ। ମନ, ବୁଦ୍ଧି, ଅହଂକାର, ବିବେକ, ଗୁଣ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ, ଆସକ୍ତି, ଜ୍ଞାନ, ଶକ୍ତି, ଅନୁକ୍ରମ ଓ ସମୟ। ମାୟା ଓ ଶୁଧ୍ଧ ଜ୍ଞାନ, ମହେଶ୍ୱର ଓ ସଦାଶିବ, ଶକ୍ତି ଓ ଶିବ ତତ୍ତ୍ୱ, ଏହି ସମସ୍ତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ କ୍ରମେ ଜାଣିବା ଉଚିତ। ଶୁଧ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହୋମ କରି, ହୋମକାରୀ ଶିବଙ୍କର କୃପା ଲାଭ କରି ଜ୍ଞାନୀ ହୁଏ। ତାପରେ ଗୋବର ନେଇ, ଗୋଲା କରି, ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପବିତ୍ର କରି, ଅଗ୍ନିରେ ରଖି, ଶିବିକା କରି, ଏହି ଦିନ ନିବେଦିତ ଭୋଜ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ। ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ସକାଳେ, ପୂର୍ବ ଉଲ୍ଲେଖିତ କର୍ମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ଏହି ଦିନ ଶେଷ ଅବଧି ପାଇଁ ଉପବାସ ରହିବା ଉଚିତ।